Człowiek wobec zła - refleksja na podstawie dwóch lektur i dwóch kontekstów

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 13.10.2023 o 10:21

Człowiek jako istota społeczna od zarania dziejów musiał stawić czoła złu. Problem, w jaki sposób jednostki reagują na zło, jest jednym z najważniejszych zagadnień filozoficznych. Pomimo upływu czasu i zmian społecznych, pozostaje on nadal aktualny. Powraca on również w dwóch literackich dziełach, które zebrano w tym eseju, a mianowicie "Zbrodni i kary" Fiodora Dostojewskiego oraz "Trylogii" Henryka Sienkiewicza. Porównując te dwie lektury i biorąc pod uwagę dwa różne konteksty historyczne, można przedstawić różne reakcje człowieka wobec zła.

W "Zbrodni i karze" Dostojewski przedstawia historię rodem z XIX wieku, rozgrywającą się w rosyjskim społeczeństwie. Głównym bohaterem jest Raskolnikow, który zabija starą lichwiarkę. Motywem tego czynu jest przekonanie Raskolnikowa, że może wykorzystać skradzione pieniądze do pomocy ludziom i poprawić tym samym świat. Jednak po popełnieniu zbrodni, Raskolnikow popada w wewnętrzny chaos. W jego świetle widać dwie różne postawy człowieka wobec zła.

Pierwsza postawa to branie sprawiedliwości w swoje ręce. Raskolnikow uważa, że ma prawo decydować o losach innych ludzi, podejmując decyzje na podstawie własnych przekonań. Widzi w swoim działaniu coś, co jest wyższe i ważniejsze niż obowiązkowe przestrzeganie prawa. Ta postawa nawiązuje również do kontekstu historycznego, gdy wiele organizacji rewolucyjnych w tamtych czasach działało w Rosji, wierząc, że mogą zmienić system poprzez używanie przemocy.

Z drugiej strony, druga postawa, którą przedstawia Dostojewski, to odkupienie i pokuta. Raskolnikow czuje się winny i cierpi z powodu swojego czynu. Postanawia się wydać i przyznać do swojej zbrodni. Przeżywa duchowy proces, w wyniku którego oczyszcza swoje sumienie. W tym kontekście można zauważyć silne wpływy chrześcijańskie, które w tamtym okresie miały duże znaczenie w społeczeństwie rosyjskim.

"Trylogia" Henryka Sienkiewicza dzieje się w zupełnie innym kontekście historycznym – w czasach rozbiorów Polski i walki o niepodległość. Sienkiewicz ukazuje różne postawy ludzi wobec zła, ale nadal można odnaleźć podobieństwo do "Zbrodni i kary".

W "Potopie", jednej z części "Trylogii", pojawia się postać Zagłoby, który jest postrzegany jako człowiek złowrogi. Jego motywacje są zdeterminowane przez chęć zemsty i tęsknotę za władzą. Jednak podczas walki o ojczyznę, Zagłoba zaczyna dostrzegać, że człowiek musi stawić czoła zła, używając sił dobra. Przeżywa duchową przemianę, która prowadzi go do odkupienia i dla dobra ojczyzny podejmuje samobójczą misję.

W porównaniu obu utworów można dostrzec, że człowiek jest w stanie podjąć różne postawy wobec zła. Niezależnie od kontekstu historycznego, człowiek może znaleźć się w sytuacji, w której musi stawić czoła złu, podejmując różne decyzje. Często zło może prowadzić do wewnętrznego konfliktu, ale jedynie poprzez pokutę i odkupienie możliwe jest przezwyciężenie tego zła.

Wnioskując, zarówno "Zbrodnia i kara" Dostojewskiego, jak i "Trylogia" Sienkiewicza przedstawiają różne aspekty reakcji człowieka na zło. W obu przypadkach można dostrzec dwa główne podejścia: branie sprawiedliwości we własne ręce i dążenie do odkupienia i przezwyciężenia zła. Niezależnie od kontekstu historycznego, człowiek jest zawsze zobowiązany do stawienia czoła złu i podejmowania odpowiednich działań, aby zwalczyć tę nocną stronę ludzkiej natury.