10 związków frazeologicznych

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 12.01.2026 o 15:30

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 13.03.2025 o 20:55

W literaturze, zarówno polskiej, jak i światowej, związki frazeologiczne zajmują ważne miejsce, nadając tekstom barwności i głębi. Przez wieki były one używane przez pisarzy i poetów w celu wzbogacenia języka i nadania mu szczególnej ekspresji. Oto dziesięć barwnych przykładów związków frazeologicznych, które są zakorzenione w literaturze, każdemu z nich przypisując odpowiednie pozycje, które przyczyniły się do ich popularności oraz zastosowanie.

Pierwszym istotnym związkiem frazeologicznym jest „jabłko niezgody”. Pochodzi on z mitologii greckiej, a zwłaszcza z opowieści o wojnie trojańskiej opowiedzianej m.in. w Iliadzie Homera. Afrodyta, Hera i Atena spierały się o to, która z nich powinna otrzymać złote jabłko z napisem „dla najpiękniejszej”. Konflikt ten doprowadził do wojny trojańskiej, czyniąc jabłko symbolem przyczyny kłótni czy konfliktu.

Kolejnym frazeologizmem jest „syzyfowa praca”. Wywodzi się od mitu o Syzyfie, najsłynniej opisanym w literaturze antycznej. Syzyf został ukarany przez bogów za swoją chytrość i zuchwałość i skazany na wieczne wtaczanie głazu na górę, który zawsze, tuż przed szczytem, spadał z powrotem na dół. Związek ten symbolizuje pracę bez końca, pozbawioną sensu i osiągnięcia.

Trzecim jest frazeologizm „pięta achillesowa”. Źródło tego określenia znajdziemy w mitologii greckiej oraz w Iliadzie, gdzie Achillesa opisano jako niemalże niepokonanego wojownika, z wyjątkiem jednej słabości – pięty, którą nie zanurzono w wodach Styksu. Związek frazeologiczny ten symbolizuje słaby punkt w innym silnym lub odpornym organizmie.

Czwarty związek frazeologiczny „męki Tantala” odnosi się do króla Tantala, kolejnej postaci z mitologii greckiej, której historia jest opisywana przez różnorodne źródła antyczne. Został on skazany na wieczne pragnienie i głód w Tartarze, stojąc po kolana w wodzie, która cofała się, gdy próbował się napić, i zwisające nad nim owoce, które odsuwały się, gdy wyciągał po nie rękę. Związek ten symbolizuje sytuację, w której upragniony cel jest na wyciągnięcie ręki, ale niemożliwy do osiągnięcia.

„Koń trojański” to kolejny znany frazeologizm, pochodzący z opowieści o wojnie trojańskiej. Odyseusz zasugerował zbudowanie ogromnego drewnianego konia, w którym ukryli się greccy wojownicy. Ofiarowany Trojanom jako dar, koń umożliwił Grekom zdobycie miasta. Związek ten symbolizuje podstępny podarunek, który prowadzi do upadku, zagłady lub zniszczenia.

Piątym związkiem frazeologicznym jest „wybierać między Scyllą a Charybdą”, co odnosi się do Odysei Homera. Odyseusz musiał wybrać między dwoma potężnymi siłami, które stanowiły zagrożenie dla jego statku: Scyllą, wielogłową bestią, i Charybdą, ogromnym wirującym wirem wąskiego przesmyku. Związek ten odnosi się do sytuacji, w której każde z możliwych rozwiązań niesie ze sobą niebezpieczeństwo lub ryzyko.

Szósty to „puszka Pandory”. Mit o Pandorze opisuje, jak otworzenie jej puszki (lub dzbana) wypuściło na świat wszystkie plagi i nieszczęścia. Tylko nadzieja pozostała uwięziona wewnątrz. Związek ten symbolizuje uwolnienie nieszczęść lub problemów, często w wyniku jednego nieprzemyślanego działania.

Związek frazeologiczny „nić Ariadny” przywołuje mit o Tezeuszu i Labiryncie Kreteńskim. Ariadna, zakochana w Tezeuszu, ofiarowała mu nić, która miała mu pomóc wyjść z Labiryntu po zabiciu Minotaura. Frazeologizm ten odnosi się do sposobu, który pozwala wyjść z trudnej sytuacji.

Dziewiąty związek „miecz Damoklesa” pochodzi z anegdoty opowiadającej o Damoklesie, dworzaninie, który mimo chęci życia jak król Dionizjusz, siedział na tronie z mieczem wiszącym nad głową na cienkim włosie. Odnosi się do niepewności i zagrożenia wiszącego nad kimś, nawet w pozornie komfortowej sytuacji.

Ostatni, lecz nie mniej ważny, związek frazeologiczny to „efekt motyla”. Chociaż nie jest bezpośrednio związany z literaturą klasyczną, jego popularność wzrosła dzięki książkom i opowieściom opartym na chaosie i przypadkowości, sugerując, że małe zmiany mogą mieć nieprzewidywalne, dalekosiężne skutki.

Każdy z powyższych związków frazeologicznych ma swoje korzenie w literaturze i mitologii, stanowiąc nieodłączny element języka i kultury, przypominając nam, jak ważne jest zrozumienie kontekstów, z których się wywodzą.