Rola sztuki i artysty w programach i utworach Młodej Polski.

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 22.07.2024 o 16:16

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 22.07.2024 o 15:19

#

Artysta od zawsze odgrywa istotną rolę w kształtowaniu kultury i duchowości epoki, w której tworzy. Nie inaczej było w przypadku Młodej Polski, ruchu literacko-artystycznego, który zrodził się pod koniec XIX wieku i trwał do początków XX wieku. W tym okresie, szukając odpowiedzi na złożone problemy egzystencjalne oraz narodowe, twórcy odwrócili się ku sztuce jako najwyższej wartości w życiu. W Młodej Polsce artystom przypisano niemalże mistyczną rolę, a sztuka stała się fundamentem wszelkich działań intelektualnych i emocjonalnych.

Ruch Młodej Polski powstał w reakcji na dotychczasowe formy sztuki, które były zbyt ograniczające dla nowych pokoleń artystów pragnących wyrazić swojego ducha czasu. Odbijał realia epoki, w której dominowały nastroje dekadenckie oraz poszukiwanie nowego sensu w świecie przepełnionym pesymizmem. Kluczowe manifesty tej epoki, jak „Młoda Polska” Artura Górskiego czy „Confiteor” Stanisława Przybyszewskiego, stanowiły intelektualne podwaliny dla rozwoju nowoczesnej sztuki i określenia roli artysty w świecie.

Rozwinięcie

Stanisław Przybyszewski, w swoim słynnym manifeście „Confiteor” z 1899 roku, poszedł jeszcze dalej, przedstawiając artystę jako kapłana sztuki, nieokiełznanego żadnymi społecznymi normami. W jego wizji sztuka była jedyną religią duszy, niezależną od moralności i ideologii. Przybyszewski twierdził, że artysta ma obowiązek służyć jedynie przeżyciom wewnętrznym, które są dla niego najważniejsze. Sztuka, będąc niezależną i autonomiczną, była w jego oczach najwyższym wyrazem ludzkiej duchowości.

Jednym z najważniejszych intelektualistów tamtych czasów był również Zenon Przesmycki, znany jako Miriam, który w swoich tekstach „Maurycy Maeterlinck” oraz „Walka ze sztuką” postulował ideę „sztuki dla sztuki” i teorię symbolizmu. Miriam podkreślał, że literatura powinna być elitarna i dostępna jedynie dla nielicznych, wielkich odbiorców, którzy będą w stanie docenić jej pełnię. Sztuka miała być narzędziem nieprzemijającym, służącym kilku pokoleniom, a nie zwykłym środkiem do chwilowej przyjemności. Według Miriam, artysta był często niezrozumiany przez społeczeństwo, które nie potrafiło docenić jego geniuszu, co często prowadziło do jego samotności i izolacji.

Nie wszyscy jednak zgadzali się z poglądami Przybyszewskiego i Górskiego. Polemika na temat roli sztuki była żywa i jeszcze bardziej skomplikowała to zagadnienie. Ludwik Krzywicki w swojej pracy „O sztuce i nie-sztuce” oraz Ignacy Matuszewski w „Sztuka i społeczeństwo” krytykowali młodopolskich twórców za ich oderwanie od życia społecznego i apatię. Krzywicki i Matuszewski zauważali, że młodopolscy artyści często wykluczali inne kierunki artystyczne, twierdząc, że sztuka powinna być dostępna i zrozumiała dla szerokich mas.

Stanisław Brzozowski w swojej „Legendzie Młodej Polski” z 1910 roku poszedł krok dalej w krytyce artystów tej epoki, zarzucając im odrzucenie rzeczywistości i skupienie się jedynie na intelektualnych elitach. Brzozowski krytykował młodopolską sztukę za jej „bezdziejową świadomość” oraz apatię, co według niego oddalało ją od realnych problemów społeczeństwa.

Kazimierz Przerwa-Tetmajer w swoim wierszu „Eviva l'arte” jasno wyraził młodopolską pochwałę sztuki jako najwyższej wartości. Wiersz ten można odczytywać jako manifest młodopolskiego kultu sztuki, w którym Tetmajer podkreślał, że sztuka jest wartością nieprzemijającą, przewyższającą materialne i przyziemne troski. W utworze widoczna jest również wyraz buntu przeciwko niezrozumieniu artysty przez społeczeństwo, szczególnie materialistyczne mieszczaństwo, które nie docenia duchowego wymiaru sztuki.

Model sztuki młodopolskiej obfitował w inspiracje europejskim modernizmem, co pozwalało twórcom Młodej Polski czerpać z różnych nurtów i trendów artystycznych. Sztuka autonomiczna stawała się narzędziem do wypełniania ideowych zadań narodu pozostającego pod zaborami. Chociaż artysta młodopolski był indywidualistą, jego twórczość często miała wymiar narodowy i służyła podkreślaniu tożsamości kulturowej Polaków.

Zakończenie

Wpływ Młodej Polski sięgnął również przyszłych epok literackich, takich jak Dwudziestolecie Międzywojenne, które wyrosło na podwalinach wcześniejszych doświadczeń literackich. Dorobek artystyczny Młodej Polski stał się fundamentem dla kolejnych pokoleń twórców, którzy, czerpiąc z manifestów literackich tamtego okresu, kształtowali przyszłe trendy literackie.

Dorobek artystyczny Młodej Polski jest nieocenionym bogactwem, które wpłynęło na kształtowanie narodowej tożsamości kulturalnej. Manifesty literackie, wiersze, powieści i eseje stworzone w tamtym okresie pozostają trwałym śladem duchowej i intelektualnej eksploracji artystów tego czasu, których wpływ i znaczenie odczuwane są do dziś.