Zbrodnia i kara: Zabójstwo lichwiarki

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 14.02.2026 o 12:07

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 12.02.2026 o 13:20

Fiodor Dostojewski w swojej powieści "Zbrodnia i kara" przedstawia skomplikowaną psychologię zbrodni oraz moralne konsekwecje wynikające z popełnienia czynu zabronionego. Zabójstwo lichwiarki, Alony Iwanowny, dokonywane ręką głównego bohatera, Rodiona Raskolnikowa, stanowi centralny punkt fabuły i jest chwilą, w której zderzają się teoretyczne rozważania Raskolnikowa na temat moralności z brutalną rzeczywistością.

Rodion Raskolnikow, były student prawa mieszkający w Petersburgu, to młody człowiek o wybitnym intelekcie, ale również żyjący w biedzie. Już na początku powieści czytelnik dowiaduje się o jego trudnej sytuacji materialnej, która, jak się później okaże, jest jednym z czynników prowadzących do zbrodni. Raskolnikow rozwija teorię o ludziach nadzwyczajnych, którzy mają prawo przekraczać normy moralne w imię wyższych celów. Według niego geniusze, tacy jak Napoleon, mogą poświęcać jednostki dla dobra ludzkości. Raskolnikow postanawia przetestować swoją teorię, planując zamordowanie lichwiarki Alony Iwanowny i wykorzystanie jej pieniędzy dla dobra ogółu.

Alona Iwanowna jest ubogą lichwiarką, nielubianą przez mieszkańców Petersburga. Jest postacią, która w oczach Raskolnikowa wydaje się "pożytecznie bezużyteczna" – według niego jej istnienie przynosi więcej szkody niż pożytku. Raskolnikow decyduje się ją zabić, wierząc, że w ten sposób uwolni świat od nikczemnego pasożyta, a uzyskane w ten sposób pieniądze pozwolą mu na kontynuację nauki i pomoc rodzinie.

Plan zbrodni jest precyzyjny. Raskolnikow odwiedza lichwiarkę wcześniej, aby sprzedać jej cenne przedmioty i w ten sposób przygotować się do zbrodni. Kiedy przychodzi dzień morderstwa, jest podenerwowany, ale zdeterminowany. Idzie do mieszkania Alony pod pretekstem złożenia jej wizyty z kolejnym zastawem. Gdy lichwiarka odwraca się, Raskolnikow uderza ją siekierą w głowę, zabijając na miejscu.

Zabójstwo nie przebiega jednak zgodnie z planem. W nieoczekiwanym momencie do mieszkania wraca Lizawieta, osierocona siostra Alony Iwanowny, która staje się przypadkowym świadkiem zbrodni. Raskolnikow, spłoszony obecnością nieoczekiwanego świadka, zabija ją w panice. To niespodziewane morderstwo jeszcze bardziej komplikuje jego sytuację, dodatkowo obciążając jego sumienie.

Po popełnieniu zbrodni Raskolnikow znajduje się w stanie psychicznej destabilizacji. Stanowi to wyzwanie dla jego teorii o ludziach nadzwyczajnych, ponieważ zamiast triumfu i ulgi, odczuwa strach, dezorientację oraz głębokie poczucie winy. Zamiast poczuć się jak nadczłowiek, czujący wyższość nad zwykłymi normami moralnymi, zaczyna się degradować fizycznie i psychicznie. Raskolnikow ma problem z racjonalizowaniem swojego czynu, jest coraz bardziej osamotniony i rozdarty wewnętrznie.

Jego zbrodnia nie jest tylko morderstwem fizycznym, ale również atakiem na fundamenty jego wartości moralnych i tożsamości. Raskolnikow stopniowo odkrywa, że nie może uciec od konsekwencji swoich działań, zarówno prawnych, jak i moralnych. Poczucie winy staje się nieodłącznym elementem jego życia, doprowadzając go do coraz większej izolacji i rozpaczy.

Z czasem załamanie Raskolnikowa prowadzi do jego psychicznego upadku. Mimo że unika początkowo podejrzeń dzięki przebiegłości i ostrożności, nie potrafi uniknąć własnego sumienia, które nieustannie go ściga. Ostatecznie jego wewnętrzne rozterki prowadzą do spotkania z Sonią Marmieładową, młodą kobietą zmuszoną do prostytucji, która staje się dla niego symbolem czystości i moralności. To właśnie pod wpływem Sonii Raskolnikow decyduje się w końcu wyznać swoją zbrodnię i stawić czoło wymiarowi sprawiedliwości.

Zabójstwo lichwiarki w "Zbrodni i karze" nie jest tylko fizycznym aktem przemocy, ale stanowi kompleksowe studium psychologiczne człowieka uwikłanego w swoje idee, ambicje i błędne przekonania. Dostojewski mistrzowsko ukazuje proces, w którym teoretyczne rozważania prowadzą do konkretnych działań, a następnie do nieuchronnych konsekwencji moralnych i emocjonalnych, podkreślając uniwersalną prawdę o złożoności ludzkiej natury i granicach moralności.