"ludzie, ludziom zgotowali ten los" - "Medaliony" Zofii Nałkowskiej

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 20.10.2024 o 20:37

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 21.09.2024 o 14:54

W literaturze polskiej i europejskiej często spotykamy motywy, które skłaniają nas do refleksji nad naturą ludzką, a motto "ludzie, ludziom zgotowali ten los" jest jednym z najsilniejszych przekaźników takich przemyśleń. Pochodzi ono z książki "Medaliony" Zofii Nałkowskiej, gdzie pisarka konfrontuje czytelnika z rzeczywistością okrucieństw wojennych, popełnionych przez ludzi na innych ludziach.

Zofia Nałkowska, znana polska pisarka, stworzyła swoją książkę na podstawie bezpośrednich świadectw ocalonych z obozów koncentracyjnych i gett, oraz raportów z procesów sądowych zbrodniarzy wojennych. "Medaliony" składają się z ośmiu opowiadań, każde przedstawia dramat i cierpienie ofiar hitleryzmu. W nich Nałkowska ukazuje brutalne, nieludzkie warunki, które sprowadzono na niewinnych ludzi – nie przez siły wyższe, ale przez innych ludzi.

Motto Nałkowskiej jest więc głęboką refleksją nad ludzką naturą i odpowiedzialnością człowieka za cierpienie drugiego człowieka. Przyjrzyjmy się kilku opowiadaniom z "Medalionów", aby lepiej zrozumieć to motto.

W opowiadaniu "Profesor Spanner" autorka opisuje działalność profesora, który w gdańskim laboratorium wykorzystywał tłuszcz z ludzkich ciał do produkcji mydła. To przerażający przykład, jak nauka, mająca służyć ludzkości, może być skierowana przeciwko niej przez ludzi ogarniętych szaleństwem ideologii. Przykład ten sugeruje, że same narzędzia i technologie nie są złe czy dobre – to intencje ludzi, którzy nimi się posługują, decydują o ich moralnej wartości.

Kolejne opowiadanie, "Dwojra Zielona", przedstawia historię żydowskiej kobiety, która przetrwała obóz zagłady, ale jej trauma koniec końców prowadzi ją do obłędu. Dwojra, która straciła najbliższych, stworzyła wokół siebie świat iluzji, próbując uciec od bólu rzeczywistości. Jest to niezwykle poruszający dowód na to, jak niszczący może być wpływ okrucieństwa jednych ludzi na życie innych.

Strategia, którą Nałkowska stosuje w "Medalionach", polega na przedstawieniu codziennego życia i dramatów poszczególnych postaci, przez co zbrodnie wojenne przestają być abstraktem. Stają się historiami konkretnych ludzi, którzy mieli swoje marzenia, rodziny, nadzieje.

Motto "ludzie, ludziom zgotowali ten los" można także odnaleźć w innych dziełach literackich, które choć niekoniecznie są związane z wojną, także explorują tematykę okrucieństwa człowieka wobec bliźniego. Przykładem jest opowiadanie "Kamizelka" Bolesława Prusa, gdzie ludzkie nieszczęście jest wynikiem zubożenia i walki z chorobą. Mimo że Prus nie porusza tematu wojny, zwraca uwagę na trudne położenie ludzi żyjących w nędzy i desperacji, co również jest rezultatem działań i decyzji innych ludzi – choć może mniej bezpośrednio niż w przypadku działań wojennych.

Jednakże, najgłębsze ugruntowanie motta Nałkowskiej rzeczywiście znajduje się w literaturze związanej z II wojną światową. Utwory takie jak "Inny świat" Gustawa Herlinga-Grudzińskiego, "Rozmowy z katem" Kazimierza Moczarskiego, czy "Dymarki" Seweryny Szmaglewskiej – każdy na swój sposób ilustrują tragizm ludzkich losów wynikający z wojennych zbrodni. W "Innym świecie" Herling-Grudziński opisuje swoje doświadczenia w radzieckim obozie pracy, gdzie ludzi redukowano do poziomu niemal zwierzęcego, zmuszając ich do niewyobrażalnych cierpień i upokorzeń.

Z kolei "Rozmowy z katem" Moczarskiego przedstawiają konwersacje autora z Jürgenem Stroopem, generałem SS odpowiedzialnym za tłumienie powstania w getcie warszawskim. Książka ta ukazuje złożoność psychiki zbrodniarza i dehumanizację ofiar, ale także przypomina, że sprawcy okrucieństw są również ludźmi, którzy dokonują wyborów.

Motyw ten można również znaleźć w prozie zagranicznej. Jednym z przykładów jest "Jądro ciemności" Josepha Conrada, które pokazuje, jak cywilizacja potrafi przekształcić człowieka w bestię, niszcząc inną osobę w imię kolonialnych interesów.

Motto "ludzie, ludziom zgotowali ten los" jest więc przestrogą przed wynaturzeniami ludzkiej natury, przypomnieniem o odpowiedzialności moralnej, której nie można zrzucić na barki abstrakcyjnych sił. W końcu, to człowiek – ze swoimi wyborami, etyką i działaniami – jest głównym sprawcą zarówno dobra, jak i zła na tym świecie. Dlatego utwory literackie, które eksplorują to motto, mają tak ogromne znaczenie: pozwalają nam nie tylko pamiętać o cierpieniach ofiar, ale także reflektować nad własnym postępowaniem i wyborem wartości, które kierują naszym życiem.