Erich Fromm twierdzi, że sumienie odzywa się w człowieku dopóty, dopóki nie „zatracił on siebie”. Odwołując się do wybranych utworów, skomentuj to stwierdzenie.

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 30.08.2024 o 19:05

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 30.08.2024 o 18:12

„Erich Fromm twierdzi, że sumienie odzywa się w człowieku dopóty, dopóki nie ‘zatracił on siebie’. Odwołując się do wybranych utworów, skomentuj to stwierdzenie.”

Sumienie jest jednym z najważniejszych wyznaczników ludzkiej moralności. To wewnętrzny drogowskaz, który wskazuje nam, co jest dobre, a co złe, co powinniśmy zrobić, a czego unikać. Erich Fromm, znany psychoanalityk, filozof i humanista, podkreślał, że sumienie odzywa się w człowieku dopóty, dopóki nie zatraci on siebie. Sumienie działa jako miernik naszych moralnych decyzji i działania. W niniejszym wypracowaniu, analizując postawy bohaterów literackich z utworów „Makbet” Williama Szekspira i „Zbrodni i kary” Fiodora Dostojewskiego, zastanowimy się nad aktualnością tego stwierdzenia.

Główna część:

Makbet jako przykład zatracenia sumienia:

Na początku utworu „Makbet” William Szekspir przedstawia głównego bohatera jako wiernego i walecznego rycerza w służbie króla Duncana. Makbet jest postrzegany jako uczciwy, lojalny i cnotliwy wojownik, który z oddaniem służy swojemu władcy. Jego moralność i sumienie są nienaganne. Jednakże wydarzenia, które później następują, ukazują drastyczne zmiany w jego postawie.

Żądza władzy i pierwszy krok ku zatraceniu:

Decyzja o zabiciu króla Duncana jest momentem przełomowym w życiu Makbeta. Po przekonujących przepowiedniach czarownic oraz namowach żony, Makbet postanawia zrealizować swoje ambicje. Wewnętrzny głos sumienia ostrzega go przed haniebnym czynem, jednak żądza władzy przeważa. Początkowo waha się, ale ostatecznie ponosi ryzyko, tłumiąc swoje sumienie.

Kolejne zbrodnie i moralna degradacja:

Po zabiciu Duncana Makbet nie zatrzymuje się na jednej zbrodni. Zabójstwo Banquo i rodziny Macduffa stają się kolejnymi krokami w jego moralnej degradacji. Makbet zaczyna działać pod wpływem strachu przed utratą władzy i podejrzeń ze strony innych. Jego sumienie wciąż próbuje się wyrazić – prześladowany przez widma swoich ofiar, Makbet nie jest w stanie uwolnić się od poczucia winy. Przestępstwa te zdają się symbolizować symboliczną dewaluację jego moralności.

Ostatnie stadium upadku:

W ostatnich etapach życia Makbeta, wiadomość o śmierci jego żony nie budzi w nim większych emocji, co świadczy o całkowitym zatraceniu sumienia. Apatia i bezwzględność są dowodami na to, że Makbet całkowicie zatracił siebie jako człowieka moralnego.

Wpływ Lady Makbet:

Rola Lady Makbet w tej tragedii jest nie do przecenienia. Jako katalizator moralnego upadku Makbeta, staje się ona dowodem na Frommowską koncepcję wpływu osób trzecich na nasze decyzje moralne. Namawiając Macbeta do dokonania zbrodni, Lady Makbet przyczynia się do jego zatracenia.

Sonia Marmieładowa jako przykład walki z zatraceniem:

Sonia Marmieładowa z „Zbrodni i kary” Fiodora Dostojewskiego znajduje się w trudnej sytuacji życiowej. Aby utrzymać swoją rodzinę, przystępuje do najstarszego zawodu świata. Ta decyzja, chociaż podjęta z konieczności, wywołuje w niej wewnętrzne cierpienie i wyrzuty sumienia. Wbrew temu, Sonia nie zatraca swojego człowieczeństwa i sumienia.

Odmienne podejście do sumienia:

Sonia, w przeciwieństwie do Makbeta, nie działa z wyrachowania. Jej wybory motywowane są koniecznością ekonomiczną i miłością do rodziny. Choć jej postępowanie może być interpretowane jako moralnie wątpliwe, Sonia zachowuje i pielęgnuje swoje sumienie, które nie pozwala jej na całkowite zatracenie siebie.

Sumienie jako wyznacznik moralności:

Sonia różni się od Makbeta również w tym, że stale poszukuje odkupienia i utrzymuje kontakt z wartościami moralnymi. Czytanie Ewangelii i pomaganie innym jest dla niej sposobem na przetrwanie i pielęgnowanie wewnętrznego dobra. Jest to najlepszy dowód na to, że nawet w najtrudniejszych sytuacjach można zachować integralność moralną.

Wpływ na Raskolnikowa:

Sonia odgrywa także kluczową rolę w życiu Rodiona Raskolnikowa, głównego bohatera „Zbrodni i kary”. Stanowi dla niego sumienie i moralny kompas, który przekonuje go do odkupienia swojej zbrodni. To dzięki Soni, Raskolnikow zaczyna podążać drogą odkupienia, słuchając wewnętrznej potrzeby wybaczenia i naprawienia krzywd.

Zakończenie:

Analizując bohaterów z „Makbeta” i „Zbrodni i kary”, łatwo dostrzec kontrast między nimi w kontekście sumienia. Makbet, jako człowiek zatracający siebie pod wpływem ambicji i żądzy władzy, staje się przykładem upadku moralnego. Sonia, pomimo trudnych warunków życia, nie zatraca swojego człowieczeństwa i sumienia.

Rola sumienia w życiu człowieka:

Sumienie jest darem i wartością, którą należy pielęgnować. Jego rola w utrzymaniu moralności i człowieczeństwa jest nieoceniona. Słuchanie sumienia pomaga nam nie schodzić z właściwej drogi i unikać moralnego zatracenia.

Refleksja końcowa:

Erich Fromm miał rację twierdząc, że sumienie odzywa się w człowieku dopóty, dopóki nie zatraci on siebie. Życie w zgodzie z sumieniem prowadzi do wewnętrznej harmonii i prawdziwego człowieczeństwa. Dlatego właśnie powinniśmy zawsze zwracać uwagę na nasz wewnętrzny głos, który pomoże nam podejmować właściwe decyzje i żyć w zgodzie zarówno ze sobą, jak i z innymi.

Dodatkowe Uwagi: