Realizacje literackie motywu Żyda - wiecznego tułacza.
Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 18.07.2024 o 11:20
Rodzaj zadania: Wypracowanie
Dodane: 18.07.2024 o 11:03
Streszczenie:
Motyw Żyda-tułacza w literaturze światowej i polskiej, od starożytności po współczesność, ukazuje losy, cierpienia i nadzieje narodu wybranego w kontekście kulturowym i społecznym.łączy historię, tożsamość i humanistyczne wartości.?
I. Wstęp
Motyw Żyda – wiecznego tułacza jest jednym z najstarszych i najgłębiej zakorzenionych w literaturze światowej. Pojęcie to odnosi się do żydowskiego losu wiecznej wędrówki, bez stałego miejsca zamieszkania i ciągłego poszukiwania spokoju oraz bezpieczeństwa. Historia motywu tułaczki w literaturze sięga starożytności, kiedy to stał się on symbolem losu narodu wybranego, który w wyniku różnych czynników politycznych, społecznych i religijnych, zmuszony był do nieustannego przemieszczania się.II. Biblijne realizacje motywu
Motyw tułaczki w "Księdze Wyjścia"
Pierwsze literackie realizacje motywu Żyda – wiecznego tułacza znajdujemy w Biblii, zwłaszcza w "Księdze Wyjścia". Historia Mojżesza jest jednym z kluczowych elementów tej narracji. Mojżesz, który został wybrany przez Boga, aby wyprowadzić Izraelitów z niewoli egipskiej, staje się symbolem przewodnika i pośrednika między Bogiem a ludźmi. Spotkanie Mojżesza z Bogiem przy płonącym krzewie i misja wyzwolenia Izraelitów są scenami pełnymi dramatyzmu i nadziei.Plagi egipskie jako narzędzie Boskiej interwencji pokazują, że Bóg nie zapomina o swoich wybranych, mimo ich ciężkiego losu. Wyjście Izraelitów z Egiptu i cud rozstąpienia się Morza Czerwonego są symbolami długiego i trudnego procesu wyzwolenia oraz początku wieloletniej wędrówki przez pustynię. Góry Synaj i przekazanie Dziesięciu Przykazań to momenty kluczowe dla kształtowania się tożsamości narodowej i religijnej Izraelitów.
Bunt Izraelitów i czczenie Złotego Cielca ukazują ludzki aspekt tej wędrówki, pełnej zwątpień i pokus. Mojżesz jako przewodnik narodu, który nie może wejść do Ziemi Obiecanej przed swoją śmiercią, jest tragiczną postacią, która mimo oddania nie dożywa swojego celu.
Rozproszenie Żydów po świecie
Zburzenie Jerozolimy i późniejsze rozproszenie Żydów po świecie, czyli diaspora, to kolejny etap w historii tułaczki. Diaspora miała ogromny wpływ na literaturę i historię narodu, zmuszając Żydów do zaadaptowania się do różnych kultur i społeczności, nie tracąc jednocześnie swojej tożsamości. Motyw ten pojawia się w wielu tekstach literackich, ukazując dramaty i nadzieje związane z życiem w obcym środowisku, z dala od ojczystej ziemi.III. Realizacje motywu w literaturze polskiej
W polskiej literaturze motyw Żyda – wiecznego tułacza również znalazł swoje odzwierciedlenie. Jednym z najsłynniejszych przykładów jest "Pan Tadeusz" Adama Mickiewicza. Postać Jankiela, który znalazł swoją "Ziemię Obiecaną" w Polsce, jest przejawem tego, jak Żydzi byli częścią polskiego społeczeństwa. Koncert Jankiela, pełen patriotyzmu i miłości do Polski, jest wyjątkowym wyrazem przywiązania do swojej nowej ojczyzny i zarazem symbolizuje adaptację oraz integrację.Z kolei Zygmunt Krasiński w "Nie-boskiej komedii" ukazał Żydów jako Przechrztów, stawiając ich w opozycji do chrześcijańskiego społeczeństwa. Krytyczne podejście Krasińskiego wobec Żydów ma swoje korzenie w epokowych stereotypach i może być odbierane jako przejaw antysemityzmu, co przekłada się na analizę jego twórczości z perspektywy historycznej i socjologicznej.
Eliza Orzeszkowa w swoim eseju "O Żydach i kwestii żydowskiej" apelowała o tolerancję i akceptację Żydów, pokazując ich ważną rolę w polskim społeczeństwie. Orzeszkowa zdawała sobie sprawę z napięć i problemów wynikających z różnic kulturowych, postulując jednak dialog i wzajemne zrozumienie jako drogę do integracji.
IV. Żydowscy bohaterowie literatury polskiej
Maria Konopnicka w noweli "Mendel Gdański" przedstawia postać starszego Żyda, który mimo wrogości i prześladowań stara się zachować godność i poczucie przynależności do narodu polskiego. Mendel przeżywa tragiczne chwile podczas pogromu, ale jego postawa i moralność są symbolem niezłomnego ducha.W "Lalce" Bolesława Prusa przedstawieni są doktor Szuman i Henryk Szlangbaum. Obie postaci uwidaczniają problemy asymilacji Żydów w społeczeństwie polskim. Szuman, lekarz i intelektualista, stara się zintegrować ze społecznością, podczas gdy Szlangbaum jako bankier zmaga się z uprzedzeniami i ograniczeniami wynikającymi z jego pochodzenia.
Maria Dąbrowska w "Nocach i dniach" również porusza tematykę żydowską poprzez postacie Arkusowej i Szymszela z Korzy. Ich relacje z Polakami oraz próby wtopienia się w lokalną społeczność ukazują, jak różnorodne i skomplikowane były losy Żydów na ziemiach polskich.
V. Żydowscy pisarze w literaturze polskiej
Bruno Schulz, autor "Sklepów cynamonowych" i "Sanatorium pod klepsydrą", jest jednym z najważniejszych przedstawicieli prozy polskiej, mając jednocześnie silne związki ze swoją żydowską tożsamością. Jego twórczość jest pełna symboliki i odniesień do żydowskiego życia, kultur i tradycji, co czyni ją unikatowym źródłem dla analizy motywu Żyda – wiecznego tułacza.Bolesław Leśmian i Julian Tuwim, mimo że ich twórczość jest różnorodna, również czerpali z żydowskiego dziedzictwa. Tuwim w "Lokomotywie" ukazał swoje mistrzostwo w literaturze dziecięcej, wnosząc do niej humor i kreatywność wynikającą z jego wielokulturowych korzeni.
VI. Literatura dotycząca Zagłady Żydów podczas II wojny światowej
Zofia Nałkowska w "Medalionach" przedstawia relacje Dory Zielonej jako przykład cierpienia Żydów w czasie wojny. Te krótkie, wstrząsające opowiadania ukazują psychologiczne skutki przetrwania Holocaustu, będące świadectwem niewyobrażalnego ludzkiego cierpienia.Tadeusz Borowski w "Opowiadaniach" pokazuje życie w obozach koncentracyjnych, gdzie depersonalizacja i adaptacja do obozowej rzeczywistości stają się codziennością więźniów. Jego pisarstwo jest ostrą, realistyczną relacją z miejsc, gdzie ludzkość zostaje poddana najstraszliwszym próbom.
Czesław Miłosz w "Campo di Fiori" rozważa obojętność tłumu wobec tragedii getta warszawskiego, porównując ją do innych historycznych momentów okrucieństwa. Jego poetyckie refleksje są głębokim wyrazem ludzkiej natury i społeczeństwa.
VII. Inne powojenne realizacje motywu
Hanna Krall w "Zdążyć przed panem Bogiem" prezentuje Marka Edelmana opowiadającego o powstaniu w getcie warszawskim. Relacja Edelmana nie tylko dokumentuje heroiczny opór, ale również ukazuje ludzkie dążenie do zachowania swojego człowieczeństwa wobec niewyobrażalnej tragedii.Andrzej Szczypiorski w "Początku" opisuje losy Henryczka Füchelbauma i Irmy podczas okupacji. Jego książka przedstawia reakcje społeczeństwa polskiego na obecność Żydów po wojnie, ukazując różnorodność postaw i działań wobec tej społeczności.
Gustaw Herling-Grudziński w "Innym świecie" przedstawia Żydów w sowieckich łagrach. Opisy moralnych dilem początkujący przykład „Weisera Dawidka” Pawła Huellego. Ukazuje on młodzieńczego Żyda, który przez swoją tajemniczość i nieuchwytność staje się symbolem wiecznego tułacza w nowej, współczesnej Polsce.
Ocena nauczyciela:
Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 18.07.2024 o 11:20
O nauczycielu: Nauczyciel - Katarzyna P.
Od 9 lat pracuję w szkole średniej i pokazuję, że dobrze napisany tekst to wynik procesu, nie talentu. Pomagam w przygotowaniu do matury oraz w rozwijaniu czytania ze zrozumieniem u ósmoklasistów. Na zajęciach panuje spokój i uważność, a feedback jest prosty i konkretny. Uczniowie cenią jasne kryteria oceny i narzędzia, które pomagają je spełnić.
Wypracowanie jest bardzo obszerne, dokładnie analizuje temat motywu Żyda - wiecznego tułacza w literaturze światowej i polskiej.
Komentarze naszych użytkowników:
Oceń:
Zaloguj się aby ocenić pracę.
Zaloguj się