Postawy wobec ojczyzny wybranych bohaterów literackich z epoki pozytywizmu i modernizmu.

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 1.08.2024 o 13:41

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 1.08.2024 o 13:25

W literaturze polskiej epoki pozytywizmu i modernizmu tematyka ojczyzny i postaw wobec niej odgrywała kluczową rolę. Ojczyzna pojmowana w tych utworach może przybierać różnorakie formy – od państwa i narodu, przez wspólnoty lokalne, aż po wyidealizowane obrazy miejsc z dzieciństwa. Koncept przynależności ojczyźnianej nie ogranicza się jednak jedynie do geograficznych i społecznych granic, ale często wiąże się z ideologicznym zaangażowaniem i przekonaniem o obowiązku jednostki wobec kraju.

W epoce pozytywizmu, dominującym przeświadczeniem była potrzeba służby wspólnocie poprzez edukację, rozwój gospodarczy i pomoc najbardziej potrzebującym. Mimo że pozytywizm i modernizm to różne epoki literackie, łączy je wspólny cel ideowy oraz nieprzerwana kontynuacja tematów społecznych. Pozytywiści głosili konieczność "pracy u podstaw" i "pracy organicznej", dążyli do podniesienia poziomu życia poprzez oświatę, unowocześnienie rolnictwa i przemysłu oraz emancypację kobiet i ludności żydowskiej. Twórcy literatury, jak Henryk Sienkiewicz, Bolesław Prus czy Maria Konopnicka, często w swoich nowelach ukazywali drastyczne obrazy życia warstw społecznych, aby wywołać emocjonalny odzew i zaszczepić w czytelnikach chęć do zmiany społecznej.

Przykładem wyjątkowej postaci literatury pozytywistycznej jest Stanisława Bozowska z "Siłaczki" Stefana Żeromskiego. Młoda nauczycielka, która opuszcza tętniące życiem miasto, aby udać się na wieś i tam wprowadzać swoje ideały edukacji i oświaty. W trudnych warunkach wiejskiej rzeczywistości – wśród skrajnej nędzy, zaniedbanych szkół i chorób – Stanisława prowadzi heroiczny bój o lepsze jutro dla swoich uczniów. Choć w końcu umiera na skutek wyczerpania i choroby, jej postać ucieleśnia ideały pracy u podstaw oraz moralne zwycięstwo nad trudną rzeczywistością.

Inną istotną postacią literatury pozytywistycznej jest Tomasz Judym z "Ludzi bezdomnych" Stefana Żeromskiego. Tomasz, młody lekarz, głęboko wierzy w konieczność niesienia pomocy najuboższym. Jego naturalistyczne podejście do obrazu ówczesnego społeczeństwa polskiego oraz samotna walka o sprawiedliwość społeczną czynią go postacią godną naśladowania. Judym rezygnuje z osobistego szczęścia i miłości do Joasi, aby poświęcić się swojej misji. Jego przekonanie, że pomoc innym jest najwyższą wartością, stanowi esencję pozytywistycznych ideałów.

"Nad Niemnem" Elizy Orzeszkowej daje nam szeroki przegląd postaw wobec ojczyzny za pośrednictwem różnorodnych bohaterów. Rodzina Korczyńskich, zwłaszcza Benedykt i jego syn Witold, to przykłady pracy organicznej oraz integracji kultury miejskiej i wiejskiej. Benedykt dąży do przetrwania gospodarstwa w trudnych warunkach, natomiast Witold łączy wykształcenie rolnicze z praktycznym podejściem do pracy na roli. Justyna Orzelska, która w końcu opuszcza dwór i wychodzi za Jana Bohatyrowicza, uosabia kultywowanie pozytywistycznych ideałów poprzez związek miasta i wsi oraz wnoszenie oświaty do społeczności zaściankowej.

W literaturze modernistycznej, ideologia narodowa i misja służby ojczyźnie jest nadal obecna, aczkolwiek zyskuje bardziej złożone i introspektywne interpretacje. Często występujące motywy to wewnętrzne zmagania jednostki oraz szukanie swojego miejsca w zmieniającym się świecie.

Podsumowując, postacie literackie z epoki pozytywizmu i modernizmu wykazywały wiele różnych postaw wobec ojczyzny, jednak wspólną cechą była ich wierność ideałom i walka o społecznie dobro. Stanisława Bozowska, Tomasz Judym czy bohaterowie "Nad Niemnem" are wspaniałymi przykładami literackimi, które ukazują, jak intensywne mogą być zmagania z trudnymi realiami dla wyższej sprawy. Dzięki takim bohaterom literatura oddziaływała na czytelników, wzbudzając szacunek, współczucie i chęć do naśladowania.

W utworach takich jak "Za chlebem" Henryka Sienkiewicza, "Antek" i "Sieroca dola" Bolesława Prusa oraz "Nasza szkapa" Marii Konopnickiej, możemy dostrzec jak drastyczne opisy życia nizin społecznych miały funkcję wywołania emocjonalnego oddźwięku i społecznego zaangażowania w czytelnikach. Literatura pozytywistyczna i modernistyczna służyły jako narzędzie moralnej i społecznej reformy, ukazując, że walka o lepsze jutro ojczyzny jest wartością ponadczasową i ciągle aktualną.