Dawid H. Lawrence twierdził, że cała wielka literatura opowiada o moralności. Odwołując się do znanej ci literatury potwierdź ten pogląd lub podejmij z nim polemikę.

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 8.08.2024 o 13:12

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 8.08.2024 o 12:46

W literaturze powszechnej można dostrzec liczne przykłady podejmowania kwestii moralnych, które towarzyszą nam od zarania dziejów i są jednym z fundamentalnych tematów rozważań filozoficznych i literackich. Według Słownika języka polskiego PWN, moralność to „zespół zasad, norm postępowania odnoszących się do dobra i zła, właściwego i niewłaściwego postępowania”. Normy te zmieniały się na przestrzeni wieków, odbijając przemiany społeczne, kulturowe i religijne. Moralność ma znaczenie filozoficzne, gdyż jest ściśle związana z refleksją nad sensem ludzkiego życia i działaniem zgodnym z odpowiadającymi jej zasadami. Moralność pełni także duchową funkcję, będąc narzędziem samodoskonalenia człowieka. Jest nieodzownie związana z rozwojem ludzkości, stanowiąc fundament społeczności i cywilizacji.

Dawid H. Lawrence twierdził, że „cała wielka literatura opowiada o moralności”. To zdanie można rozpatrywać jako podstawowy wyznacznik literackiego kunsztu – czy dane dzieło potrafi skłonić nas do refleksji nad dobrem i złem, rozbudzić wątpliwości moralne i zaprezentować skomplikowane dylematy etyczne? Przyjrzyjmy się kilku przykładom, które mogą potwierdzić lub podważyć ten pogląd.

W literaturze starożytności mamy do czynienia z licznymi przykładami, gdzie moralność odgrywa kluczową rolę. Mitologia grecka przedstawia postać Prometeusza, który kradnie ogień bogom, by dać go ludziom, za co zostaje surowo ukarany przez Zeusa. Prometeusz symbolizuje moralność, która polega na poświęceniu dla wyższych celów, mimo grożących konsekwencji. To dążenie do przynoszenia pożytku innym, nawet kosztem osobistego cierpienia, ukazuje nam dylematy moralne rozgrywające się między dobrem jednostki a dobrem społeczeństwa.

Kolejnym przykładem z literatury starożytności jest „Antygona” Sofoklesa. Antygona wybiera pochowanie brata – co jest zgodne z prawem boskim, ale sprzeciwia się rozkazowi Kreona, stanowiącemu prawo ziemskie. Działania Antygony przynoszą tragiczne konsekwencje, ale jej przykład stanowi głęboką refleksję nad konfliktem między obowiązkiem wobec rodziny a posłuszeństwem wobec władzy państwowej. Ukazuje nam to, jak trudne i skomplikowane mogą być wybory moralne.

W tradycji biblijnej, zarówno w Starym, jak i Nowym Testamencie, moralność odgrywa kluczową rolę. Księga Hioba przedstawia postać, której lojalność wobec Boga jest wystawiona na próbę w wyniku ogromnych cierpień. Hiob, mimo straty majątku i zdrowia, zachowuje wiarę i pokorę, co pokazuje nam, że przyjmowanie nieszczęścia z wiarą może być wyrazem głębokiej moralności. Natomiast Nowy Testament przynosi przypowieści, takie jak „O siewcy”, „O synu marnotrawnym” i „O miłosiernym Samarytaninie”, które uczą nas wartości moralnych takich jak miłość, wybaczenie, miłosierdzie i współczucie. Przypowieści te są nie tylko religijnymi pouczeniami, ale także uniwersalnymi lekcjami moralnymi.

Średniowiecze wnosiło do literatury silne akcenty duchowe i moralne. Przykładem może być legenda o Świętym Aleksym, który rezygnuje z majątku i zaszczytów, by żyć w pokucie i oddaniu Bogu. Podobnie ascetyczne życie św. Franciszka, opisane w „Kwiatkach świętego Franciszka”, pokazuje moralność opartą na miłosierdziu, braterstwie i szacunku dla wszystkich istot żywych. W średniowieczu moralność miała nie tylko wymiar osobisty, ale także instytucjonalny, wpływając na sposób funkcjonowania społeczeństwa.

Renesans i Oświecenie przyniosły wyzwolenie z dogmatów średniowiecza i poszukiwanie nowych dróg moralnych. „O poprawie Rzeczypospolitej” Andrzeja Frycza Modrzewskiego to dzieło, które ukazuje wizję moralnego obywatela oraz postulaty dotyczące równości i reform społecznych. Modrzewski dążył do poprawy moralności społecznej, przeciwdziałając korupcji i łapówkarstwu. Problemy te są aktualne również współcześnie, co dowodzi uniwersalności moralnych wyzwań.

W literaturze angielskiej dramaty Williama Szekspira, takie jak „Makbet”, ukazują moralność w całej jej złożoności. Ambicja Makbeta prowadzi do moralnego upadku, a ciągłe zbrodnie powodują jego psychiczny rozpad. Szekspir pokazuje, że dążenie do władzy za wszelką cenę nieuchronnie prowadzi do katastrofy moralnej.

W literaturze polskiej znaczącym dziełem uwzględniającym moralność jest „Konrad Wallenrod” Adama Mickiewicza. Bohater, mając na celu dobro ojczyzny, wybiera zdradę, co jest wyrazem jego wewnętrznego konfliktu moralnego. Mickiewicz porusza problem moralności w kontekście patriotyzmu – czy cel uświęca środki? Dylematy te wpływają na duszę bohatera, wskazując na skomplikowaną naturę moralnych wyborów.

Znaczącym utworem podejmującym temat moralności jest „Moralność pani Dulskiej” Gabrieli Zapolskiej. Bohaterka, przedstawicielka mieszczańskiej klasy średniej, jest ucieleśnieniem hipokryzji i podwójnych standardów. Zapolska krytycznie ukazuje zakłamanie społeczne wartości, co prowadzi do refleksji nad rzeczywistością moralną jej czasów.

Podsumowując, przegląd literatury różnych epok pokazuje, że wielkie dzieła literackie rzeczywiście opowiadają o moralności. Analiza bohaterów i ich dylematów moralnych pozwala lepiej zrozumieć ludzką naturę i uniwersalne wartości, które od wieków stanowią podstawę rozważań etycznych. Literatura, jako narzędzie refleksji nad ludzką moralnością, wciąż odgrywa istotną rolę w kształtowaniu naszych postaw i wartości duchowych. Moralne wyzwania, przed którymi stają bohaterowie literaccy, często mają swoje odniesienia w rzeczywistości, co sprawia, że literatura nie traci na aktualności, a jej przesłanie pozostaje żywe. Rola literatury w kształtowaniu wrażliwości etycznej i wartości duchowych jest nieoceniona, a moralność nadal pozostaje jednym z kluczowych tematów wielkich dzieł literackich.