Wybrane zagadnienia z epoki pozytywizmu

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 10.01.2024 o 15:47

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 2.01.2024 o 14:26

Pozytywizm to epoka w literaturze polskiej, której początek datuje się na lata 60. XIX wieku. W tym czasie Polska po raz kolejny nie była państwem niepodległym, a ziemie polskie znajdowały się pod zaborami rosyjskim, pruskim i austriackim. W tym kontekście polski pozytywizm ukształtował się jako odpowiedź na upadek powstania styczniowego (1863-1864) i był próbą znalezienia nowej drogi dla społeczeństwa. Zamiast dążyć do walki zbrojnej, postulowano pracę u podstaw, rozwój gospodarczy, likwidację analfabetyzmu i podnoszenie ogólnego poziomu edukacji społeczeństwa.

Jednym z najważniejszych zagadnień epoki pozytywizmu była kwestia pracy organicznej. Praca ta miała być działaniem skupionym na rozwoju gospodarczym i społecznym, a także na podnoszeniu poziomu życia wszystkich warstw społecznych. W literaturze polskiego pozytywizmu to zagadnienie znalazło silne odzwierciedlenie w twórczości Bolesława Prusa, szczególnie w jego powieści "Lalka". Poprzez postać Stanisława Wokulskiego, Prus ukazuje zmagania głównego bohatera o bycie przedsiębiorcą, który wierzył w postęp i wprowadzał nowoczesne metody pracy. Niestety, jego działania okazują się niewystarczające w obliczu sztywnego i konserwatywnego społeczeństwa.

Innym istotnym tematem był realizm społeczny, który związany był z przedstawieniem rzeczywistości w jak najwierniejszy sposób. W literaturze pozytywistów znalazło to odzwierciedlenie zarówno w powieściach Prusa, jak również Elizy Orzeszkowej, np. w jej zapomnianej powieści "Nad Niemnem", gdzie ukazuje rzeczywistość ludzi żyjących na prowincji oraz ich zmagania z życiowymi trudnościami.

Edukacja stawała się jednym z głównych narzędzi w procesie pracy u podstaw. W dążeniu do likwidacji analfabetyzmu oraz podnoszenia poziomu wykształcenia, pozytywiści akcentowali rolę wiedzy i nauki jako siły napędowej postępu. Henryk Sienkiewicz w swoim dziele "Latarnik" kreuje postać Skawińskiego, człowieka wyćwiczonego przez życie w obcych krańcach świata, który ostatecznie tęskni za Polską i łączy swój los ze służbą w latarni morskiej, gdzie jego praca sprawia, że zyskuje poczucie sensu i spełnienia.

Walka o równouprawnienie kobiet była również ważnym aspektem epoki pozytywizmu. Maria Konopnicka i Eliza Orzeszkowa, jako pisarki i działaczki społeczne, podejmowały tematykę sytuacji kobiet w społeczeństwie, ich ograniczeń i dążeń do samorealizacji. Konopnicka w swoich wierszach i nowelach, takich jak "Nasza szkapa" czy "Mendel Gdański", podkreślała ważność akceptacji i równości, zarówno w kontekście statusu kobiet, jak i problematykę żydowską.

Polski pozytywizm w literaturze wydał więc szereg dzieł, które nie tylko przedstawiały rzeczywistość w sposób realistyczny, ale również stawiały pytania o sposób organizacji społeczeństwa oraz roli jednostki w tym procesie. Dzięki temu pozytywizm na zawsze wpisał się w historię polskiej myśli społecznej i literatury.