Czy sąd Szumana głoszący, iż Wokulski "Umarł przywalony resztkami feudalizmu" uważasz za słuszny?

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 15.07.2024 o 16:16

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 15.07.2024 o 15:52

"Lalka" Bolesława Prusa to jedno z najważniejszych dzieł literatury polskiej, które ukazuje pełnię złożoności polskiego społeczeństwa końca XIX wieku. Główny bohater powieści, Stanisław Wokulski, jest postacią tragicznie rozdartego między przeszłością a przyszłością, co czyni go centralną figurą dla analizy przemian społecznych tamtych czasów. Jego postać i losy są poddane szczegółowej analizie przez różne postacie powieści, w tym także przez doktora Szumana, który stwierdza, że Wokulski "umarł przywalony resztkami feudalizmu". Jest to sąd znaczący, który pomaga zrozumieć dramat jednostki niezdolnej do przystosowania się do gwałtownie zmieniających się warunków społecznych. Sąd Szumana jest, moim zdaniem, słuszny, i niniejsza analiza przedstawi argumenty potwierdzające tę tezę.

Stanisław Wokulski jest człowiekiem obdarzonym niespotykaną ambicją i uporem. Jego jeden z głównych celów życiowych, a jednocześnie największe przekleństwo, to niespełniona miłość do Izabeli Łęckiej. Izabela jest typowym przedstawicielem arystokracji tamtego okresu. Wyrastała w świecie pełnym przywilejów, dystansu społecznego i pogardy dla niższych klas. Jej maniery i wyobrażenia o rzeczywistości były w pełni zakorzenione w feudalnych tradycjach. Stanisław, z kolei, kochał ją z całego serca, gotów był dla niej porzucić swoje zasady i ambicje, a jego uczucia i nadzieje były bezustannie wystawiane na próbę przez kalkulacyjne i chłodne podejście Izabeli do życia i miłości. Dla Izabeli miłość była jedynie grą, w której główną rolę odgrywały materialne korzyści i pozycja społeczna. Nigdy nie była w stanie odwzajemnić szczerze uczuć Stanisława, co ostatecznie doprowadziło go do rozpaczy. To właśnie jej niezdolność do wyższych uczuć i skupienie na feudalnych wartościach przyczyniły się do upadku Wokulskiego. On, pragnąc miłości, która symbolizowała dla niego pewną stabilność i spełnienie, nigdy nie zdołał skruszyć twardego serca arystokratycznej damy.

Społeczna pozycja Wokulskiego również stanowiła dla niego olbrzymie wyzwanie. Choć zdołał wspiąć się po drabinie społecznej dzięki własnej pracy i inteligencji, na każdym kroku napotykał na zjawisko klasowego odrzucenia i uprzedzeń. Jego pochodzenie z niższej warstwy społecznej sprawiało, że był traktowany z pogardą przez tych, których aspiracje chciał podzielić. Arystokracja, do której chciał przynależeć, nigdy nie zaakceptowała go jako równorzędnego partnera. Stanisław nieustannie musiał zmagać się z ich uprzedzeniami i niechęcią, co było dla niego źródłem ogromnej frustracji. Zapalony pozytywista, który angażował się w działalność społeczną, taki jak pomoc Węgiełkowi i prostytutce Mariannie, nie znajdował poparcia wśród arystokracji. Pomimo swoich licznych zasług, jego działania były ignorowane, a on sam pozostawał outsiderem wśród "wyższych sfer". Arystokracja, pozostając bierną i niezainteresowaną zmianami społecznymi, odpychała Wokulskiego, co tylko pogłębiało jego izolację i utwierdzało go w przekonaniu o niemożności zmiany swojego losu.

Istotnym aspektem postaci Wokulskiego jest jego wewnętrzny konflikt między romantyzmem a pozytywizmem. Stanisław Wokulski to człowiek rozdarty między dwoma światopoglądami. Z jednej strony jest romantykiem - idealistą, który podejmuje działania z miłości i dla której gotów jest poświęcić wszystko. Przykładami tej romantycznej natury mogą być jego uczucia do Izabeli oraz udział w powstaniu styczniowym. Z drugiej strony, Wokulski jest pozytywistą, wierzącym w naukę, pracę u podstaw i postęp społeczny. Przejawia się to w jego działalności handlowej, szacunku do nauki oraz licznych inicjatywach społecznych. Niestety, ta dwoistość natury stanowiła jedną z głównych przyczyn jego klęski. Niezdecydowanie, refleksyjność i wewnętrzne konflikty sprawiały, że często brakowało mu trzeźwego osądu i konsekwencji w działaniu. Te cechy sprawiały, że Wokulski nie potrafił odnaleźć swojego miejsca ani w świecie romantycznych ideałów, ani w nowoczesnym, pozytywistycznym społeczeństwie. Jego romantyczna dusza nie pozwalała mu na całkowite oddanie się rzeczom praktycznym, a jego pozytywistyczny zapał bywał tłumiony przez emocje i uczucia.

Jednym z momentów, które miały olbrzymi wpływ na życie Wokulskiego, był jego udział w powstaniu styczniowym. Był to przejaw jego romantycznej natury i idealistycznego podejścia do walki o wolność ojczyzny. Tragiczna klęska powstania, w której brał udział, miała głębokie konsekwencje dla jego dalszego życia, zarówno fizycznie, jak i psychicznie. Po powrocie do rzeczywistości, stanął przed nowym wyzwaniem – adaptacją do nowoczesnej, pozytywistycznej rzeczywistości. Starając się odnaleźć w nowym porządku społecznym, Wokulski angażował się w różnorodne działania mające na celu poprawę sytuacji społecznej. Jednak moralny rozkład społeczeństwa, egoizm arystokracji i upadek dawnych ideałów, które niekorzystnie wpływały na jego działania, przyczyniły się do jego ostatecznego rozgoryczenia i rozpaczy. Przemiany społeczno-gospodarcze tamtego czasu były zbyt gwałtowne, a Wokulski nie był w stanie w pełni dostosować się do nowych warunków, co dodatkowo podkreśla jego tragizm jako jednostki niepasującej do swojego otoczenia.

Podsumowując losy Stanisława Wokulskiego, można stwierdzić, że sąd Szumana jest istotnym punktem odniesienia dla zrozumienia tragizmu tej postaci. Wokulski rzeczywiście "umarł przywalony resztkami feudalizmu". Jego losy jako outsidera, niepasującego do swojej epoki ani do żadnej grupy społecznej, są potwierdzeniem słuszności tego sądu. Próby adaptacji do świata feudalizmu i pozytywizmu, które zakończyły się niepowodzeniem, ilustrują dramat jednostki w kontekście zmieniających się czasów. Ostateczne rozgoryczenie i rozpacz, które doprowadziły do próby samobójczej Wokulskiego, są wyraźnym dowodem na to, że nie mógł znaleźć swojego miejsca ani w starym, ani w nowym porządku społecznym. Analiza utworu potwierdza trafność sądu Szumana, wskazując na tragiczny los człowieka, który nie mógł przystosować się do żadnego systemu społecznego. Jest to przypomnienie o tragicznej kondycji człowieka rozdartego między przeszłością a przyszłością.

Bibliografia: - Bolesław Prus, "Lalka" - Opracowania literackie dotyczące "Lalki" i epoki pozytywizmu