Człowiek szukający ocalenia w czasie wojny "Zdążyć przed panem Bogiem"

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 27.10.2024 o 11:45

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 6.10.2024 o 14:13

„Zdążyć przed Panem Bogiem” Hanny Krall to tekst, który ukazuje wstrząsające realia życia w czasie II wojny światowej, koncentrując się na jednym z najtrudniejszych momentów – powstaniu w getcie warszawskim. Książka wpisuje się w nurt literatury faktu, kreśląc portret ludzi, którzy musieli stawić czoła niewyobrażalnym okolicznościom w walce o przetrwanie. Jednym z takich ludzi jest Marek Edelman, główny rozmówca Krall, który pełnił rolę przywódcy powstania w getcie. Jego życie i decyzje, które podejmował, stanowią główną oś książki, a jednocześnie przykład poszukiwania duchowego ocalenia w obliczu zagłady.

Powstanie w getcie warszawskim, które rozpoczęło się w kwietniu 1943 roku, było desperackim aktem oporu wobec nazistowskiej machiny zagłady. Edelman, jako jeden z przywódców Żydowskiej Organizacji Bojowej, od samego początku zdawał sobie sprawę, że szans na zwycięstwo w tej walce praktycznie nie ma. Powstanie miało jednak inne, głębsze znaczenie – było aktem walki o godność, próbą odzyskania kontroli nad własnym losem, choćby na krótki moment. Było także próbą ocalenia resztek człowieczeństwa w świecie, który uległ całkowitemu zdziczeniu.

Marek Edelman, choć z wykształcenia był lekarzem, stał się jednym z liderów bojowników w getcie. Jego doświadczenia medyczne miały go jednak przygotować nie tylko do walki z bronią w ręku, ale przede wszystkim do walki o życie ludzkie w najtrudniejszych warunkach. Po upadku powstania, Edelman nie porzucił swojego powołania – zajął się leczeniem chorych, starając się uratować tyle istnień, ile tylko się dało. Jego podejście do życia ilustruje głęboko zakorzenioną w nim chęć niesienia pomocy i nadziei, nawet gdy okoliczności wydają się beznadziejne.

Poszukiwanie ocalenia w „Zdążyć przed Panem Bogiem” jest procesem zarówno fizycznym, jak i duchowym. Edelman i inni bojownicy musieli walczyć z nieustannym zagrożeniem śmiercią, brakiem pożywienia, amunicji oraz nadziei na zewnętrzną pomoc. W tej sytuacji fizyczne przetrwanie staje się niemalże cudem. Jednak książka Krall to nie tylko opowieść o ciele, ale przede wszystkim o duszy człowieka. W obliczu śmierci i zniszczenia, Edelman szukał sensu i wartości życia. Wiedział, że w pewnym momencie nie da się już uratować wszystkich, dlatego każda decyzja, każdy wybór dokonany w getcie był moralnym dylematem – kogo ratować najpierw, kto ma większą szansę na przeżycie.

Edelman, jako bohater moralny, zmuszony był decydować o życiu i śmierci innych. Symboliczne znaczenie ma tu scena, w której opowiada o swojej pracy jako kardiolog w powojennych latach. Kiedy mówi o tym, że lekarz musi „zdążyć przed Panem Bogiem”, ma na myśli próbę ocalenia życia, zanim umrze, bo tylko Bóg ostatecznie decyduje o ludzkim życiu i śmierci. Jego słowa obnażają tragiczny dylemat, przed którym stawał zarówno w getcie, jak i na co dzień w szpitalu – potrzeba uratowania każdego człowieka mimo swojej ograniczonej roli i możliwości.

W całej swej działalności Edelman nie stracił wiary w człowieka. „Zdążyć przed Panem Bogiem” nie jest tylko historią walki i cierpienia. To także opowieść o solidarności, współczuciu i miłości w czasach pogardy. Wśród wojennych zgliszcz Marek Edelman znalazł sposób, by ocalić siebie i innych nie tylko ciałem, ale i duchem. Jego życie, rozmowy z Hanną Krall i bezkompromisowa postawa moralna sprawiają, że czytelnik zastanawia się nad tym, jak sam zachowałby się w obliczu podobnej tragedii.

Podsumowując, „Zdążyć przed Panem Bogiem” to hołd dla ludzi, którzy w czasie wojny poszukiwali ocalenia nie tylko dla siebie, ale i dla innych, pomimo świadomości nadchodzącej zagłady. Marek Edelman stanowi symbol nadziei, walki o godność oraz przede wszystkim miłości do życia, które zawsze warto ocalić, choćby na krótki moment, przed nieuchronnym przemijaniem. Jego historia pokazuje, że nawet w najciemniejszych czasach człowiek może odnaleźć siłę, by walczyć, kochać i ocalić to, co w nim najcenniejsze.