Cyprian Kamil Norwid twierdził, że „przyszłość ocala co jej potrzebne”. Słowa poety uczyń mottem swoich rozważań na temat nawiązywania twórców różnych epok do mitologii i Biblii

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 24.01.2024 o 21:40

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 24.01.2024 o 19:33

Literatura pełni rolę kroniki idei i znaczeń, które towarzyszą ludzkości od zarania dziejów. Korzenie naszej kultury sięgają antyku i Biblii, sięgają mitów i opowieści, które kształtowały świadomość kolejnych pokoleń. Wartości i obrazy tam zawarte stanowią kanon wiedzy o człowieku, jego pragnieniach, dążeniach oraz relacji z sacrum. Cyprian Kamil Norwid stwierdził, że „przyszłość ocala co jej potrzebne” – te słowa stają się kluczem do zrozumienia, dlaczego twórcy na przestrzeni wieków tak chętnie czerpali z mitologii i Biblii.

Renesans, epoka odkrywania na nowo antyku, był okresem, w którym ludzie sztuki zaciekle poszukiwali inspiracji w historiach herosów, bogów i nimf. "Odprawa posłów greckich" Jana Kochanowskiego jest tego doskonałym przykładem. Utwór ten, poprzez dialogi typowe dla starożytnych tragedii i epopei, nawiązuje do bogactwa mitów helleńskich i pokazuje uniwersalność dylematów polityczno-moralnych.

Wiek XX przyniósł nowe interpretacje starych mitów. Stanisław Grochowiak w "Ikarze" zredefiniował postać młodzieńca uciekającego przed ograniczeniami. Obraz Ikarowego lotu stał się symbolem dążenia do wolności, ale też ostrzeżeniem przed pychą. Zbigniew Herbert w swoim wierszu "Nike, która się waha" przedstawia boginię zwycięstwa w momentach refleksji i wątpliwości – uczłowieczając mit i przybliżając go do współczesnego czytelnika.

Tadeusz Różewicz w swoich "Prawach i obowiązkach" korzysta z obrazu "Upadek Ikara" Brueghla, by ukazać ludzką obojętność na cudze cierpienie. Leopold Staff przeciwstawiając swego "Odysa" stawia pytania o sens życia i jego cele, nawiązując do wiecznego tułaczki homeryckiego bohatera. A poezja Tyrtajosa, z jej pochwałą męstwa i wartości wojennej, do dziś rezonuje w literaturze patriotycznej i wojennej.

Nawiązania do Biblii również są wszechobecne i mogą przybierać różne formy – od bezpośrednich cytatów po subtelne aluzje. W "Kazaniach świętokrzyskich" retoryka biblijna poruszała wyobraźnię wiernych. "Legenda o świętym Aleksym" ukazuje religijne ideały w hagiograficznym wymiarze, podobnie jak twórczość Jana Kochanowskiego, który w swojej poezji nieraz odnosił się do motywów chrześcijańskich.

Nie można przejść obojętnie obok "Fausta" Goethego, w którym dramatyczna walka dobra ze złem jest osadzona w kontekście starożytnych i biblijnych tradycji. Mesjanizm, jako specyficzne zjawisko w literaturze polskiej, znalazł swoje odbicie m.in. w "Dziadach części III" Adama Mickiewicza, gdzie postać Konrada wypełnia rolę narodowego zbawiciela. Jan Kasprowicz zaś w "Dies Irae" maluje apokaliptyczny obraz sądu ostatecznego, korzystając z metaforyki i sugestywności obrazów biblijnych.

„Mistrz i Małgorzata” Michaiła Bułhakowa to dzieło, w którym trudno nie dostrzec inspiracji biblijnych, jak choćby w wątkach opowiadających o Poncjuszu Piłacie, refleksji nad naturą zła i bogactwem roli postaci diabelskich.

Równowaga kompozycyjna tego wypracowania wymaga przeplatania antyku i Biblii – co ukazuje, jak obie tradycje współgrają ze sobą, wpływając na rozwój kultury europejskiej. Zarówno mitologia, jak i motywy biblijne są kontynuowane w literaturze, czego potwierdzeniem jest współczesna twórczość nawiązująca do tych uniwersalnych wzorców.

Słowa Norwida zdają się tym samym potwierdzać, że wartości oraz idee przemierzające wieki utrzymują się, ponieważ odpowiadają na ludzkie potrzeby poszukiwania wzorców, odpowiedzi na pytania egzystencjalne i duchowe oraz oferują materialny oryginał do nieustannego tworzenia na nowo. Mitologia i Biblia, jako źródła inspiracji, są integralną częścią kanonu kulturowego i literackiego. W nich dostrzegamy naszą przeszłość, interpretujemy teraźniejszość i formułujemy przyszłość, która – zgodnie z myślą Norwida – ocali od zapomnienia to, co dla niej istotne.