O różnych kategoriach bezdomności w utworze Stefana Żeromskiego "Ludzie bezdomni"

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 1.07.2024 o 16:43

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 1.07.2024 o 16:22

Bezdomność, w swoim najbardziej podstawowym znaczeniu, odnosi się do braku stałego miejsca zamieszkania, dachu nad głową, który człowiek może nazwać swoim domem. Jednak w literaturze, a zwłaszcza w powieści "Ludzie bezdomni" Stefana Żeromskiego, pojęcie to zyskuje znacznie bardziej złożone i wielowymiarowe znaczenie. Żeromski, jako wybitny przedstawiciel epoki Młodej Polski, oddaje hołd kulturze i sztuce, jednocześnie poruszając głębokie problemy społeczne, które nękały ówczesne społeczeństwo polskie. Jego powieść, ukazująca losy bohaterów podobnych losu Tomasza Judyma, staje się lustrzanym odbiciem różnorodnych form bezdomności, zarówno fizycznej, jak i metaforycznej.

Powieść "Ludzie bezdomni" Stefana Żeromskiego to utwór będący swoistą diagnozą problemów społecznych przełomu XIX i XX wieku. Żeromski, mistrz realistycznej prozy, kreuje w niej świat pełen kontrastów społecznych, ekonomicznych i ideologicznych, na tle którego rozwija się fabuła opowieści o życiu człowieka, który mimo posiadania wykształcenia i pracy, pozostaje dosłownie i metaforycznie bezdomny. Żeromski ukazuje historię młodego lekarza, Tomasza Judyma, który stara się znaleźć swoje miejsce w świecie, ale napotyka liczne przeszkody, zarówno wewnętrzne, jak i zewnętrzne.

Bezdomność dosłowna to jedna z pierwszych, najbardziej oczywistych form, jaką można dostrzec w powieści. Tomasz Judym, wywodzący się z ubogiej rodziny, mimo osiągnięcia wykształcenia i podjęcia pracy w zawodzie lekarza, nie jest w stanie znaleźć stabilizacji i stałego miejsca zamieszkania. Jego wychowanie w nędzy oraz brak wsparcia rodzinnego sprawiają, że mimo iż jest osobą wykształconą, ciągle zmaga się z problemami bytowymi. Brak akceptacji ze strony środowiska lekarskiego, które krytycznie odnosi się do jego radykalnych pomysłów na zmianę sytuacji zdrowotnej i społecznej najbiedniejszych, dodatkowo potęguje jego izolację. Judym, który pragnie pomagać biednym i walczyć z niesprawiedliwością społeczną, nie jest w stanie znaleźć swojego miejsca ani w społeczności, ani w przestrzeni fizycznej.

Bezdomność metaforyczna to kolejna znacząca forma, jaką przedstawia Żeromski poprzez swojego bohatera. Tomasz Judym jest człowiekiem wyobcowanym, któremu brakuje porozumienia z różnymi grupami społecznymi. Jako lekarz, nie zyskuje sympatii ani ze strony innych przedstawicieli swojego zawodu, ani ze strony społeczności lokalnych, którym stara się pomagać. Jego radykalne idee oraz niezłomność w dążeniu do poprawy warunków życia ludzi najbiedniejszych czynią go jednostką samotną i bez zakorzenienia. Odrzucenie przez środowisko lekarskie oraz trudności w adaptacji w różnych miejscach pracy sprawiają, że Judym czuje się bezdomny w sensie wewnętrznym, nie znajdując nigdzie poczucia przynależności.

Postać Joanny Podborskiej również przedstawia interesujące aspekty bezdomności metaforycznej. Joanna, która w młodym wieku straciła rodziców i musiała opiekować się młodszym bratem, pracuje jako nauczycielka i guwernantka. Jej losy ukazują trudności związane z utratą poczucia bezpieczeństwa i stabilizacji, jakie daje rodzinny dom. Praca w różnych miejscach i ciągła konieczność przystosowywania się do nowych warunków sprawiają, że Joanna odczuwa brak zakorzenienia i stałości. Jej próby powrotu do rodzinnych stron i odnalezienia się w nowej rzeczywistości również ukazują, jak trudne może być odzyskanie poczucia przynależności po latach wyobcowania.

Decyzja Tomasza Judyma o wyrzeczeniu się osobistego szczęścia i oddaniu się idei pomagania najbiedniejszym jest kolejnym kluczowym elementem ukazującym metaforyczne aspekty bezdomności. Mimo miłości do Joanny, Judym wybiera samotność, aby w pełni poświęcić się swojej misji. Ta decyzja stawia go w sytuacji wewnętrznego rozdarcia – pomiędzy pragnieniem osobistego szczęścia a lojalnością wobec swoich ideałów. Konflikty wewnętrzne Judyma oraz konsekwencje jego wyboru pogłębiają uczucie bezdomności, zarówno w sensie emocjonalnym, jak i społecznym.

Inne postacie w powieści również wpisują się w różne formy bezdomności. Wiktor Judym, brat Tomasza, jest przykładem bezdomności wynikającej z sytuacji ekonomicznej. Emigracja zarobkowa do Francji, której Wiktor się podejmuje, ukazuje brak stabilności i poczucia bezpieczeństwa, związanego z trudnościami życia na obczyźnie. Bezdomność Wiktora jest wynikiem kryzysu ekonomicznego i jego walki o lepsze życie dla siebie i swojej rodziny, co pokazuje trudności, z jakimi musieli się zmagać Polacy w tamtych czasach.

Leszczykowski to postać, która przedstawia bezdomność wynikającą z sytuacji politycznej. Jego emigracja z powodów politycznych i problemy z adaptacją na obcej ziemi, mimo sukcesu materialnego, ukazują kolejne oblicze bezdomności. Choć Leszczykowski odnosi sukcesy zawodowe, nie jest w stanie w pełni poczuć się częścią nowej społeczności, co powoduje jego poczucie wyobcowania i braku przynależności.

Inżynier Korzecki jest z kolei przykładem bezdomności duchowej i dekadenckiej. Jego postać, ukazana jako dekadent, przeżywa poczucie bezsensu życia, mimo osiągnięć zawodowych i materialnych. Korzecki, który czuje się samotny i zagubiony, kończy swoje życie samobójstwem, co jest ostatecznym aktem potwierdzającym brak sensu i bezdomność duchową, jaką odczuwał. Jego losy są bolesnym przypomnieniem, że sukces zawodowy i materialny nie zawsze przekładają się na wewnętrzną satysfakcję i poczucie sensu życia.

Żeromski w swojej powieści szczególnie dużo uwagi poświęca również codziennej bezdomności najuboższych warstw społeczeństwa. Opis warunków życia nędzarzy warszawskich ulic, robotników z Zagłębia oraz chłopów z okolic Cisów ukazuje skrajny obraz bezdomności, zarówno w sensie materialnym, jak i społecznym. Młody Judym, obserwując życie najbiedniejszych, dostrzega trudne warunki, w jakich muszą oni egzystować, co wpływa na jego postępowanie i decyzje jako lekarza i człowieka. Poprzez szczegółowe opisy codziennych problemów, z jakimi zmagają się najbiedniejsi, Żeromski ukazuje realia tamtych czasów i tym samym zwraca uwagę na poważne problemy społeczne, które wymagały natychmiastowych zmian.

W zakończeniu powieści Żeromski podsumowuje różne kategorie bezdomności, ukazując wpływ braku własnego domu i solidnej rodziny na życie swoich bohaterów. Tomasz Judym, mimo wykształcenia i ideałów, pozostaje osobą wyobcowaną i samotną. Joanna Podborska, mimo swoich starań o godne życie, boryka się z własnymi trudnościami adaptacyjnymi i brakiem poczucia przynależności. Inżynier Korzecki oraz inne postacie, takie jak Leszczykowski czy Wiktor Judym, przedstawiają różne oblicza bezdomności, zarówno duchowej, ekonomicznej, jak i politycznej. Żeromski na wiele sposobów ilustruje, że bezdomność może przybierać różnorodne formy i dotykać ludzi na różnych płaszczyznach życia.

Powieść "Ludzie bezdomni" Żeromskiego, mimo że powstała ponad sto lat temu, ukazuje problemy, które wciąż są aktualne również we współczesnym społeczeństwie. Bezdomność, zarówno w sensie dosłownym, jak i metaforycznym, pozostaje jednym z kluczowych i bolesnych problemów społecznych. Żeromski przez swoją literaturę apeluje o uwagę i zrozumienie oraz nawołuje do tworzenia bardziej sprawiedliwego i solidarnego społeczeństwa. Jego powieść jest ważnym głosem w dyskusji na temat bezdomności i jej różnych aspektów, które wciąż wymagają naszej uwagi i troski.