Epoka baroku i oświecenia - najważniejsze wydarzenia, filozofia, pochodzenie nazw, kontreformacja, sarmatyzm oraz główne nurty literatury barokowej w Polsce

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 15.10.2023 o 14:34

W tej pracy omówione zostaną dwie ważne epoki w historii kultury i sztuki – barok i oświecenie. Obie te epoki miały ogromny wpływ na rozwój duchowy Europy i Polski w XVII i XVIII wieku. Prześledzone zostaną najważniejsze wydarzenia. Przedstawiono filozofię tych epok oraz wyjaśnienie, jak powstały te nazwy. Opisane zostały również kontreformacja, sarmatyzm oraz główne nurty literatury barokowej w Polsce.

Epoka Baroku

Barok to epoka, która była charakteryzowana przede wszystkim przepychem, ozdobnością, teatralnością i przesadą. Nazwa "barok" pochodzi od portugalskiego słowa "barroco", które oznaczało perłę o nieregularnym kształcie. Barok zaczyna się w XVII wieku i trwa do pierwszej połowy XVIII wieku.

Najważniejszym wydarzeniem tej epoki w Polsce jest Potop szwedzki, czyli wojna, którą Królestwo Szwecji toczyło z Rzeczpospolitą w latach 1655-166. Był to okres dramatycznych zmian politycznych i społecznych, które miały wpływ na kulturę i sztukę. Potop szwedzki odegrał ważną rolę w kształtowaniu charakteru literatury barokowej w Polsce.

Filozofia baroku opierała się na przekonaniu o dualizmie świata i postawiła na uczucia i emocje. Barokowy człowiek widział świat jako scenę teatralną, na której toczyły się dramatyczne wydarzenia. Głównymi tematami literatury barokowej były m.in. umieralność, przemijalność i napięcie między ciałem a duszą.

W Polsce barok okazał się szczególnie ważny dla rozwoju literatury. Powstało wiele cennych utworów, które do dzisiaj stanowią wartościowe źródło informacji o tamtych czasach. W literaturze barokowej dominowała poezja religijna, jak choćby "Wiersze do Księcia Konstantego" Jana Andrzej Morsztyna i "Trębacz" Szymona Zimorowicza.

Kontreformacja

Jednym z najważniejszych wydarzeń epoki baroku w Europie, a także w Polsce, była kontreformacja. Było to działanie Kościoła katolickiego, służące zwalczeniu wpływów reformacji i protestantyzmu. Celem kontreformacji było przywrócenie jedności i dyscypliny katolickiego Kościoła.

W Polsce kontreformacja miała duże znaczenie zarówno na polu religijnym, jak i kulturalnym. Powstało wiele nowych zakonów, zbudowano liczne kościoły i sanktuaria, które do dzisiaj zachwycają swym barokowym przepychem. Zorganizowano także wiele misji i rekolekcji, które miały na celu ożywienie wiary katolickiej w społeczeństwie.

Sarmatyzm

Sarmatyzm to specyficzny nurt kulturowy, charakterystyczny dla Polski w XVII wieku. Jest on związany z ideą Rzeczypospolitej szlacheckiej, w której szlachta uważała się za elitę i przypisywała sobie cechy dawnego ludu sarmackiego. Sarmaci wierzyli w swoją wyjątkowość i brali na siebie odpowiedzialność za dobro i rozwój Rzeczpospolitej.

Główne nurty literatury barokowej w Polsce

Głównymi nurtami literatury barokowej w Polsce były konceptyzm i prezentyzm. Konceptyzm, reprezentowany m.in. przez Jana Kochanowskiego i Macieja Kazimierza Sarbiewskiego, skupiał się na grach słownych, porównaniach i wieloznacznościach, mających efekt rozrywki i zaskoczenia czytelnika.

Prezentyzm natomiast, którego najwybitniejszym przedstawicielem był Baltazar Zembrzuski, skupiał się na ukazywaniu piękna natury, zdobywaniu wiedzy i euforiazmu. Prezentyści często pisali o tematach mitologicznych i historycznych.

Podsumowanie

Epoka baroku i oświecenia to dwa ważne okresy w historii kultury i sztuki. Barok charakteryzował się przepychem, teatralnością i napięciem między ciałem a duszą. Oświecenie natomiast zwracało uwagę na rozum, racjonalizm i rozwoju nauki. Kontreformacja oraz sarmatyzm miały duży wpływ na historię Polski w tych czasach. Literatura barokowa w Polsce reprezentowała różne nurty, takie jak konceptyzm i prezentyzm, które wpłynęły na rozwój pisarstwa w kolejnych wiekach.