Czy zgadzasz się ze słowami pisarza Davida H. Lawrence’a: „Cała wielka literatura opowiada o moralności”?

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 15.02.2024 o 13:29

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 15.02.2024 o 6:30

Wprowadzenie do dyskusji na temat roli moralności w literaturze niezbędnie wymaga przyjrzenia się stwierdzeniu Davida H. Lawrence’a, mówiącym, że cała wielka literatura opowiada o moralności. Kluczowe w tej kwestii staje się zrozumienie, jak bardzo literatura ma moc wpływania na światopogląd, etykę oraz same postawy moralne odbiorców. Zatem w niniejszym wypracowaniu zostaną przedstawione argumenty zarówno potwierdzające, jak i zaprzeczające tezie Lawrence’a. W świetle rozważań należy przyjąć wstępne stanowisko, że wszechstronność literatury może w rzeczywistości obejmować zarówno głębokie przesłanie moralne, jak i eksplorować brak jednoznaczności moralnej.

Rola moralności w literaturze ukazuje się przez pryzmat definicji moralności jako zespołu zasad i wartości rządzących postępowaniem człowieka. Literatura w sposób istotny przyczynia się do kształtowania postaw moralnych oraz służy jako platforma do odzwierciedlania dylematów moralnych społeczeństwa w danym okresie historycznym. Jest to szczególnie widoczne w dziełach literackich, które pokazują konsekwencje ludzkich wyborów, uosabiają wartości uniwersalne lub odkrywają moralne dilematy poszczególnych osób lub grup społecznych.

Przykłady potwierdzające tezę Lawrence’a są liczne i różnorodne. Biblia, uznawana za podstawowy tekst kultury zachodniej, oferuje liczne historie o wyraźnym podłożu moralnym, takie jak historia Hioba, która ukazuje cierpliwość, wytrwałość i wiarę. Literatura średniowieczna i renesansowa często podkreślała ideały rycerskie oraz chrześcijańskie jako wzorce moralne, co doskonale obrazuje "Makbet" Szekspira, gdzie konsekwencje złych wyborów moralnych prowadzą do tragicznego końca. Romantyzm z kolei uwydatniał moralność ludu, co doskonale widać w balladzie "Świtezianka" Mickiewicza ostrzegającej przed łamaniem zasad moralnych, a pozytywizm w literaturze, na przykładzie "Lalki" Bolesława Prusa, krytykował moralność arystokracji, obnażając fałsz i hipokryzję tej klasy społecznej.

Z drugiej strony, nie brakuje literatury, która stanowi wyzwanie dla tezy Lawrence’a. Nowoczesne dzieła często eksplorują brak jednoznaczności moralnej, omawiając skomplikowane i niejednoznaczne sytuacje, co podważa tradycyjne pojęcie moralności. Przykładami mogą być tu dzieła takie jak "Proces" Franza Kafki czy "Lśnienie" Stephena Kinga, które ukazują bardziej złożony obraz moralności i ludzkiej psychiki. Kwestię fekalizmu i deprawacji bez dydaktycznego wymiaru znakomicie obrazuje literatura Marquisa de Sade. Problem relatywizmu moralnego i zmieniających się norm społecznych odzwierciedlają zaś dzieła z okresu modernizmu i postmodernizmu, pokazując, że pojęcie dobra i zła jest płynne i często zależne od kontekstu społeczno-kulturowego.

Synteza tych rozważań stawia literaturę w centrum uwagi jako medium, które zarówno odzwierciedla uniwersalne wartości moralne, jak i podkopuje tradycyjne rozumienie moralności, stawiając pytanie o możliwość istnienia literatury pozbawionej elementów moralności. Wydaje się, że każde dzieło literackie, niezależnie od swojej tematyki, w jakiś sposób dotyka kwestii moralnych, nawet jeśli robi to przez ich obnażanie, zaprzeczenie czy kwestionowanie.

Podsumowując, można stwierdzić, że teza Davida H. Lawrence’a znajduje potwierdzenie w licznych dziełach literackich różnych epok, choć nie jest to regułą bez wyjątków. Literatura jest niewątpliwie potężnym narzędziem kształtowania i odzwierciedlania moralności, aczkolwiek należy pamiętać, że jej rola nie ogranicza się jedynie do dydaktyki moralnej. Równie ważne jest, że literatura może służyć jako przestrzeń do eksploracji i kwestionowania moralności. Wartość tej relacji okazuje się być nieoceniona, ponieważ otwiera nas na głębsze zrozumienie samych siebie i świata, w którym żyjemy.