W. Szymborska i K. Przerwa – Tetmajer – wiersze o nastrojach końca wieku.

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 22.08.2024 o 8:31

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 22.08.2024 o 7:52

#

Tematyka końca wieku często budzi silne emocje i skłania do głębokich refleksji nad losem jednostki oraz całej ludzkości. Dwaj wybitni poeci, Wisława Szymborska i Kazimierz Przerwa-Tetmajer, podjęli ten temat w swoich wierszach, jednak ich podejścia różnią się znacznie. W wierszu "Schyłek wieku" Szymborska podejmuje refleksję nad kondycją ludzkości w kontekście przemian XX wieku, podczas gdy Przerwa-Tetmajer w "Koniec wieku XIX" oddaje głos dekadenckim nastrojom schyłku XIX wieku. Teza tej pracy brzmi: Pomimo różnych perspektyw i stylów, oboje poetów ukazują skomplikowane uczucia i refleksje towarzyszące końcowi epoki.

Część I: K. Przerwa-Tetmajer – "Koniec wieku XIX"

Wiersz Kazimierza Przerwy-Tetmajera "Koniec wieku XIX" to krótki, acz intensywny utwór poetycki, który doskonale oddaje nastroje dekadenckie charakterystyczne dla fin de siècle. Forma wiersza jest lakoniczna, co tylko wzmacnia jego dramatyczny wydźwięk. Tytuł utworu sam w sobie jest symbolicznym wyrażeniem końca stulecia i towarzyszących mu emocji: smutku, przerażenia oraz przekonania o nadchodzącym kresie wszystkiego.

2. Główne motywy i tematy

W wierszu dominują motywy związane z bezsilnością, rezygnacją i wewnętrzną walką z biernością. Poeta zdaje się być przekonany, że koniec wieku jest równoznaczny z końcem świata, co rodzi w nim poczucie zagubienia i obcości. Przerwa-Tetmajer unika poruszania problemów globalnych, zamiast tego skupiając się na osobistych przeżyciach, poszukując spokoju i poczucia bezpieczeństwa. W jego oczach życie etyczne i moralne, oparte na prawdzie i miłości, prowadzi do szczęścia i wewnętrznego spokoju.

3. Główne idee

Przerwa-Tetmajer podkreśla, że prawda i miłość są kluczowymi wartościami, które mogą przynieść ukojenie w trudnych czasach. Dobroć i kierowanie się sercem to kierunkowskazy do prowadzenia spokojnego życia, wolnego od zmartwień globalnych problemów. Poeta staje się reprezentantem ludzkości, wyrażając swoje osobiste niepokoje i zabiegi o lepsze jutro, nawet w obliczu nieuchronnego końca.

4. Podejście do końca wieku

Podejście Przerwy-Tetmajera do końca wieku jest pesymistyczne i przepełnione rezygnacją. Utwór przypomina wewnętrzny monolog pełen pytań retorycznych i porównań, które sugerują, że wszelkie wysiłki i walka tracą sens. Poeta zdaje się nie dostrzegać możliwości pozytywnego zakończenia epoki, co prowadzi do ucieczki w przyjemności życia jako formy radzenia sobie z rzeczywistością.

5. Środki stylistyczne

Przerwa-Tetmajer wykorzystuje różnorodne środki stylistyczne, by podkreślić nastrój swego utworu. Wielokropki i pytania retoryczne podkreślają niepewność i wahania, podczas gdy bogate metafory, porównania i epitety budują atmosferę lęku i nadchodzącego końca. W ten sposób poeta tworzy kompleksowy obraz dekadenckiego pesymizmu.

Część II: W. Szymborska – "Schyłek wieku"

Wiersz Wisławy Szymborskiej "Schyłek wieku" składa się z dziesięciu zwrotek i powstał w specyficznym kontekście historycznym: w czasach powojennych, okresie cenzury, socrealizmu i komunizmu. W przeciwieństwie do krótkiego utworu Przerwy-Tetmajera, Szymborska przyjmuje bardziej rozbudowaną formę, dając wyraz swoim refleksjom nad kondycją ludzkości na przełomie wieków.

2. Główne motywy i tematy

Szymborska skupia się na kondycji wszystkich ludzi żyjących w schyłku wieku, uchwytując rozczarowania wynikające z niespełnionych nadziei i cywilizacyjnych osiągnięć. Wiersz ma ton rozliczeniowy, pełen refleksji nad tym, co miało nadejść, ale nie nadeszło. Szymborska odnosi się do kruchości ludzkiego istnienia i ulotności czasu, używając metafory "nasz XX wiek ma policzone lata, krok chwiejny, oddech krótki".

3. Główne idee

W "Schyłku wieku" Szymborska podkreśla prawdę, uczciwość i wrażliwość jako niezbędne cechy poety. Wyrażając zawiedzione nadzieje, konfrontuje cywilizacyjne osiągnięcia z prawdziwymi potrzebami człowieka, takimi jak spokój i szczęście. Poeta krytykuje także społeczeństwo, wskazując na jego bolączki: wojny, głód i brak solidarności.

4. Podejście do końca wieku

Podejście Szymborskiej do końca wieku jest początkowo stonowane, lecz z czasem staje się smutne i przygnębiające. Poetka reflektuje nad nieudanym wiekiem XX, pełnym niespełnionych oczekiwań ("co miało nadejść, nie nadeszło"). Tą refleksją towarzyszy rezygnacja, wynikająca z bezsilności ludzkości w poszukiwaniu odpowiedzi na fundamentalne pytania.

5. Środki stylistyczne

Wiersz Szymborskiej charakteryzuje się prostotą i czytelnością przekazu. Brak rymów i forma wolna podkreślają realistyczny i surowy ton utworu. Minimalna ilość środków stylistycznych, takich jak metafory czy epitety, łagodzi wyraz poetycki, koncentrując odbiorcę na czystej treści wiersza, refleksji i rozliczeniach z przeszłością.

Zestawienie i porównanie obu poetów

Oba wiersze, pomimo odmiennych form i kontekstów historycznych, łączą melancholijny i refleksyjny charakter. Zarówno Przerwa-Tetmajer, jak i Szymborska podejmują temat końca wieku, ukazując różnorakie ludzkie uczucia i emocje związane z epoką przełomu. Oba utwory kładą nacisk na indywidualne doświadczenia i wewnętrzne przemyślenia.

2. Różnice

W "Koniec wieku XIX" Przerwa-Tetmajer wyraża dekadencki pesymizm, skupiając się na osobistych przeżyciach i wewnętrznej rezygnacji. Z kolei Szymborska w "Schyłku wieku" przyjmuje szerszą perspektywę społeczno-historyczną, krytykując cywilizacyjne osiągnięcia i wyrażając zawiedzione nadzieje XX wieku. Jej wiersz jest bardziej świadomy społecznych i historycznych problemów, podczas gdy Przerwa-Tetmajer koncentruje się na indywidualnym doświadczeniu dekadencji.

Wnioski

Odmienne podejścia do końca wieku ukazują zróżnicowanie ludzkich doświadczeń i refleksji. Przerwa-Tetmajer, poprzez dekadencką wizję końca XIX wieku, przedstawia pesymistyczną rezygnację, podczas gdy Szymborska, poprzez refleksję nad XX wiekiem, wyraża bardziej społeczno-historyczne rozczarowanie. Każde podejście jest wartościowe i ujawnia głębokie przemyślenia na temat natury ludzkiej i historii.

2. Refleksje nad znaczeniem utworów

Poezja pełni ważną rolę w uchwytywaniu i wyrażaniu ludzkich emocji oraz doświadczeń. Utwory Przerwy-Tetmajera i Szymborskiej, choć różne w swojej formie i treści, są istotnymi świadectwami nastrojów końca wieku. Ich refleksje są nadal aktualne, skłaniając do głębokiej analizy i zrozumienia współczesnych wyzwań.

3. Zakończenie

Poezja jest nie tylko sposobem na zrozumienie, ale i na poradzenie sobie z lękami i niepewnościami związanymi z epokami przełomowymi. Zarówno Przerwa-Tetmajer, jak i Szymborska, poprzez swoje wiersze, ukazują uniwersalne przesłania i wartość literacką, która pozostanie aktualna niezależnie od upływu czasu. Ich twórczość jest cennym źródłem refleksji nad kondycją ludzką i rozwijającymi się dziejami świata.