Czy lepiej być czy mieć ? Rozważ problem odwołując się do przykładów literackich.

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 22.08.2024 o 14:07

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 22.08.2024 o 13:43

W literaturze często pojawia się dylemat: lepiej być czy mieć? To zagadnienie moralne i materialne nakłania nas do refleksji nad wartościami, które kierują naszym życiem. Czy lepiej być człowiekiem honoru, a nic nie mieć? A może lepiej być nieuczciwym, a mieć wszystko? Warto zastanowić się nad różnymi aspektami tego dylematu, analizując różne postacie literackie, które stanęły przed podobnymi wyborami.

Różni bohaterowie w literaturze mają różne podejście do tego dylematu. Niektórzy wybierają „być”, kierując się zasadami moralnymi i etycznymi, inni zaś decydują się na „mieć”, stawiając na pierwszym miejscu dobra materialne. Przeanalizujemy teraz kilka literackich przykładów, które pomogą nam głębiej zrozumieć ten problem.

Antygona Sofoklesa to klasyczny przykład postaci, która wybrała być. Antygona zorganizowała pogrzeb swojego brata Polinejkesa wbrew zakazowi Kreona, co postawiło ją w konflikcie między prawem boskim a ziemskim. Antygona była świadoma konsekwencji swego czynu, jednak kierowała się wyższymi zasadami moralnymi i religijnymi. W jej słowach „Współkochać przyszłam, nie współnienawidzić” wyrażona jest głęboka miłość do brata i szacunek dla tradycji. Konsekwencją jej wyboru jest tragiczna śmierć; Antygona popełnia samobójstwo w więzieniu. Jej postawa pokazuje, że wybór wartości moralnych i duchowych może prowadzić do osobistej klęski, ale jednocześnie do triumfu honoru i moralności.

Podobny dylemat możemy zauważyć w Legendzie o świętym Aleksym. Aleksy, syn bogatego rodu, opuszcza swoją żonę i dom rodzinny, aby służyć Bogu. Dobrowolnie rezygnuje z wygód życia i bogactwa, wybierając życie w skrajnym ubóstwie. Żyje jako żebrak, prosząc o resztki jedzenia nawet od własnego ojca. Postawa Aleksego jest wyrazem głębokiej pokory i dążenia do czystości duchowej i cielesnej. Przypomina nam, że prawdziwa świętość często wymaga wyrzeczeń i pogardy dla dóbr materialnych.

W innym kontekście, lecz również w obliczu wyboru, stoi Konrad Wallenrod Adama Mickiewicza. Konrad, skryty i honorowy, staje przed dylematem pomiędzy miłością do Aldony a obowiązkiem patriotycznym. Aby ocalić ojczyznę, decyduje się na drogę podstępu i zdrady, co jest sprzeczne z etosem rycerskim. Konrad wybiera „być” w sensie poświęcenia siebie dla większego dobra, ale kosztem własnego honoru i osobistego szczęścia. Jego los, pełen poświęceń i klęsk osobistych, pokazuje, że wybór moralny nie zawsze przynosi osobistą satysfakcję, choć może przynieść dobro innym.

Makbet Williama Szekspira to z kolei przykład bohatera, który wybrał „mieć”. Przemiana Makbeta ze szlachetnego wodza w tyranicznego mordercę jest wyborna ilustracją, jak żądza władzy może zniszczyć moralność człowieka. Wpływ proroctw czarownic i podsycająca ambicje Lady Makbet prowadzą Makbeta na drogę zbrodni. Zabijając króla Duncana, Makbet staje się królem, ale zapłaci za to utratą swojego człowieczeństwa i ciągłym strachem. Zbrodnia prowadzi do kolejnych zbrodni, a tragiczny upadek jest nieunikniony. Jego wybór pokazał, że posiadanie władzy i dóbr materialnych za cenę porzucenia zasad moralnych prowadzi do ostatecznej klęski.

Podobnie w Ojcu Goriot Balzaka, młody Rastignac poświęca swe wyznawane zasady moralne dla sukcesu i kariery. W zderzeniu z paryskim światem, gdzie liczą się jedynie pieniądze i pozycja społeczna, wartości takie jak uczciwość i lojalność stają się mniej ważne. Rastignac obserwuje upadek moralny otaczających go ludzi, w tym także swoich mentorów. Jego wybór „mieć” niż „być” prowadzi do wewnętrznego rozdarcia i utraty dawnych ideałów. Jego historia jest ostrzeżeniem przed skutkami pogoni za dobrami materialnymi kosztem moralności.

Izabela Łęcka z Lalki Bolesława Prusa to postać, która reprezentuje wyrachowany materializm. Żyjąca w luksusie, Izabela przywiązuje ogromną wagę do wygód i pieniądza. Jej wyrachowanie w miłości wobec Stanisława Wokulskiego, który stara się zdobyć jej serce, pokazuje, jak materializm może zniszczyć autentyczne uczucia i ludzkie związki. Izabela, niezdolna do prawdziwej miłości, ostatecznie doznaje klęski duchowej i decyduje się na życie w klasztorze, co symbolizuje rozpad jej dawnych, materialistycznych wartości.

W Granicy Zofii Nałkowskiej, Zenon Ziembiewicz stanął przed wyborem między moralnością a ambicjami. Romanse i przekroczenie granic moralnych prowadzą do klęski osobistej oraz rozpad rodziny. Jego historia pokazuje, jak pogoń za władzą i stanowiskiem może zniszczyć życie osobiste i moralne. Zenon, wybierając drogę kompromisów moralnych, ostatecznie stacza się na dno, a jego śmierć jest wynikiem jego własnych wyborów.

Analizując te literackie przykłady, można zauważyć wyraźny kontrast między postaciami, które wybrały „być” a tymi, które wybrały „mieć”. Bohaterowie wybierający ścieżkę moralności i duchowych wartości, tacy jak Antygona, święty Aleksy czy Konrad Wallenrod, często muszą stawić czoło osobistym tragediom i wyrzec się materialnych dóbr. Ich historie uczą nas, że prawdziwa wartość życia leży w wartościach duchowych i etycznych, nawet kosztem wygód materialnych. Z kolei postaci takie jak Makbet, Izabela Łęcka, Rastignac czy Zenon Ziembiewicz, które postawiły na pierwszym miejscu dobra materialne, doświadczają wewnętrznych konfliktów, moralnych rozterek i ostatecznie ponoszą klęskę.

Dylemat „być czy mieć” jest niezmiennie aktualny i uniwersalny. W dzisiejszym dynamicznie zmieniającym się świecie, pełnym technologii i konsumpcjonizmu, stajemy przed podobnymi wyborami. Analiza literatury pokazuje, że wartości takie jak uczciwość, honor, miłość i poświęcenie są niezmiennie ważne. Mogą one nie przynosić natychmiastowych korzyści materialnych, ale prowadzą do wewnętrznej harmonii i spełnienia.

Reasumując, analiza literackich przykładów pokazuje wyraźnie, że „być” jest przewyższające „mieć”. Klęska moralna, wewnętrzne rozdarcie i tragiczne zakończenia są zazwyczaj konsekwencjami wyborów opartych wyłącznie na materializmie. Z kolei wybory oparte na wartościach moralnych i duchowych, choć często kosztowne, prowadzą do wewnętrznego spełnienia i honorowego życia. Dylemat „być czy mieć” pozostaje aktualny i jesteśmy zmuszeni do refleksji nad tym, co naprawdę ma wartość w naszym życiu.