Walka ze złem czy akceptacja istniejącego porządku

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 6.02.2024 o 22:22

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 5.02.2024 o 17:16

Wątek walki ze złem i akceptacji istniejącego porządku jest motywem przewijającym się przez wiele dzieł literackich. Nierzadko autorzy prezentują nam bohaterów borykających się z trudnym wyborem: poddać się istniejącemu porządkowi, który wydaje się być niesprawiedliwy i przesiąknięty złem, czy też podjąć walkę, która może przynieść zmianę, ale również często wiąże się z ogromnym ryzykiem i ofiarą.

Znamiennym przykładem jest postać Antygony w tragedii Sofoklesa, która stanęła w opozycji do króla Kreona, żądając godnego pochówku dla swojego brata, Polinika. Kreon, ustanowiony stróż porządku i praw, deklaruje, że zdrajcy nie należy się żadna cześć i odmawia pochówku. Antygona, kierując się niezachwianym poczuciem moralnym oraz więzami krwi i miłości do brata, decyduje się na czyn zbuntowany - grzebie brata według obrzędów, przeciwstawiając się w ten sposób rosnącemu w siłę złu, jakim jest bezwzględność i obojętność Kreona. Ten akt buntu przeciw tyrani i niesprawiedliwości kończy się dla niej tragicznie, ale pozostawia w czytelnikach pytanie o wartość i sens walki o dobro, sprawiedliwość i ludzkie wartości.

Podobną dychotomię dostrzegamy w postaciach "Dziadów cz.III" Adama Mickiewicza. Konrad, bohater dramatu, w "Widzeniu Księdza Piotra" wzywa do walki o wolność swojego narodu, podbijanego przez zaborców. Dramat zadaje pytanie o moralność i konsekwencje podjęcia walki w obliczu zewnętrznego ucisku i zła w postaci carskiej Rosji, jaka narzuciła cenzurę i represje polityczne. Pragnienie wolności, sprawiedliwości i niepodległości konfrontowane jest z tragiczną rzeczywistością państwa pod zaborami, gdzie walka ze złem jest nie tylko trudna i pełna poświęceń, ale również wydaje się być zakazana i niemożliwa.

Nieco inną perspektywę oferuje nam Bolesław Prus w swoim realistycznym arcydziele "Lalka". Jego główny bohater, Stanisław Wokulski, jest postacią tragiczną. Jest on biznesmenem i romantykiem, który, zainspirowany miłością do arystokratki Izabeli Łęckiej, stara się przekształcić rzeczywistość zgodnie ze swoim idealistycznym wizerunkiem świata. Jego walka polega na dążeniu do awansu społecznego i zdobyciu akceptacji w oczach narzeczonej, będącej symbolem odchodzącej epoki. Ostatecznie Wokulski zostaje skonfrontowany z niewdzięcznością i próżnością świata, który próbował zmienić. Zmagania bohatera z istniejącym porządkiem społecznym oraz wewnętrznym złem, jakim jest jego własne przywiązanie do nierealnych ideałów, prowadzą do jego upadku. Prus, poprzez losy Wokulskiego, ukazuje niemożność wygrania walki z systemem, który jest zbyt głęboko zakorzeniony.

Ta problematyka powraca również w "Innym świecie" Gustawa Herlinga-Grudzińskiego, który przedstawia świat radzieckich łagrów jako mikrokosmos ogólnoludzkiego doświadczenia zła i pokusy akceptowania porządku nałożonego przez tyranię. Autobiograficzne doświadczenia autora z brutalnego świata łagru nie pozostawiają złudzeń co do skomplikowanych warunków walki o przetrwanie wbrew złu, które zdaje się zdominować każdy aspekt życia więźniów.

Każde z tych dzieł podnosi ważną kwestię wyboru między walką a przyjęciem status quo. Bohaterowie literaccy, stając w obliczu różnorodnych form zła, wybierają odmienne ścieżki – niektórzy decydują się na bunt, inni przyjmują dany im los. Jednak nawet tam, gdzie przeważa akceptacja, tkwi pytanie o granicę kompromisu z własnym sumieniem i o cenę, jaką jesteśmy gotowi zapłacić, gdy wokół nas rozprzestrzenia się zło. To pytanie literatura podrzuca nieustannie swoim czytelnikom.