Człowiek wobec presji otoczenia: Wprowadzenie kontekstów z lektur obowiązkowych na maturze

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 21.02.2025 o 11:22

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 19.02.2025 o 8:33

Presja otoczenia jest zjawiskiem, które towarzyszy człowiekowi od zarania dziejów. W literaturze polskiej oraz światowej nie brakuje przykładów bohaterów, którzy musieli zmierzyć się z oczekiwaniami społecznymi, często wpływającymi na ich wybory i życie osobiste. Analizując lektury obowiązkowe na maturze, łatwo dostrzec, jak wielki wpływ może wywierać na jednostkę nacisk wywierany przez społeczeństwo i jakie skutki przynosi to w życiu bohaterów literackich.

Pierwszym przykładem literackim, który warto przytoczyć, jest postać Makbeta z tragedii Williama Szekspira. Makbet, będący ambitnym wojownikiem, początkowo nie planuje dążyć do władzy za wszelką cenę. Jednak pod wpływem przepowiedni trzech wiedźm oraz presji swojej żony, Lady Makbet, decyduje się na morderstwo króla Dunkana, aby objąć tron Szkocji. Bez wątpienia jego decyzja wynikała z presji wywieranej przez najbliższe otoczenie oraz ambicje, które zostały rozbudzone przez innych. Tragiczne skutki tych wyborów – poczucie winy, szaleństwo i ostateczna zguba – ukazują, jak destrukcyjny wpływ na jednostkę może mieć zewnętrzne naciski oraz jak łatwo można zagubić się w pogoni za spełnianiem oczekiwań innych.

Również w polskiej literaturze można znaleźć przykłady bohaterów, którzy musieli zmierzyć się z presją otoczenia. W "Lalce" Bolesława Prusa Wokulski, główny bohater powieści, jest przedsiębiorczym kupcem, który marzy o awansie społecznym i zdobyciu serca arystokratki Izabeli Łęckiej. Wokulski, z jednej strony kierowany jest pragnieniem miłości i akceptacji ze strony arystokracji, z drugiej zaś – zmuszony jest dostosować się do realiów społecznych, które często stawiały przed nim trudne wyzwania. Jego próby spełnienia oczekiwań innych prowadzą do licznych rozczarowań i poczucia osamotnienia. Przytłoczony odpowiedzialnością i presją otoczenia, bohater czuje się zagubiony, co ostatecznie prowadzi go do czynów, które stawiają pod znakiem zapytania sens jego dążeń.

Innym przykładem jest Rodion Raskolnikow z powieści "Zbrodnia i kara" Fiodora Dostojewskiego. Raskolnikow, młody student, który żyje w biedzie, decyduje się na morderstwo lichwiarki w przekonaniu, że spełnia w ten sposób moralne i społeczne oczekiwania – chce poprawić swój byt oraz dowieść swojej wyjątkowości. Jego czyn jest wynikiem rozterek moralnych i ideologicznych, które są odpowiedzią na presję zarówno wewnętrzną, jak i zewnętrzną. Jednak popełniona zbrodnia prowadzi go do głębokich wyrzutów sumienia i izolacji. Dostojewski przez tę postać ukazuje, że presja społeczna, szczególnie w połączeniu z osobistymi ambicjami, może doprowadzić do tragedii i duchowej zagłady.

Presja otoczenia jest także widoczna w postaciach bardziej współczesnych, jak np. Artura z "Tanga" Sławomira Mrożka. W tym dramatycznym utworze bohater zmaga się z chaosem panującym w jego rodzinie oraz z niemożliwością zapanowania nad otaczającym go światem. Artur pragnie przywrócenia dawnego porządku i wartości, lecz jego próby spotykają się z oporem bliskich. W końcu presja otoczenia, a także jego własne pragnienia, prowadzą do tragicznego finału.

Podsumowując, presja otoczenia jest siłą, która może zarówno motywować, jak i destrukcyjnie wpływać na jednostkę. W literaturze obowiązkowej na maturze często widzimy bohaterów, którzy mierzą się z oczekiwaniami innych i próbują im sprostać, co często prowadzi ich do dramatycznych wyborów i czynów. Czy to Makbet, którego ambicje zostały napędzone przez proroctwo i naciski żony, czy Wokulski pragnący akceptacji arystokracji, czy Raskolnikow starający się udowodnić swoją wyższość, wszyscy ci bohaterowie pokazują, jak niebezpieczne i tragiczne mogą być konsekwencje ulegania presji ze strony społeczeństwa i najbliższych.