Problem kołtuństwa w "Moralności Pani Dulskiej" G. Zapolskiej

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 1.02.2024 o 17:22

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 1.02.2024 o 11:03

W "Moralności pani Dulskiej" Gabriela Zapolska przedstawia życie mieszczańskiej rodziny z jaśniejszych sfer Krakowa, koncentrując się na prowincjonalnym kołtuństwie i hipokryzji jako dominujących cechach społeczeństwa epoki Młodej Polski. Przez postać tytułowej bohaterki, autorka obnaża wady mieszczaństwa, pokazując pełen dystans do przedstawionych postaw.

Kołtuństwo w powieści definiowane jest przez pryzmat "dulszczyzny" – terminu odnoszącego się do mieszczuchowatej, fałszywej moralności i ograniczonego pojmowania kultury. Skutki kołtuństwa wyrażają się w życiu społecznym poprzez rozpowszechnienie dwulicowości i podkreślenie roli społecznych pozorów. W przypadku pani Dulskiej, tę chorobę społeczną widać w każdym aspekcie jej życia.

Fałszywa sromność i religijność pani Dulskiej stają się wyrazem jej moralnej pozorności. Z pobożności uczyniła fasadę, za którą kryją się małostkowe troski o opinię publiczną i płonne próby zachowania "godności", często za pomocą skrajnych środków, np. ukrywania prawdy o ciąży niezamężnej służącej.

W powieści przewija się szczególny wizerunek rodziny Dulskich, której iluzoryczne stosunki rodzinne podkreślają brak prawdziwych wartości moralnych i zgubne praktyki społeczne. Postacie drugoplanowe również symbolizują społeczną degradację, a konformizm i małostkowość to podstawa wszystkich relacji. Dulska jako matka i żona sprawuje pełną kontrolę nad swoją rodziną, w efekcie czego jej dzieci i mąż stają się podobnymi jej odpowiednikami – bez własnego zdania, podatni na wpływy i pozbawieni własnej inicjatywy.

Dzieło posiada silny element humoru i tragikomedii, co widoczne jest w sentencjach Dulskiej, manifestujących jej ograniczenia i hipokryzję. W komedii koniec wydaje się zwycięstwem kołtuństwa nad prawdą, co służy jako przestroga dla społeczeństwa – wesoła forma przemyca tragiczny komentarz do realiów życia społecznego.

"Moralność pani Dulskiej" ma szczególne znaczenie dla współczesności. Problem "dulszczyzny" nadal jest aktualny, wskazując na uniwersalność i trwałość hipokryzji społecznej. Dzieło traktuje o problemach, które przenikają różne epoki, i skłania do refleksji nad współczesnymi problemami społeczno-moralnymi.

Podsumowując, "Moralność pani Dulskiej" Gabrieli Zapolskiej jest satyrą społeczną o mocno zarysowanym moralnym przesłaniu, którego wartość artystyczna wyraża się w umiejętnym połączeniu realistycznej diagnozy epoki z literacką kreacją, pozwalającą czytelnikom zrozumieć i krytycznie ocenić fenomen kołtuństwa.