Kształtowanie własnej tożsamości: Odkrywanie „ja” i jego miejsca na świecie

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 11.01.2026 o 16:20

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 3.12.2024 o 21:00

Kształtowanie własnej tożsamości to proces, który odgrywa kluczową rolę w życiu każdego człowieka. Zrozumienie własnego "ja", odkrywanie swojego miejsca w świecie i budowanie solidnych fundamentów pod dalszy rozwój to jedne z najważniejszych i najtrudniejszych zadań, przed którymi stajemy na przestrzeni całego życia. Temat tożsamości jednostki niejednokrotnie podejmowany był w literaturze, a jego wyrazistość i złożoność można dostrzec na przykładzie wielu literackich bohaterów. Mirosław Babiarz i Paweł Garbuzik piszą o tym, jak bardzo proces poszukiwania tożsamości wpływa na nasze życiowe wybory, role społeczne i przyszłe życie. Współczesna literatura oraz klasyczne dzieła dostarczają czytelnikom niezliczone przykłady, w których kreacja bohatera literackiego stanowi kluczowy element fabuły, pomagający zrozumieć proces odkrywania tożsamości.

Jednym z takich dzieł jest "Lalka" Bolesława Prusa, w której główny bohater, Stanisław Wokulski, znajduje się w nieustannym poszukiwaniu swojej tożsamości i sensu życia. Prus przedstawia Wokulskiego jako człowieka rozdartego między różnymi wartościami i środowiskami społecznymi. Jego aspiracje i dążenia do awansu społecznego, które są widoczne w jego zamiarze zdobycia serca Izabeli Łęckiej, często kolidują z jego własnymi przekonaniami i priorytetami. Wokulski stawia pytania o sens życia, próbując znaleźć złoty środek między materializmem a idealizmem. Niemożność całkowitej akceptacji przez wyższe sfery społeczne oraz niespełniona miłość do Izabeli przyczyniają się do kryzysu tożsamości u bohatera, który w końcu zmuszony jest poddać się refleksji nad swoim życiem. W ten sposób Prus pokazuje, jak złożone i często bolesne może być poszukiwanie własnej tożsamości.

Podobnie w "Cierpieniach młodego Wertera" Johanna Wolfganga von Goethego, główny bohater, Werter, przechodzi długą i bolesną drogę ku zrozumieniu swojego miejsca na świecie. Przez pryzmat miłości nieodwzajemnionej do Lotty, Werter doświadcza głębokiego konfliktu wewnętrznego oraz poczucia alienacji w społeczeństwie. Jego intensywne emocje i niezgoda na normy społeczne potęgują jego uczucie osamotnienia i nieprzynależności. Goethe w prosty sposób ukazuje, jak poczucie niezrozumienia i brak akceptacji własnego "ja" mogą prowadzić do tragicznych wyborów życiowych. Poszukiwanie własnej tożsamości, mimo że zazwyczaj stanowi nieodłączny element ludzkiej natury, może prowadzić do destrukcyjnych skutków, jeżeli nie towarzyszy mu akceptacja i zrozumienie otaczającego świata.

Kolejnym przykładem jest powieść "Zbrodnia i kara" Fiodora Dostojewskiego. Raskolnikow, główny bohater, staje się archetypem postaci, która odkrywa swoją tożsamość poprzez konfrontację z własnymi wartościami moralnymi. Kierowany teorią nadczłowieka, decyduje się na popełnienie zbrodni, by samemu sobie udowodnić, że należy do wyższego rzędu ludzi, którzy mają prawo do popełniania zbrodni w imię wyższych celów. Jednakże, jego sumienie i psychika stopniowo poddają się ciężarowi winy, prowadząc go do ostatecznej przemiany. W końcówce utworu Raskolnikow zaczyna poszukiwać odkupienia i redefiniuje swoje miejsce w świecie, co symbolizuje jego ewolucję od egoistycznych przekonań do uznania potrzeby pokuty.

W literaturze polskiej proces kształtowania tożsamości pięknie ujmuje również "Ferdydurke" Witolda Gombrowicza. Józio, bohater powieści, zostaje symbolicznie cofnięty do czasów szkolnych, co prowadzi do jego refleksji nad autentycznością tożsamości narzucanej mu przez otoczenie. W groteskowy sposób Gombrowicz odsłania absurd norm społecznych i konwenansów, które próbują kształtować jednostkę według ustalonych form. Józio staje przed wyzwaniem odkrycia swojego prawdziwego "ja", które nie jest zdeterminowane przez społeczne oczekiwania. Proces ten staje się satyrą na ludzką potrzebę przynależności i akceptacji, ukazując jednocześnie, że poszukiwanie autentyczności jest kluczowe dla zrozumienia własnej tożsamości.

Te przykłady literackie ukazują, jak różnorodne i skomplikowane może być poszukiwanie tożsamości. Każdy z bohaterów przedstawiony przez autorów staje przed wyzwaniem zrozumienia swojego miejsca w świecie, a ich drogi są często pełne cierpienia i wewnętrznych konfliktów. Literatura daje nam unikalną możliwość zrozumienia tych procesów poprzez emocje i doświadczenia bohaterów, jednocześnie skłaniając do refleksji nad własnym odkrywaniem "ja". Kształtowanie tożsamości to zadanie na całe życie, które nie tylko określa nasze "ja", ale również wpływa na nasze decyzje, relacje i przyszłość.