Narrator -kim może być w dziele literackim? Odwołując się do wybranych przykładów określ cechy narratorów różnego typu.

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 8.01.2024 o 18:02

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 7.01.2024 o 6:30

Narrator w dziele literackim pełni niezwykle ważną rolę. To za jego pośrednictwem poznajemy świat przedstawiony, jego mieszkańców, ich myśli i uczucia. W literaturze możemy spotkać się z różnymi typami narratorów, a ich specyfika w znaczącym stopniu wpływa na odbiór i interpretację tekstu. Przeanalizujmy zatem kilka przykładów, które rzucają światło na różnorodność i cechy narratorów w literaturze.

Jednym z najbardziej znanych i charakterystycznych typów narratora jest narrator wszechwiedzący, który pojawia się chociażby w powieściach dziewiętnastowiecznych. Przykładem może być tutaj narrator w "Lalce" Bolesława Prusa. Dysponuje on pełnią wiedzy na temat świata przedstawionego, wnikając nie tylko w zewnętrzne działania postaci, ale także w ich najskrytsze myśli i uczucia, a swoją opowieść ubarwia własnymi ocenami i refleksjami. W przypadku takiego narratora czytelnik ma dostęp do szerokiego spektrum informacji, co pozwala na głębsze zrozumienie i analizę fabuły oraz motywacji bohaterów.

Innym typem jest narrator pierwszoosobowy, który opowiada historię z własnego punktu widzenia, jak na przykład w "Zbrodni i karze" Fiodora Dostojewskiego. Główny bohater, Rodion Raskolnikow, dzieli się z nami swoimi przemyśleniami, lękami i wątpliwościami, zapraszając do wejścia w głąb jego psychiki. Nie mamy jednak pewności, czy podawane przez niego informacje są obiektywne, czy subiektywne, przez co jego relacja jest niezwykle osobista, lecz zarazem ograniczona.

Nie można pominąć również narratora-świadka, który obserwuje wydarzenia, ale nie bierze w nich bezpośredniego udziału. Dobrym przykładem jest tu Nick Carraway z "Wielkiego Gatsby'ego" F. Scotta Fitzgeralda. Jako postać drugoplanowa i zarazem narracyjny pośrednik pomiędzy zdarzeniami a czytelnikiem, Nick opowiada historię Gatsby'ego, starając się zachować obiektywizm, choć jego własne uczucia i opinie nie pozostają ukryte przed czytelnikiem.

Narrator może być też postacią nieuchwytną, niemal niewidzialną dla odbiorcy, jak ma to miejsce w "Panu Tadeuszu" Adama Mickiewicza. Opowieść toczy się płynnie, a narrator zachowuje pozory obiektywizmu, choć historyczne konteksty i wstawki patriotyczne sugerują obecność głębszej warstwy narracyjnej.

Każdy z tych narratorów wnosi do literatury odmienny wymiar i różne sposoby prezentacji historii. W zależności od wyboru narratora, pisarz może kierować naszą uwagę, manipulować sympatią do bohaterów lub celowo nas dezinformować. Narrator wszechwiedzący dostarcza wszechstronny obraz świata przedstawionego, ale może też sprawiać, że historia traci na tajemniczości. Narrator pierwszoosobowy przyciąga nas do wewnętrznego świata bohatera, ale może również skłaniać do krytycznego przemyślenia dostarczanych informacji. Narrator-świadek dodaje z kolei realizmu opowieści, ale czasem zostawia nas z niedosytem pełniejszego wglądu w wydarzenia. Wreszcie, nieuchwytne i niemożliwe narracje prowokują do szukania nowych sposobów czytania i zrozumienia tekstu. Zatem rola narratora w dziele literackim pełni kluczową rolę i w dużej mierze definiuje sposób, w jaki odbieramy i interpretujemy opowiadaną historię.