Porównaj opisy przyrody w opowiadaniach Stefana Żeromskiego "Zmierzch" i "Zapomnienie"

Ta praca została zatwierdzona przez naszego nauczyciela: 21.05.2025 o 17:56

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 29.08.2024 o 9:45

Stefan Żeromski, jeden z czołowych przedstawicieli polskiego modernizmu, w swoich opowiadaniach często wykorzystuje przyrodę jako tło i kontekst dla losów bohaterów. W opowiadaniach "Zmierzch" i "Zapomnienie" autor stosuje różnorodne techniki artystyczne do opisywania krajobrazów, co wzbogaca narrację i nadaje jej szczególny, impresjonistyczny charakter. Celem tego wypracowania jest analiza i porównanie sposobu opisu przyrody w obu utworach, z uwzględnieniem zastosowanych środków artystycznych oraz ich wpływu na odbiór tekstu.

Impresjonizm w literaturze

Stefan Żeromski, będący kluczowym modernistą, przenosił te techniki na grunt swojej prozy. Zainteresowanie impresjonizmem można także powiązać z jego fascynacją filozofią Schopenhauera, która podkreślała rolę natury w osiąganiu duchowego spokoju i oderwaniu się od cierpień życia codziennego.

Analiza opisów przyrody w opowiadaniu "Zmierzch"

Już w pierwszych akapitach opowiadania Żeromski wprowadza czytelnika w atmosferę zmierzchu, używając bogatych, zmysłowych opisów. Fragmenty takie jak "miedziany blask", "szare kłęby", "cień fioletowy", "przejrzysty kurz" są znakomitymi przykładami wykorzystania epitetów i porównań do oddania chwilowych wrażeń. Autor tworzy niezwykle plastyczną wizję świata, pełną barw i kształtów. Jednocześnie brak jest wyraźnych, ostrych konturów - wszystko jest jakby zamglone, miękkie, co wprowadza wrażenie nieokreśloności i płynności.

Kluczową rolę w "Zmierzchu" odgrywa zastosowanie impresjonistycznych technik literackich, takich jak gra światła i cienia. Żeromski subtelnie maluje zmieniający się krajobraz, oddając dynamikę zachodu słońca. Powtórzenia i synonimy nadmiernie używane, melodyjność tekstu - wszystko to sprawia, że opis zmienia się w niemal poetycki obraz.

Przyroda w "Zmierzchu" nie stanowi jedynie tła wydarzeń; jest silnie związana z emocjami bohaterów. Opisy zmierzchu kontrastują z trudnym, mozolnym życiem Gibałów. To starannie budowane napięcie między pięknem przyrody a ciężarem pracy bohaterów. Zmierzch przywołuje spokój, jednak dla bohaterów oznacza koniec kolejnego ciężkiego dnia. Symbolika gwiazdy, która jest widoczna na niebie, może być interpretowana jako refleksja nad nieskończonym trudem pracy, która toczy się wbrew naturalnemu rytmowi dnia i nocy.

Analiza opisów przyrody w opowiadaniu "Zapomnienie"

W opowiadaniu pojawiają się fragmenty takie jak "ogromne krople rosy", "zimne fale", "przejrzyste obłoki mgieł". Autor używa epitetów i porównań, aby oddać piękno i spokój natury. "Rosa jak obrus biały" jest prostym, ale wyrazistym przykładem tego, jak Żeromski ukazuje naturę w sposób liryczny i impresjonistyczny.

Techniki używane w "Zapomnieniu" pozwalają czytelnikowi niemalże "usłyszeć" i "poczuć" opisywane scenerie. Wprowadzenie onomatopei oraz techniki synestezji (mieszania wrażeń z różnych zmysłów) wzmacnia odbiór literackiego obrazu przyrody, tworząc pełen zmysłowych wrażeń pejzaż.

Liryczność opisów przyrody w "Zapomnieniu" nadaje utworowi poetycki charakter. Przyroda jest tu swoistym azylem, miejscem, gdzie bohater może na chwilę zapomnieć o swoich problemach. Synestezja, poprzez intensyfikację zmysłowych doznań, pozwala na głębsze zanurzenie się w opisanym świecie i odczucie pełni jego piękna.

Jednak, podobnie jak w "Zmierzchu", i tu przyroda stoi w kontraście do losu bohatera. Choć piękna i uspokajająca, nie jest w stanie zmienić ciężkiego, często tragicznego losu ludzkiego. Opisy przyrody zachęcają do refleksji nad kondycją człowieka i jego relacją z naturą.

Porównanie obu opowiadań

Jednakże, istnieją także znaczące różnice w sposobie przedstawienia przyrody w obu utworach. W "Zmierzchu" przyroda, a szczególnie zmierzch, pełni inną funkcję niż w "Zapomnieniu". W "Zmierzchu" zmierzch symbolizuje koniec dnia i koniec pracy, podczas gdy w "Zapomnieniu" przyroda jest raczej azylem, miejscem wytchnienia i ucieczki od trudnej rzeczywistości.

Symbolika, będąca istotnym elementem "Zmierzchu" (np. gwiazda), w "Zapomnieniu" nie odgrywa tak znaczącej roli. Tutaj przyroda służy głównie do tworzenia nastroju i podkreślenia piękna w kontrastach z losami bohaterów, bez tak wyraźnej symboliki.

Opisy przyrody w obu utworach mają także istotny wpływ na odbiór emocjonalny bohaterów. W "Zmierzchu" zmierzch powoduje w bohaterach zmęczenie i rezygnację po długim dniu pracy, podczas gdy w "Zapomnieniu" przyroda oddziałuje bardziej uspokajająco, choć nie zmienia brzemienia ich losów. Oba opowiadania skłaniają czytelnika do refleksji nad ludzkim życiem i jego związkiem z naturą, jednak robią to na różne sposoby za pomocą odmiennych środków artystycznych.

Podsumowanie

Impuls wspólny dla obu opowiadań to skoncentrowanie się na pięknie przyrody jako kontrapunkcie do trudnej rzeczywistości życia bohaterów. Żeromski ukazuje, jak natura może oferować momenty spokoju i zapomnienia, ale także pełni funkcję tła, które podkreśla dramat ludzki.

Choć przyroda w obydwu utworach pełni różne funkcje, jest zawsze integralnym elementem, który wzbogaca narrację i pozwala głębiej zrozumieć losy bohaterów oraz emocje towarzyszące im w codziennym życiu. Ostateczna ocena tkwi w refleksji nad rolą przyrody w życiu człowieka oraz w zadumie nad tym, jak subtelne opisy Żeromskiego potrafią oddać złożoność ludzkich emocji i doświadczeń.