Zgubna namiętność pieniądza w życiu człowieka. Rozważania na podstawie „Ojca Goriot” H. Balzaka.

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 20.07.2024 o 16:30

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 20.07.2024 o 15:58

Pieniądz, od momentu swojego powstania, odgrywał kluczową rolę w życiu społeczeństw. Już w starożytności używano monet jako środka płatniczego, umożliwiającego wymianę dóbr i usług, co znacznie ułatwiło codzienne życie. W średniowieczu pieniądz zyskał na wartości jako wyznacznik statusu społecznego, a w czasach nowożytnych stał się podstawą gospodarki kapitalistycznej. Pojawienie się walut, banków i kompleksowych systemów finansowych przyczyniło się do rozwoju cywilizacyjnego, jednak także wprowadziło nowe, do tej pory nieznane napięcia społeczne.

Chociaż pieniądze mogą poprawiać byt obywateli, ich nadmierna namiętność i stawianie ich na piedestale może prowadzić do katastrofy. Wartości pieniądza, początkowo kojarzone z wygodą i postępem, mogą zostać wypaczone, gdy stają się celem samym w sobie. Łaknienie bogactwa nierzadko deformuje moralność człowieka oraz niszczy relacje międzyludzkie. Na kanwie tego uniwersalnego problemu, Honoré de Balzac w swojej powieści „Ojciec Goriot” przedstawia zgubne skutki dążenia do bogactwa, ukazując różnorodne aspekty wpływu pieniądza na życie jednostek i całych społeczeństw.

„Ojciec Goriot” przedstawia obraz dziewiętnastowiecznego Paryża – miasta będącego symbolem kapitalistycznego świata, w którym pieniądz odgrywa kluczową rolę. Paryż, jako centrum przemysłowe i kulturalne Francji, staje się sceną, na której kapitalistyczne wartości kierują życiem jego mieszkańców. Jest to miejsce pełne sprzeczności: z jednej strony kwitnie tu sztuka i nauka, z drugiej zaś rozwija się korupcja i zepsucie moralne. Mieszkańcy Paryża, łatwowierni i podatni na manipulacje, wplątani są w niekończącą się pogoń za bogactwem, tracąc w tym procesie swoje człowieczeństwo.

W powieści przedstawiono kilka głównych postaci, których podejście do pieniędzy różni się znacząco. Pani Vauquer, właścicielka skromnego pensjonatu, jest doskonałym przykładem osoby kierującej się chciwością. Jej pensjonat jest tanim miejscem schronienia, gdzie warunki życia są dalekie od komfortowych. Vauquer jest osobą skąpiącą na wszystko, starającą się wyciągnąć z każdego grosiva maksimum zysku. Pieniądz staje się dla niej celem samym w sobie, zdeformowując jej moralność i relacje z innymi ludźmi.

Eugeniusz de Rastignac, młody student prawa, wkracza w świat paryskiego kapitalizmu pełen ambicji i marzeń. Jego początkowe wartości – uczciwość, praca i wykształcenie – szybko zostają skonfrontowane z brutalną rzeczywistością. Wciągnięty w wir manipulacji i intryg, Rastignac zaczyna dostrzegać, jak pieniądz kształtuje świat wokół niego. W postaci Vautrina, przestępcy ukrywającego się pod maską miłego człowieka, Rastignac widzi dualizm moralny i potęgę chciwości. Vautrin wykorzystuje pieniądze jako narzędzie manipulacji, próbując wciągnąć Rastignaca w swoje niecne plany.

Przemiana Rastignaca jest kluczowym elementem powieści Balzaka. Młodzieniec musi stawić czoła moralnym dylematom, stopniowo zagłębiając się w mechanizmy paryskiego świata. Jego wewnętrzne zepsucie staje się widoczne w momentach, gdy decyduje się na kompromisy moralne w imię zysku i awansu społecznego. W finale powieści Rastignac potwierdza teorię Vautrina o zepsuciu elit, wybierając ścieżkę, która prowadzi go z daleka od początkowych ideałów. Jest to przestroga przed zgubnymi skutkami namiętności pieniądza, ukazująca, jak łatwo można stracić swoją tożsamość i integralność moralną w pogoni za bogactwem.

Tragedia Ojca Goriota stanowi najmocniejszy dowód na destrukcyjną siłę pieniądza. Goriot, emerytowany kupiec, całe swoje życie poświęcił miłości do córek – Delfiny i Anastazji. Aby zapewnić im wygodne życie, nie szczędził grosza, oddając wszystko, co posiadał. Niestety, jego miłość i poświęcenie zostają wykorzystane przez córki, które traktują go jedynie jako źródło finansowe. W efekcie Goriot zostaje doprowadzony do skrajnego ubóstwa i samotności, odrzucony przez te, którym oddał wszystko. Ostatecznie umiera, nie mając przy sobie nikogo bliskiego. Dehumanizacja córek Goriota pod wpływem żądzy pieniądza jest dobitnym przykładem, jak namiętność bogacenia się może przekształcić więzi rodzinne w relacje pełne egoizmu i obojętności.

Literatura dostarcza wielu innych przykładów mówiących o zgubnych skutkach namiętności pieniądza. W Biblii znajdujemy historię Judasza, który zdradził Jezusa za trzydzieści srebrników. Jego opamiętanie się przyszło jednak zbyt późno, a tragiczne zakończenie tej historii stało się przestrogą przed powszechnym pragnieniem bogactwa. W „Świętoszku” Moliera obserwujemy tytułowego bohatera, którego obłuda i chciwość prowadzą do zdemaskowania i ostatecznej klęski. Molier ukazuje, że sprawiedliwość może triumfować, choć droga do tego jest często wyboista i pełna moralnych pułapek.

Pieniądz, choć niezbędny w codziennym życiu, może stać się zgubną namiętnością, która wypacza moralność i relacje międzyludzkie. Na przestrzeni historii, jak i w literaturze, obserwujemy przykłady osób, które pod wpływem żądzy pieniądza tracą swoje wartości i człowieczeństwo. „Ojciec Goriot” Balzaka jest doskonałym studium tego problemu, ukazując, jak pragnienie bogactwa może prowadzić do samotności, dehumanizacji i moralnej klęski. Historia Rastignaca, Goriota oraz innych postaci z powieści jest przestrogą przed zatraceniem się w świecie, gdzie pieniądz staje się celem samym w sobie. Współczesne społeczeństwo, chociaż różni się od dziewiętnastowiecznego Paryża, ciągle zmaga się z podobnymi dylematami i warto, byśmy z literackich przestrogi wyciągnęli właściwe wnioski na przyszłość. Emancypacja od zgubnej namiętności pieniądza może być krokiem ku bardziej moralnemu i humanitarnemu społeczeństwu.