Kult pieniądza w powieści H. Balzaca „Ojciec Goriot".

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 18.08.2024 o 9:00

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 18.08.2024 o 8:22

#

Powieść „Ojciec Goriot” jest jednym z wybitnych dzieł Honoriusza Balzaca, francuskiego pisarza znanego głównie jako autor monumentalnego cyklu „Komedia ludzka”. Balzac, żyjący w XIX wieku, miał cel przedstawić pełny obraz społeczeństwa francuskiego w czasach porewolucyjnych. „Ojciec Goriot” jest jednym z tomów tej serii i doskonale ukazuje różnorodne aspekty życia społecznego, w tym szczególnie istotną kwestię — kult pieniądza.

Powieść została osadzona w Paryżu w latach 1819-1820, gdzie Balzac portretuje społeczeństwo zdominowane przez pieniądze i pogoń za majątkiem. W tym kontekście głównym tematem dzieła staje się ukazanie, jak ogromne znaczenie miał pieniądz w tworzeniu hierarchii społecznej oraz w relacjach międzyludzkich.

Już od pierwszych stron powieści czytelnik jest świadkiem dramatycznych izb w pensjonacie pani Vauquer, zamieszkanym przez osoby różnych narodowości i profesji. To właśnie tu rozgrywa się tragiczna historia ojca Goriot, symbolu nieszczęścia wynikającego z bezgranicznej miłości do córek i ich zepsucia przez materię.

Rozwinięcie

Główna postać powieści, ojciec Goriot, to były producent makaronów, który dorobił się sporego majątku. Wszystkie swoje zyski inwestuje w przyszłość dwóch córek, Anastazji i Delfiny, zapewniając im luksusowe życie. Jego bezwarunkowa miłość do córek jest jednak eksploatowana: Anastazja i Delfina traktują ojca jak źródło pieniędzy, nie wykazując wdzięczności ani szacunku.

Losy ojca Goriot są tragiczne: w miarę jak traci majątek, staje się coraz bardziej odseparowany społecznie, a jego stan zdrowia i umysł pogarszają się. Jego śmierć w nędzy, bez wsparcia ukochanych córek, jest pełnym dobitnym dowodem na destrukcyjną moc pieniądza, który potrafi zniszczyć więzi rodzinne i doprowadzić człowieka do moralnego upadku.

Drugą kluczową postacią powieści jest młody prowincjusz Eugeniusz de Rastignac, który przybywa do Paryża z nadzieją na zdobycie fortuny i awans społeczny. Początkowo idealistyczny, szybko ulega wpływom paryskiego społeczeństwa. Znajomość z tajemniczym Vautrinem, który jest przestępcą, prowadzi go do zrozumienia, że w Paryżu moralne zasady i wartości etyczne muszą ustąpić przed chęcią dorobienia się. Rastignac stopniowo zmienia się moralnie, akceptując zasady gry i wchodząc w relacje, które mają mu otworzyć drzwi do wyższych sfer.

Vautrin reprezentuje filozofię, według której osiągnięcie bogactwa i władzy wiąże się nieuchronnie z łamaniem prawa i moralnych zasad. Jego postać jest uosobieniem cynizmu i bezwzględności. Jego sarkastyczne wprawy pokazują, jak bardzo świat został zdeformowany przez pieniądz.

Symbolika pensjonatu pani Vauquer jest centralnym elementem narracji. Opisany przez Balzaca jako zaniedbany, ciemny i niemal odrażający, pensjonat staje się alegorią moralnego upadku jego mieszkańców, których życie skoncentrowane jest tylko na przetrwaniu i zdobywaniu pieniędzy. Pensjonat jest miejscem, gdzie ludzie, niezależnie od pochodzenia i profesji, stają się dehumanizowani przez niekończącą się pogoń za majątkiem i statusem.

Relacje międzyludzkie w tej powieści są wyraźnie zabarwione przez pieniądze. Najbardziej poruszająca jest zależność emocjonalna ojca Goriota od córek. Jego bezgraniczna miłość zostaje wykorzystana w najbardziej brutalny sposób, co pokazuje, jak pieniądz potrafi niszczyć najgłębsze więzi rodzinne. Kontrastująca z tym jest ścieżka Rastignaca, który przysłuchuje się i przyswaja wpływów doradcy Vautrina oraz hrabiny Beauséant, przedstawicielki wyższych sfer, która też pokazuje Rastignacowi cyniczną stronę życia wyższych sfer.

Kobiece postacie, Delfina i Anastazja, są przedstawione jako typowe dla epoki — ich role w społeczeństwie zależą od zdolności przyciągania i manipulowania bogatymi mężczyznami. W kulturze pieniądza, w której się znajdują, ich wartość jako istot społecznych została zredukowana do funkcji ekonomicznych i estetycznych.

Pieniądz w powieści Balzaca jest siłą destruktywną. Doprowadza do utraty wartości moralnych i etycznych, zarówno u jednostek jak i całych grup społecznych. Balzac wyraża przeświadczenie, że kapitalistyczne społeczeństwo osadzone na kulcie pieniądza prowadzi do powszechnego upadku. „Tajemnicą wielkich fortun jest zawsze jakaś zbrodnia”, pisze Balzac, sugerując, że wszelka wielkość i bogactwo powstają na fundamentach niemoralnych działań.

Zakończenie

Przesłanie Balzaca dotyczące dominacji pieniądza jest jasne: pieniądz niszczy wszelkie wartości moralne i relacje międzyludzkie, prowadząc do upadku jednostek i społeczeństwa jako całości. Problem ten jest nadal aktualny. Współczesny świat, choć różni się technologicznie i kulturowo od epoki Balzaca, nadal zmaga się z wieloma podobnymi kwestiami: manipulacją, korupcją oraz dehumanizacją związanych z nadmierną pogonią za majątkiem.

Wyciągając wnioski z analizy powieści Balzaca, powinno się zastanowić, jakie wartości powinny być priorytetem w życiu indywidualnym i społecznym. Może to być respektowanie wartości moralnych, takich jak uczciwość, lojalność i miłość rodzinne, które nie powinny być zapomniane na rzecz kultu materializmu.

Refleksja nad aktualnością tematu:

W obliczu współczesnych realiów, gdzie media często promują luksus i bogactwo jako główne mierniki sukcesu, przesłanie Balzaca brzmi wyjątkowo współczesne. Pytanie o wpływ pieniądza na moralność i etyczne postępowanie jednostki pozostaje otwarte i istotne. Warto zastanowić się nad aktualnością tematów poruszanych przez powieściopisarza i ich wpływem na nasze codzienne życie oraz relacje.