Co łączy wiersze "Wy, którzy pospolitą rzeczą władacie..." Jana Kochanowskiego i "Który skrzywdziłeś..." Czesława Miłosza?

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: przedwczoraj o 16:17

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 19.01.2026 o 11:22

W literaturze polskiej istnieje wiele utworów, które pomimo powstania w różnych epokach i uwarunkowań historycznych, podejmują wspólne tematy oraz skłaniają do refleksji na temat władzy i odpowiedzialności. Wśród nich szczególnie wyróżniają się dwa wiersze: "Wy, którzy pospolitą rzeczą władacie..." Jana Kochanowskiego oraz "Który skrzywdziłeś..." Czesława Miłosza. Oba dzieła, choć napisane w odmiennych czasach, łączą się poprzez swoją krytykę rządzących oraz moralne przesłanie dotyczące odpowiedzialności związanej z władzą.

Jan Kochanowski, jeden z najwybitniejszych poetów polskiego renesansu, w wierszu "Wy, którzy pospolitą rzeczą władacie..." podejmuje temat odpowiedzialności władców za swoich poddanych. Utwór ten jest częścią „Pieśni”, zbioru, w którym poeta zawarł wiele rozważań na temat życia, moralności oraz funkcjonowania państwa. Kochanowski zwraca uwagę na to, że władza nad ludem to nie tylko przywilej, lecz także ogromne zobowiązanie. Wskazuje, że rządzący powinni kierować się sprawiedliwością i odpowiedzialnością, ponieważ ich decyzje mają bezpośredni wpływ na losy całego społeczeństwa. Troska o dobro wspólne oraz uczciwość stają się kluczowymi wartościami, które powinny przyświecać każdemu władcy. Kochanowski nie szczędzi słów krytyki pod adresem tych, którzy wykorzystują władzę dla własnych korzyści, a nie dla dobra ludu. Podkreśla, że brak moralności i odpowiedzialności w rządach prowadzi do upadku zarówno osób rządzących, jak i całego państwa.

Czesław Miłosz, jeden z najwybitniejszych polskich poetów XX wieku, w swoim wierszu "Który skrzywdziłeś..." również podejmuje temat władzy, jednak jego utwór powstał w zupełnie innej rzeczywistości historycznej i społecznej. Miłosz tworzył swoje dzieła w czasach dramatycznych przełomów historycznych, jak II wojna światowa oraz rządy totalitarne w Europie Wschodniej. W tym utworze poeta zwraca się bezpośrednio do tyrana, który rządzi za pomocą przemocy i ucisku. Miłosz podkreśla, że choć taki władca może chwilowo triumfować, to rzeczywistość, którą stworzył poprzez cierpienie innych, kiedyś zwróci się przeciwko niemu. "Który skrzywdziłeś..." jest pełne goryczy i sceptycyzmu, jednak jednocześnie daje nadzieję na sprawiedliwość, która prędzej czy później dosięgnie każdego niesprawiedliwego władcę.

Obydwa wiersze, choć różnią się kontekstem historycznym, łączy wspólne przesłanie dotyczące odpowiedzialności moralnej władców. Zarówno Kochanowski, jak i Miłosz zwracają uwagę na fakt, że władza nie jest nieograniczonym przywilejem, lecz niesie ze sobą obowiązek troski o dobro wspólne oraz o sprawiedliwość. Obaj poeci pokazują również, że nadużycia władzy prowadzą do nieuchronnej katastrofy. Władza nieodpowiedzialna i niesprawiedliwa prędzej czy później zostanie osądzona, czy to przez społeczeństwo, czy przez historię.

Istotnym elementem łączącym te dwa wiersze jest również sposób, w jaki autorzy zwracają się do adresatów swoich utworów. W obu przypadkach mamy do czynienia z bezpośrednim, apostroficznym zwrotem, co nadaje tekstom formę moralnego pouczenia lub przestrogi. Kochanowski, pisząc w epoce renesansu, kiedy wierzono w możliwość kształtowania świata przez moralność i rozum, używa tonu bardziej dydaktycznego, podczas gdy Miłosz, piszący w kontekście totalitaryzmów XX wieku, przyjmuje ton ostrzegawczy i pełen goryczy.

Wspólnym mianownikiem łączącym te dwa teksty jest również przekonanie, że władza nie jest wieczna, a wszelkie akty niesprawiedliwości zostaną w końcu osądzone. Zarówno Kochanowski, jak i Miłosz wierzą, że odpowiedzialność etyczna władców jest kluczowa dla dobrobytu społeczeństwa. Władza, która nie respektuje wartości moralnych, staje się zgubna zarówno dla tych, którzy ją sprawują, jak i dla tych, którzy są jej poddani.

Podsumowując, "Wy, którzy pospolitą rzeczą władacie..." Jana Kochanowskiego i "Który skrzywdziłeś..." Czesława Miłosza, choć pochodzą z różnych epok historycznych, łączą się w uniwersalnym przesłaniu na temat odpowiedzialności moralnej rządzących oraz konsekwencji wynikających z nadużycia władzy. Obydwa wiersze skłaniają do refleksji nad naturą władzy i podkreślają wagę etycznych fundamentów w jej sprawowaniu.