Opisz pojedynek na miny rozgrywający się między Syfonem i Miętusem – na podstawie „Ferdydurke” Witolda Gombrowicza

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 18.07.2024 o 16:29

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 18.07.2024 o 15:35

Witold Gombrowicz, jeden z najbardziej kontrowersyjnych i nowatorskich polskich pisarzy XX wieku, stworzył "Ferdydurke" w 1938 roku. Ta powieść, pełna absurdu, prowokacji i dosadnej krytyki społecznej, wciąż budzi emocje i skłania do refleksji na temat kondycji ludzkiej oraz funkcjonowania społeczeństwa. "Ferdydurke" opowiada historię trzydziestoletniego Józia Kowalskiego, który zostaje siłą "upupiony" przez profesora Pimkę i przymuszony do powrotu do szkoły. W tym zamkniętym świecie dorosłych i dzieci rozgrywa się niezwykle ważna scena - pojedynek na miny między Syfonem i Miętusem.

Upupienie, czyli sprowadzenie dorosłego człowieka do roli bezbronnego dziecka, jest głównym wątkiem tej powieści. Procesy te najlepiej ilustruje scena konfliktu między grupami uczniów: Chłopięta - kierowane przez Syfona i Chłopaki - dowodzone przez Miętusa. Konflikt ten jest wyrazem odwiecznej walki między konformizmem a buntem, dziecinnością a próbą dojrzewania. Syfon, będący wzorcowym uczniem i reprezentantem grzeczności oraz podporządkowania, staje naprzeciw Miętusa, anarchistycznej duszy sprzeciwiającej się każdemu narzuconemu autorytetowi.

Szkoła w "Ferdydurke" jest miejscem, gdzie zamiast rozwijać indywidualizm, panuje rygor podporządkowania oraz kształtowanie młodzieży zgodnie z określonymi formami. Nauczyciele, jak profesor Bladaczka, są strażnikami tychże form. Podczas jednej z lekcji języka polskiego, Bladaczka czyta nudne fragmenty podręcznika literatury, oczekując bezkrytycznego „tak jest” od swoich uczniów. Przykład Gałkiewicza, który odmawia podporządkowania i wyraża swoją dezaprobatę, kończy się surową reprymendą, co tylko podkreśla, do jakiego stopnia indywidualizm jest tłumiony w szkole.

Podział uczniów na grupy nawiązuje do dwóch skrajnych postaw wobec narzuconych form. Chłopięta są symbolem podporządkowania i moralnej czystości, starając się przypodobać autorytetom i trzymać się nienaruszonych norm. Miętus i jego Chłopaki to przeciwwaga dla tej grupy, ignorując program szkolny i ostentacyjnie buntując się przeciwko wszystkiemu, co szkoła symbolizuje. To na tym tle wybucha pojedynek na miny.

Powody pojedynku między Syfonem a Miętusem są głęboko zakorzenione w charakterze obu postaci oraz ich aspiracji do formowania rzeczywistości wokół siebie. Dla Syfona, szkolnego prymusa, jest to próba utrzymania dominującej roli w hierarchii szkolnej, podczas gdy dla Miętusa, jest to okazja do obnażenia hipokryzji i fałszu, jego zdaniem, towarzyszącego życiu Syfona. Józio, który próbuje być superarbitrem pojedynku, nie jest w stanie powstrzymać nadchodzącej konfrontacji, co jeszcze bardziej podkreśla impotencję dorosłych w świecie szkolnym.

Reguły pojedynku są groteskowe, będąc parodią rycerskich zasad honoru i sprawiedliwości. Syfon, odpłatnie z miłymi minami, w które jest głęboko uwikłany, ma przedstawiać gesty „budujące i piękne”, podczas gdy Miętus odpowiada mu kontrminami „burzącymi i szpetnymi”. Syfon przyjmuje majestatyczną pozę z palcem wskazującym niebo, symbolizującą jego wzniosłe ideały. Reakcje Miętusa są natomiast próbą zdewaluowania tej pozory, poprzez grymasy i gesty pełne kpiny oraz przekory. Frustracja Miętusa narasta, ponieważ jego wysiłki w kierunku podważania autorytetu Syfona napotykają na twardą ścianę konformizmu.

Kulminacją tego pojedynku na miny jest moment, kiedy Miętus, opanowany swoją niezdolnością do przekonania Syfona, rzuca się na niego, przewraca go i siłą "uświadamia" poprzez szeptanie buntowniczych słów do ucha. Ta scena jest kwintesencją brutalności próby obdarcia Syfona z jego niewinności i dotychczasowego porządku moralnego, wlewania do jego umysłu elementów sprzeciwu i anarchii. To również symboliczny obraz gwałtu poprzez narzucanie swoich poglądów drugiej osobie.

Pojedynek ten rozgrywa się nie tylko na płaszczyźnie dosłownej, ale przede wszystkim jako bogata metafora. Miny, które Syfon i Miętus rzucają sobie nawzajem, są symbolami form. Narzucanie sobie nawzajem min stanowi istotę szkolnych sporów oraz procesu edukacji, gdzie uczniowie nieustannie próbują przekonać jedni drugich do swoich przekonań i norm. Óminy, jako odpowiednik debat i dyskusji, stają się narzędziem tłumienia jednych form i wywyższania innych.

Scena gwałcenia przez uszy niesie dramatyczne przesłanie o brutalności narzucania form, które zarówno w szkole, jak i poza nią, niesie ze sobą przemoc i destrukcję. Miętus swoją brutalną akcją przeciwko Syfonowi próbuje nie tylko złamać jego odporność psychiczną, ale również obnażyć fałsz jego niewinności i moralnej czystości. To jest tragiczny i zarazem groteskowy moment, który oddaje absurdalną sytuację, gdzie przemoc staje się jedynym środkiem zmiany.

Gombrowicz ironicznie parodiuje turnieje rycerskie, tworząc zasady pojedynku na miny. Ich pojedynek jest konfrontacją wartości i aspiracji: niewinności, którą reprezentuje Syfon, oraz buntu, który symbolizuje Miętus. Ciągłe starcie tych dwóch światów prowadzi do nieuniknionej eskalacji konfliktu emocjonalnego i fizycznego, który kończy się tragicznie.

Konsekwencje tego pojedynku są dramatyczne dla obu postaci. Syfon, po brutalnym uświadomieniu przez Miętusa, nie jest w stanie poradzić sobie z nagłą dewaluacją jego dotychczasowego porządku życia. Trauma, której doświadczył, prowadzi go do skrajnego kroku - samobójstwa, które jest jego ostatecznym aktem ucieczki od rzeczywistości i narzuconych form. Z kolei Miętus, który momentalnie odczuwa ulgę z powodu wyrzucenia swojej frustracji, również nie jest w stanie uwolnić się od min, które narzucił sobie i innym. Jego bunt staje się jego własną klatką, z której nie ma ucieczki, pełen prześladowania przez własne czyny i ich konsekwencje.

Pojedynek przerywa wejście profesora Pimki, co ilustruje reakcję szkoły na nieposłuszeństwo i dramatyczne wydarzenia. Pimko, jako przedstawiciel systemu, nie rozumie ani rzeczywistej natury konfliktu, ani jego głębokich konsekwencji. Jego interwencja jest mechaniczna i powierzchowna, nie dotykając istoty problemu, co jedynie potęguje bezsilność dorosłych w „upupianiu” swoich podopiecznych.

Podsumowując, pojedynek na miny między Syfonem a Miętusem stanowi esencję literackiego obrazowania Gombrowicza na temat przymusu i form. Rzucanie min, jako narzucanie form, odsłania dramatyczne efekty "upupienia" i próby wyrywania się z zastanych norm oraz stereotypów. Refleksja nad tym pojedynkiem uwypukla, jak głębokie traumy mogą wynikać z przymusu dorosłości i dzieciństwa oraz z narzucania form w życiu społecznym i jednostkowym. "Ferdydurke" nadal zachowuje swoją kontrowersyjność i aktualność, oferując uniwersalne przesłanie o brutalności manipulacji i formującego wpływu edukacji oraz społeczeństwa.