Charakterystyka postaci „Ludzie bezdomni” S. Żeromskiego: doktor Judym

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 6.02.2024 o 13:06

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 6.02.2024 o 11:03

Ludzie bezdomni" Stefana Żeromskiego to jedna z najbardziej znaczących powieści w literaturze polskiej. Umożliwia czytelnikom głębokie zrozumienie polskiej rzeczywistości przełomu wieków, jednocześnie poruszając kwestie moralne i społeczne. Tytuł dzieła można rozumieć w dwóch płaszczyznach: dosłownej, odnosząc się do osób fizycznie pozbawionych miejsca zamieszkania, oraz przenośnej, mówiące o osobach wyobcowanych duchowo i moralnie, co stanowi główny motyw badany na przykładzie postaci doktora Judy.

Tomasz Judym, główny bohater powieści, jest postacią wyjątkowo złożoną i fascynującą. Jego życiorys nie należy do lekkich. Pochodzi z rodziny biednej, której żywot studziły ciągłe problemy, w tym alkoholizm ojca. Trudne dzieciństwo i surowa rzeczywistość, w jakiej dorastał, ukształtowały w nim poczucie misji społecznej. Relacja z ciotką, która wzięła go pod swoje skrzydła, była równie skomplikowana – z jednej strony dążyła do jego edukacji, z drugiej narzucała umowy i ograniczenia, takie jak niepokazywanie się gościom. Pragnąc samodzielności, Judym połączył pracę z nauką. Ukończenie studiów medycznych w Paryżu stało się dla niego możliwością realizacji planów i marzeń o pomocy ubogim.

Z perspektywy psychologicznej i moralnej, Judym jest wyobcowany zarówno społecznie, jak i moralnie. Bezdomność Judyma nie jest więc kwestią braku dachu nad głową, a raczej osamotnienia na drodze życiowej oraz niezgody na panujący wokół egoizm i obojętność społeczną. Doktor Judym, będąc człowiekiem o wysokim kodeksie moralnym, często staje w rozterce, jak pogodzić własne wykształcenie i idee z ciężkimi realiami polskiego społeczeństwa.

Konflikty wewnętrzne i zewnętrzne bohatera są obrazem jego walki z konformizmem i filistryzmem. Judym, jako postępowiec, dążący do poprawy losu najuboższych, nie przyjmuje kompromisów, co nierzadko wiąże się z wielkimi wyrzeczeniami w życiu osobistym. Poruszająca jest jego relacja z Joasią – dziewczyną, która początkowo wydaje się być spełnieniem marzeń, kończąca się jednak rezygnacją doktora z osobistego szczęścia na rzecz moralnego długu wobec społeczeństwa.

Tragiczność Judyma wynika z niemożności osiągnięcia równowagi między szczęściem osobistym a spełnieniem zawodowym oraz bezgranicznym poświęceniem dla ideałów, które nie zawsze przynoszą wymierne rezultaty. Jego postawa, widziana w świetle pozytywizmu, jawi się jako heroiczna, choć nie do końca pragmatyczna, co Żeromski nazwałby "chybioną" rolą bohatera, ukazując przy tym rozdarcie między romantycznym marzeniem a „rynsztokiem” realnej rzeczywistości.

W kontekście epoki, doktor Judym jest reprezentacją idei pozytywistycznych, które w realiach zaborczej Polski często okazywały się utopijne. Postać ta stała się symbolem buntu przeciw niesprawiedliwości oraz inspiracją dla pokoleń. Literacko można by doktora Judyma postawić obok Hamleta, który podobnie jak Judym, przeżywał wahania i niezdecydowanie, borykając się z ważnymi wyborami moralnymi.

Podsumowując, doktor Judym jest postacią trudną, pełną ludzkich wątpliwości i niepewności co do swoich wyborów. Żeromski niemal uosabia w nim ewolucję idealizmu, a przesłanie powieści, mimo upływu lat, pozostaje aktualne i skłania do refleksji nad dzisiejszym światem. Zastanowienie nad tym, czy wybory doktora były słuszne, i obserwacja, jak Żeromski portretuje szlachetną, lecz skomplikowaną naturę człowieka w konfrontacji z rzeczywistością, pozostawiają czytelnika z istotnymi pytaniami o rolę jednostki w społeczeństwie.