„Jesteśmy albo bohaterami albo nicponiami: charakterów średnich, na których głównie spoczywa budowa społeczna, mamy bardzo mało” Czy zgadzasz się z tą opinia Wacława Berenta o Polakach?

Ta praca została zatwierdzona przez naszego nauczyciela: 25.06.2024 o 9:52

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 23.06.2024 o 15:51

Wacław Berent w cytowanym zdaniu wyraził opinię, że Polacy są nacją skrajną: albo działają jako bohaterowie, albo zachowują się niczym łajdacy, z rzadkim występowaniem charakterów średnich, które mogą przyczynić się do stabilnej budowy społecznej. Aby odpowiedzieć na pytanie, czy zgadzam się z tą opinią, przeanalizuję wybrane dzieła literackie i postaci w nich przedstawione. Zastanowię się, czy można znaleźć w literaturze polskiej osoby, które kierują się złotym środkiem i są filarami stałości społecznej, czy też obraz literatury potwierdza tezę Berenta.

Argumentacja

- Konrad Wallenrod (Adam Mickiewicz, "Konrad Wallenrod"): Postać Konrada Wallenroda to kwintesencja heroizmu oraz tragizmu. Jego życie jest pełne moralnych dylematów – rozdarcia między miłością do ukochanej Aldony a patriotyzmem i obowiązkiem wobec ojczyzny. Mickiewicz przedstawia Wallenroda jako postać, która poświęca osobiste szczęście dla dobra narodu, a jednocześnie staje się narzędziem i ofiarą własnej strategii działania. Wallenrod jest przedstawicielem bohaterów, dla których wartość życia jest mierzona przez pryzmat poświęcenia dla wyższych idei.

- Kordian (Juliusz Słowacki, "Kordian"): Podobną rolę spełnia w literaturze polskiej postać Kordiana. Jest młodym, pełnym wewnętrznych dylematów człowiekiem, który podejmuje podróż zarówno dosłowną, jak i metaforyczną. Przez całą podróż zmaga się z własnymi słabościami i pytaniami o sens egzystencji. Gdy decyduje się na próbę zamachu na cara w imię wolności ojczyzny, wykazuje cechy tragicznego bohatera. Jego decyzje prowadzą go do klęski, ale w oczach literatury staje się symbolem niezłomności i poświęcenia. Tym samym Kordian wpisuje się w obraz bohaterów narodowych, których losy przecięte są dramatem i heroizmem.

2. Przykłady nicponi w literaturze polskiej

- Jacek Soplica (Adam Mickiewicz, "Pan Tadeusz"): Przykładem polskiego "nicponia" jest młodzieńcze życie Jacka Soplicy. Jego burzliwa młodość i zabójstwo Stolnika Horeszki są wystarczającym powodem, by określić go jako postać kontrowersyjną i moralnie upadłą. Soplica zostaje okrzyknięty zdrajcą narodowym. Jednak jego późniejsze życie jako Ksiądz Robak jest próbą pokuty za dawne winy, co czyni go postacią o skomplikowanej moralności, lecz pierwotnie kwalifikuje go do grupy nicponiów.

- Zenon Ziembiewicz (Zofia Nałkowska, "Granica"): Zenon Ziembiewicz to postać pełna kompromisów moralnych. Jego życie jest splecione z nieudanymi relacjami z kobietami i niespełnionymi ambicjami zawodowymi oraz osobistymi. Jego postępowanie, w tym zbrodnia wobec robotników, wskazuje na moralną degradację postaci. Ziembiewicz jest typowym przykładem literackiego nicponia, który przez swoje nieudolności życiowe popada w moralną ruinę.

3. Przykłady charakterów średnich w literaturze polskiej

- Doktor Tomasz Judym (Stefan Żeromski, "Ludzie bezdomni"): Tytułowy bohater "Ludzi bezdomnych" reprezentuje grupę, którą Berent nazywa "charakterami średnimi". Judym to przykład "szarego" bohatera, który prowadzi codzienną, ciężką pracę na rzecz ubogich. Choć przejawia wewnętrzne rozterki i jest człowiekiem pełnym empatii oraz dylematów moralnych, nie osiąga statusu wielkiego romantycznego bohatera.

- Stanisław Wokulski (Bolesław Prus, "Lalka"): Innym przykładem charaktery średniego jest Stanisław Wokulski, który łączy cechy romantyka i pozytywisty. Walczy z codzienną rzeczywistością, jednocześnie mając ambicje miłosne i zawodowe. Wokulski jest przedsiębiorczym i pracowitym człowiekiem z głębokimi emocjami, co czyni go postacią bardziej kompleksową aniżeli skrajną. Jego miłość do Izabeli Łęckiej, choć nieszczęśliwa, jest siłą napędową jego działań, lecz nie dominuje nad jego codziennymi obowiązkami i dążeniem do rozwoju.

4. Analiza przedstawionych argumentów

Na podstawie przedstawionych przykładów literackich widać wyraźny podział bohaterów na skrajnie heroicznych i moralnie upadłych. Konrad Wallenrod i Kordian są archetypami bohaterów narodowych, którzy przejawiają cechy heroizmu i gotowości na poświęcenie w imię wyższych celów. Z drugiej strony mamy Jacka Soplicę i Zenona Ziembiewicza jako przedstawicieli postaci moralnie wątpliwych i upadłych.

Jednak w literaturze polskiej możemy znaleźć także postacie średnie, takie jak doktor Judym i Stanisław Wokulski, które nie są ani wielkimi bohaterami, ani moralnymi degeneratami. Choć te postacie są rzadziej spotykane, wskazują na istnienie grupy charakteryzujących się cechami, które mogłyby stabilizować i budować społeczeństwo.

Zakończenie