Człowiek wobec Dekalogu: Jak wpływa na życie przyjęcie lub odrzucenie uniwersalnych zasad moralnych

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 29.03.2025 o 11:17

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 27.03.2025 o 11:54

W historii literatury motyw dekalogu, czyli dziesięciu przykazań, od zawsze był istotnym tematem, ukazującym wybory moralne bohaterów i ich konsekwencje. Dekalog, będący zbiorem uniwersalnych zasad moralnych, stanowi punkt odniesienia dla wielu pisarzy, którzy poprzez losy swych postaci analizują wpływ przestrzegania lub łamania etycznych zasad na życie ludzkie i społeczeństwo.

Jednym z literackich przykładów ukazujących wpływ dekalogu na życie człowieka jest powieść Fiodora Dostojewskiego „Zbrodnia i kara”. Główny bohater, Rodion Raskolnikow, postanawia złamać piąte przykazanie „Nie zabijaj”, wierząc, że w ten sposób osiągnie większe dobro. Motywuje swoje działanie ideą, że istnieją ludzie wyjątkowi, którzy mają prawo łamać moralne normy dla wyższych celów. Uważa, że zabójstwo lichwiarki jest moralnie uzasadnione, gdyż uważa ją za szkodliwego człowieka. Jednak popełniona zbrodnia prowadzi Raskolnikowa do wewnętrznego rozdarcia i głębokiego poczucia winy. Jego wybór doprowadza go do izolacji, obłędu i ostatecznie do konieczności przyznania się do winy i poszukiwania odkupienia. Dostojewski ukazuje, że odrzucenie uniwersalnych zasad moralnych prowadzi do wewnętrznego chaosu i zniszczenia psychicznego, ukazując, jak ważną rolę pełni przestrzeganie dekalogu w budowaniu harmonii życia człowieka.

Innym przykładem jest nowela Leo Tolstoja „Prawda i piękno”. Główny bohater, Mikołaj Stawrogin, jest człowiekiem, który świadomie łamie zasady dekalogu, w tym siódme przykazanie „Nie kradnij” oraz „Nie pożądaj żony bliźniego swego”. Stawrogin żyje w przekonaniu, że zasady te są jedynie ograniczeniem jego wolności i dążeń. W miarę rozwoju fabuły okazuje się jednak, że jego wybory prowadzą do destrukcji własnego życia oraz krzywdy innych ludzi. Tolstoj ukazuje, że odrzucenie moralnych zasad prowadzi do zepsucia i cierpienia, zarówno dla samego bohatera, jak i jego otoczenia.

Z kolei w literaturze polskiej, postać Jacka Soplicy z „Pana Tadeusza” Adama Mickiewicza może być przykładem bohatera, który zrozumiał znaczenie przestrzegania zasad dekalogu. Jacek, początkowo dumny i skłonny do gwałtownych reakcji, popełnia zbrodnię w afekcie, łamiąc piąte przykazanie. Jego późniejsze życie, naznaczone skruchą i poszukiwaniem odkupienia, ukazuje potęgę wewnętrznej przemiany i poszanowania zasad moralnych. Przez liczne lata pokuty i pracy jako emisariusz, Jacek szuka przebaczenia, stając się symbolem tego, jak przyznanie się do winy oraz dążenie do naprawy błędów mogą prowadzić do odzyskania spokoju ducha, a także akceptacji społecznej.

W literaturze amerykańskiej, John Steinbeck w powieści „Na wschód od Edenu” ukazuje zmagania bohaterów z wyborem między dobrem a złem, przestrzeganiem lub łamaniem moralnych zasad. Postać Cathy Ames, która kompletnie odrzuca wszelkie normy etyczne i żyje w sposób manipulacyjny i okrutny, staje się uosobieniem tego, jak daleko może zaprowadzić człowieka życie wbrew dekalogowi. Z drugiej strony, bohaterowie tacy jak Samuel Hamilton starają się żyć zgodnie z zasadami, co mimo licznych trudności daje im wewnętrzny spokój i szacunek otoczenia.

Podsumowując, analiza literackich przykładów ukazuje, że przyjęcie lub odrzucenie dekalogu ma ogromny wpływ na losy bohaterów. Przestrzeganie jego zasad prowadzi często do harmonii i wewnętrznego spokoju, podczas gdy ich łamanie niesie za sobą chaos, cierpienie i moralną degradację. Dekalog jako uniwersalny zbiór zasad moralnych pozostaje niezmiennie aktualny, ukazując, że etyczne normy stanowią fundament życia społecznego oraz istotny element rozwoju osobistego człowieka. Literatura, poprzez swoje złożone postacie i fabuły, oferuje głębokie refleksje na temat ludzkiej natury i wyborów moralnych, zapraszając czytelnika do zastanowienia się nad rolą uniwersalnych zasad w codziennym życiu.