Co rządzi życiem człowieka? Wolna wola, przeznaczenie, przypadek – rozważenie tematu na podstawie „Zbrodni i kary” Fiodora Dostojewskiego, innego tekstu literackiego oraz kontekstów

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: dzisiaj o 11:08

W literaturze wielokrotnie stawiane jest pytanie o to, co naprawdę kieruje życiem człowieka: czy to wolna wola, przeznaczenie, czy może przypadek. Jednym z najbardziej znanych dzieł, które podejmuje tę problematykę, jest "Zbrodnia i kara" Fiodora Dostojewskiego. Powieść ta przedstawia wciągający obraz walki wewnętrznej bohatera, skonfrontowanego z niełatwym wyborem pomiędzy własną wolą a nieuchronnością konsekwencji jego działań. Analizując motywy i działania Rodiona Raskolnikowa, można dostrzec złożoność odpowiedzialności jednostki za własne czyny oraz ograniczenia, które narzucają na nią okoliczności zewnętrzne.

Raskolnikow to postać, której los w dużej mierze jest wynikiem osobistych decyzji. Jego determinacja do popełnienia morderstwa staruszki Alony Iwanowny wynika z głęboko zakorzenionej idei, według której usprawiedliwione są czyny jednostki, jeśli mają one na celu osiągnięcie większego dobra. Jednak już w trakcie popełniania zbrodni ścierają się w nim różne uczucia - z jednej strony chłodne rozważania na temat konieczności, z drugiej poczucie winy i niepokój. Raskolnikow zdaje się być zatem rozdarty pomiędzy pragnieniem kierowania się własną wolą a zrozumieniem, że rzeczywistość jest bardziej skomplikowana i pełna nieprzewidywalnych skutków.

Argumentem przemawiającym za istnieniem przeznaczenia jest sposób, w jaki los bohatera wiedzie go ku nieuchronnej katastrofie. Przypadkowe spotkania, takie jak rozmowa z Marmieładowem czy rozmowa w restauracji, wpływają subtelnie na jego decyzje, prowadząc do zbrodni i w końcu do kary. Każdy z tych elementów wydaje się być niezamierzonym fragmentem układanki, która składa się na jego dramatyczne życie. Dostojewski sugeruje, że mimo prób ucieczki, człowiek nie jest w stanie uniknąć konsekwencji swoich działań, co można interpretować jako wpływ przeznaczenia.

Dla porównania, w powieści "Mistrz i Małgorzata" Michaiła Bułhakowa problematyka wolnej woli versus przeznaczenie również odgrywa istotną rolę. Postacie w dziele Bułhakowa borykają się z pytaniem o to, na ile ich los jest wynikiem ich własnych decyzji, a na ile wynikiem zewnętrznych sił. Przykładem może być los Mistrza, którego przeznaczenie związane jest z pisaniem opowieści o Poncjuszu Piłacie. Jego życie zostaje nieodwracalnie zmienione, kiedy angażuje się w romans z Małgorzatą i gdy staje się częścią wydarzeń inspirowanych działalnością Wolanda.

Los Małgorzaty, która decyduje się na związek z Mistrzem i zawiera pakt z diabłem, również podkreśla problem wyboru i jego konsekwencji. Z jednej strony jej działania są motywowane wolą i miłością, ale z drugiej strony wkracza w świat, w którym działają siły ponadnaturalne i chaos. To pokazuje, że wolność jednostki bywa redukowana przez siły, których nie można przewidzieć ani kontrolować.

W literaturze, jak i w życiu, istnieją liczne konteksty odwołujące się do pytania o role przeznaczenia, przypadku i wolnej woli. Wielu filozofów odnosi się do deterministycznego poglądu, według którego przyszłość jest z góry ustalona, co w pewnym sensie pozbawia jednostkę wpływu na swoje życie. Inni twierdzą, że człowiek ma pełną kontrolę nad własnym losem, a przypadek jest jedynie złudzeniem. Realność przedstawiona w literaturze wydaje się być kombinacją obu tych stanowisk, co ukazuje zawiłość istnienia, gdzie wszystko wzajemnie się przenika.

Podsumowując, problematyka tego, co rządzi życiem człowieka, jest skomplikowana i różnorodnie przedstawiana w literaturze. Powieści Dostojewskiego i Bułhakowa ukazują, że zarówno wolna wola, jak i przeznaczenie, oraz nieprzewidywalność przypadku odgrywają ważną rolę w ludzkim życiu. Człowiek jest odpowiedzialny za swoje decyzje, ale powinien być świadomy, że mogą one prowadzić do nieoczekiwanych konsekwencji, w których element przeznaczenia lub przypadku dodaje dodatkowej warstwy złożoności. W literackim świecie przeznaczenie często staje się wątkiem, który wiąże działania bohaterów w spójną, choć trudną do zrozumienia całość.