"Być albo mieć" czy jest to wybór, przed którym staje każdy człowiek? W swoich rozważaniach odwołaj się do wybranych przykładów literackich

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 11.07.2024 o 19:58

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 11.07.2024 o 19:24

Być albo mieć - czy jest to wybór, przed którym staje każdy człowiek? W swoich rozważaniach odwołaj się do wybranych przykładów literackich

I. Wstęp

W niniejszej pracy, oprócz przedstawienia kontekstu społeczno-kulturowego tego dylematu, zostaną przeanalizowane wybrane przykłady literackie. Teza wypracowania brzmi: Dylemat "być albo mieć" jest uniwersalnym pytaniem, przed którym stają bohaterowie literaccy różnych epok, a ich wybory mają głębokie konsekwencje zarówno na poziomie indywidualnym, jak i społecznym.

II. Kontekst społeczno-kulturowy dylematu "być albo mieć"

Rola mediów, począwszy od telewizji, a skończywszy na mediach społecznościowych, w kształtowaniu współczesnych wzorców sukcesu jest nieoceniona. Promowanie luksusowego stylu życia, idealizowanie celebrytów i pokazywanie życia w blasku fleszy stworzyło iluzję, że wartość człowieka mierzona jest ilością posiadanych dóbr materialnych. Jednocześnie krytyka powierzchowności i konsumpcjonizmu, chociaż obecna w przestrzeni publicznej, często zostaje zagłuszona przez głośne hasła mówiące o konieczności "posiadania". Ten konflikt między dążeniem do duchowego spełnienia a materialnym bogactwem jest szczególnie widoczny w literaturze, która często stawia bohaterów przed wyborem między "być" a "mieć".

III. Analiza wybranych przykładów literackich

Stanisław Wokulski, jeden z najbardziej znanych bohaterów literatury polskiej, jest postacią niezwykle złożoną i tragiczną. Jego życie jest pełne sprzeczności, ponieważ łączy w sobie cechy pozytywisty i romantyka. Wokulski jest przedsiębiorcą, który dorabia się dużego majątku, jednocześnie przebudowując własne życie z myślą o miłości do Izabeli Łęckiej.

Dylemat Wokulskiego polega na połączeniu jego talentów kupieckich z głębokimi uczuciami romantycznymi. Inwestuje nie tylko w rozwój swojego biznesu, ale też w luksusy, które mają zwrócić uwagę Izabeli. Przez ten pryzmat zaczyna być postrzegany jako ktoś, kto chce "mieć" bardziej, niż "być". Jednak jego decyzje są motywowane miłością i pragnieniem akceptacji, co świadczy o jego dążeniu do "bycia".

Analizując postawę Wokulskiego, można dostrzec tragiczną syntezę "być" i "mieć". Jego sukces materialny, choć imponujący, nie przynosi mu prawdziwego szczęścia. Wokulski ostatecznie zdaje sobie sprawę, że mimo zdobytego bogactwa, nie jest w stanie osiągnąć miłości, której pożąda. Konflikt między uczciwością, ideami a nieosiągalnością miłości prowadzi go do głębokiej frustracji i ostatecznego załamania.

2. Ojciec Goriot - "Ojciec Goriot" Honoriusza Balzaka

Ojciec Goriot to postać tragiczna, która zdobyła majątek podczas rewolucji, a później zamieszkała w pensjonacie pod Paryżem. Jest wdowcem, który całe swoje życie przeznaczył na zapewnianie luksusu swoim córkom. Dylemat Goriota polega na próbie zdobycia miłości córek poprzez ofiarowanie im materialnych dóbr, co ostatecznie prowadzi do jego upadku.

Poświęcenie Goriota dla córek jest przerażająco bezowocne. Córki, dla których przeznaczył całe swoje bogactwo, odwiedzają go tylko po to, by uzyskać kolejne pieniądze. Goriot umiera w samotności, co ukazuje tragedię ubóstwa emocjonalnego mimo posiadania bogactwa materialnego. Postać Goriota ukazuje, że posiadanie materialnych dóbr nie jest w stanie zastąpić prawdziwej miłości i wdzięczności.

3. Eugeniusz Rastignac - "Ojciec Goriot" Honoriusza Balzaka

Eugeniusz Rastignac to młody prowincjusz, który przybywa do Paryża z wielką ambicją osiągnięcia bogactwa i statusu społecznego. Wkrótce zaczyna fascynować się bogactwem i życiem paryskich salonów, jednocześnie tocząc wewnętrzną walkę o zachowanie moralnych zasad.

Dylemat Rastignaca polega na wyborze między pokusą materializmu a samorealizacją oraz zachowaniem osobistej uczciwości. Rastignac udaje się uniknąć całkowitego uwikłania w materialistyczne zapędy, wybierając drogę, która pozwala na rozwój jego duchowych i osobistych wartości.

Postać Rastignaca pokazuje, że nawet w świecie pełnym pokus materialnych można odnaleźć ścieżkę samorealizacji i autentyczności. Jego wybory sugerują, że dążenie do "bycia" w zgodzie z własnymi wartościami jest możliwe, mimo silnej presji społecznej na "mieć".

4. Holden Caulfield - "Buszujący w zbożu" J.D. Salingera

Holden Caulfield to młodzieniec, którego bunt przeciwko życiu pełnemu pozorów i fałszu stał się symbolem poszukiwania autentyczności i indywidualizmu. Holden odrzuca wartości materialne, dążąc do życia zgodnego ze swoimi ideałami.

Dylemat Holdena polega na wyborze między przyjęciem narzuconych przez społeczeństwo wartości materialnych a poszukiwaniem autentycznego życia. Jego odrzucenie świata bogactwa na rzecz duchowej i emocjonalnej autentyczności świadczy o jego odwadze na bunt i pragnieniu wyzwolenia od presji społecznych norm.

Postawa Holdena ukazuje, że prawdziwa wolność i spełnienie nie leżą w posiadaniu dóbr materialnych, lecz w autentycznym, zgodnym z własnymi wartościami życiu. Przykład Holdena inspiruje do refleksji nad tym, jak ważne jest zachowanie własnej indywidualności w obliczu zewnętrznych presji.

5. Jay Gatsby - "Wielki Gatsby" F. Scotta Fitzgeralda

Jay Gatsby to tajemniczy bogacz, który organizuje wystawne przyjęcia, maskując swoje pochodzenie i prawdziwą przeszłość. Dylemat Gatsby'ego polega na maskowaniu swoich wewnętrznych kompleksów i pragnień za pomocą majątku i zakłamywania swojej tożsamości.

Gatsby, mimo posiadania olbrzymiego bogactwa, nie jest w stanie osiągnąć prawdziwego szczęścia i spełnienia. Jego tragiczna pustka wewnętrzna wynika z braku autentyczności i prawdziwych relacji. Pomimo imponujących osiągnięć materialnych, Gatsby zostaje zniszczony przez swoje pragnienia i iluzje.

Postać Gatsby'ego pokazuje, że posiadanie bogactwa materialnego nie gwarantuje szczęścia, a życie w fałszu i pozorach prowadzi do tragicznych konsekwencji. Historia Gatsby'ego jest przestrogą przed zgubnym wpływem dążenia do "mieć" kosztem "być".

IV. Podsumowanie

Dylemat "być albo mieć" jest zatem uniwersalnym pytaniem, które dotyczy wszystkich ludzi, niezależnie od epoki czy kontekstu społecznego. Bohaterowie literaccy, podobnie jak ludzie w rzeczywistym świecie, muszą stawić czoła tym wyborom, które mają dalekosiężne konsekwencje na ich życie osobiste i społeczne.

Refleksja nad współczesną aktualnością dylematu "być albo mieć" pokazuje, że mimo zmieniających się czasów, podstawowe pytania o sens życia i prawdziwe szczęście pozostają niezmienne. Każdy człowiek, w mniejszym lub większym stopniu, staje przed wyborem między dążeniem do bogactwa materialnego a poszukiwaniem duchowego spełnienia.

W kontekście własnych obserwacji warto zastanowić się, czy istnieje jedna, uniwersalna recepta na szczęście. Wydaje się, że kluczem jest znalezienie balansu między "być" a "mieć" oraz pielęgnowanie wartości duchowych i emocjonalnych w równym stopniu, co dążenie do sukcesu materialnego. Pytania, które warto sobie zadać, to: Jakie wartości są dla mnie najważniejsze? Jak mogę znaleźć harmonię między dążeniem do sukcesu a autentycznym, pełnym życiem? Czy są kompromisy, które mogę zaakceptować, aby zrealizować zarówno materialne, jak i duchowe cele?

W ten sposób dylemat "być albo mieć" staje się nie tylko tematem literackim, ale również kwestią osobistej refleksji i wyborów życiowych.