Porównanie motywu wyroczni w następujących dramatach: "Makbet" i „Król Edyp”

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 8.02.2024 o 17:28

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 8.02.2024 o 14:27

Wyrocznia była jednym z kluczowych motywów w literaturze starożytnej i renesansowej. W dramatach "Król Edyp" Sofoklesa oraz "Makbet" Williama Szekspira wyrocznia pełniła rolę orędzia przeznaczenia, jednak przedstawiona w obu utworach różni się formą i funkcją.

W "Królu Edypie" wyrocznia delficka jawi się jako symbol nieuchronnego losu, przepowiadający Edypowi, że zabije własnego ojca i poślubi matkę. Opis delfickiego sanktuarium oraz elementy rytualne otaczające proces przepowiadania, wprowadzają flarę tajemniczości i potęgowania przeznaczenia. Przepowiednia stawia przed Edypem zagadkę, której rozwiązanie jest równoznaczne z fatum. Edyp podejmuje desperacką próbę uniknięcia wyroczni, jednak ostatecznie, nie wiedząc, staje się instrumentem własnego nieszczęścia.

Tragiczność konfliktu w "Królu Edypie" wynika z nieuchronności przeznaczenia i bezradności człowieka w jego obliczu. Ostatecznie Edyp, po odkryciu prawdy, staje się ofiarą i wykonawcą własnego losu, co pokazuje jego bezradność wobec potęgi wyroczni.

Z kolei w "Makbecie" wyrocznia w postaci trzech wiedźm symbolizuje nie tylko los, ale i działanie mrocznych sił. Przepowiednia jest bardziej bezpośrednia i dosłowna, mówiąc Makbetowi o jego przyszłości jako króla. Makbet, zafascynowany wizją władzy, interpretuje słowa czarownic jako szansę, choć w rzeczywistości są one pułapką na jego duszę i moralność. Miejsce spotkania z czarownicami – mroczne moczary – oraz otaczająca aura śmierci dodatkowo wzmaga złowieszczy charakter przepowiedni.

W "Makbecie" dużą rolę odgrywa wybór osobisty bohatera. Wolna wola Makbeta jest równie ważna co wróżby, co jest istotne przy interpretacji jego działań. Pod wpływem przepowiedni Makbet dokonuje serii wyborów – od zbrodni po zdradę – które stopniowo prowadzą do jego zguby.

Porównanie obu motywów wyroczni ujawnia kilka istotnych różnic. W "Królu Edypie" przepowiednia jest zagadką, przekazywaną przez kapłanów, podczas gdy w "Makbecie" mamy do czynienia z dosłownymi, choć wieloznacznymi, przepowiedniami trzech czarownic. Stosunek bohaterów do wyroczni i ich reakcje także są różne – Edyp próbuje biernie uniknąć losu, podczas gdy Makbet aktywnie stara się go osiągnąć.

Różne przedstawienie wyroczni podyktowane jest zarówno kwestiami kulturowymi, jak i intencjami autorów. W antycznej Grecji los człowieka był nieodłączny od woli bogów, natomiast w renesansie, mimo rosnącej roli ludzkiego wyboru, przesądy i wiara w nadprzyrodzoną moc wyroczni wciąż były głęboko zakorzenione w społeczeństwie.

W obu dramatach wyrocznia odpowiada za kształtowanie tragicznego losu bohaterów. W przypadku Edypa, nieodwołalność losu jest niepodważalna, podczas gdy Makbet znajduje się w iluzji wyboru, który w rzeczywistości prowadzi go do nieuchronnej zguby.

Wniosek wynikający z analizy tych utworów pokazuje, że motyw wyroczni w literaturze pełnił rolę narzędzia dramatycznego, które wpływa na postaci i rządzi ich losami. Uniwersalność tego motywu i jego związki z ludzką naturą odzwierciedlają niekończącą się fascynację ludzkości losem i niepewnością przyszłości.

Wyrocznia, choć różnie przedstawiona w "Królu Edypie" i "Makbecie", pozostaje centralnym elementem budującym tragedię i przesłanie dzieł. W obu przypadkach stanowi ostateczny punkt, do którego prowadzą ścieżki bohaterów, potwierdzając zarówno moc przeznaczenia, jak i konsekwencje ludzkich wyborów.

źródła: Sofokles, "Król Edyp" William Szekspir, "Makbet" Dodatkowa literatura oraz publikacje naukowe dotyczące kultury antycznej oraz renesansowej.