Motyw Żyda w literaturze na przykładzie postaci "Mendla Gdańskiego" Marii Konopnickiej oraz postaci Jankiela w "Panu Tadeuszu"

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 19.10.2023 o 20:56

W literaturze polskiej można dostrzec obecność różnorodnych motywów, które pełnią różne funkcje. Jednym z takich motywów jest Żyd, który przez wieki był postacią obecną w polskiej kulturze. W niniejszym wypracowaniu skupię się na analizie dwóch tekstów literackich, mianowicie opowiadania "Mendel Gdański" autorstwa Marii Konopnickiej oraz epopei narodowej "Pan Tadeusz" Adama Mickiewicza, przyglądając się postaciom Mendla Gdańskiego i Jankiela. Celem tej analizy jest lepsze zrozumienie roli, jaką odgrywa motyw Żyda w literaturze polskiej, uwzględniając zarówno negatywne stereotypy, jak i próby złamania tych stereotypów.

Przedstawienie Mendla Gdańskiego w opowiadaniu Konopnickiej jest doskonałym przykładem stereotypowego obrazu Żyda w polskiej literaturze. Mendel jest przedstawiany jako chciwy, manipulujący innymi ludźmi dla własnej korzyści postać, skupiający się jedynie na zysku materialnym. Jego postać jest przesycona piętnem obcych "narodów", a w jego postępowaniu dominuje nieuczciwość. Możemy dostrzec, że opowiadanie Konopnickiej utrwala negatywne stereotypy dotyczące Żydów, jednocześnie nie pozwalając czytelnikowi na pełniejsze poznanie Mendla jako jednostki. Autor stawia go w opozycji do innych postaci, które reprezentują polskość i przyzwoitość. Przedstawienie Mendla Gdańskiego w tym kontekście może być interpretowane jako wprowadzenie do utworu elementu konfliktu, jednakże nie zmienia to faktu, że tworzy on negatywny wizerunek Żyda.

W drugim tekście, "Panu Tadeuszu" Adama Mickiewicza, pojawia się postać Jankiela. W przeciwieństwie do Mendla Gdańskiego, Jankiel jest przedstawiony jako bardziej złożona postać. Na początku epopei, Jankiel jest Żydem prowadzącym karczmę, jednak później staje się postacią bardziej wpływową, byłym magnatem i finansistą. Postać Jankla nie jest jednak ograniczona do stereotypów negatywnych, mamy również szansę poznać jego wewnętrzne zmagania i humanitarne podejście do życia. Jankiel pełni również ważną rolę w rozwoju innych postaci, w tym tytułowego Tadeusza. Jego historia jest pokazana z troską i szacunkiem. Mickiewicz umieszcza go w kontekście historii i kultury żydowskiej, dzięki czemu czytelnik ma szansę dostrzec większą różnorodność Żydów w literaturze, a nie tylko negatywne stereotypy.

Podsumowując, jasno widać, że motyw Żyda jest obecny w polskiej literaturze i pełni różne funkcje. Oba teksty, "Mendel Gdański" Marii Konopnickiej i "Pan Tadeusz" Adama Mickiewicza, przedstawiają postaci żydowskie, ale w różny sposób. Opowiadanie Konopnickiej skupia się na utrwalaniu negatywnych stereotypów, podczas gdy epopeja Mickiewicza próbuje złamać ten wizerunek, pokazując bardziej złożone postacie i wzbogacając motyw Żyda o kontekst historyczny i kulturowy. Wiedza, jaką zdobywamy jako uczniowie polskiej szkoły średniej, pozwala nam na bardziej wszechstronne spojrzenie na takie tematy i analizę wielu aspektów literatury, w tym motywu Żyda.