Realizacja programowych haseł pozytywizmu w „Lalce” i nowelach

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 13.04.2024 o 13:23

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 17.02.2024 o 20:07

Epoka pozytywizmu w literaturze polskiej, przypadająca na lata po powstaniu styczniowym, wiązała się z głębokim przewartościowaniem idei oraz poszukiwaniem nowych, praktycznych rozwiązań dla społeczeństwa. Odrzucenie romantycznych marzeń o wolności w zamian za koncentrację na pracy u podstaw, równości społecznej, rozwoju gospodarczym czy kwestii narodowościowych stanowi fundament programu pozytywistycznego. Literatura tego okresu, zwłaszcza tak wybitne dzieła jak "Lalka" Bolesława Prusa czy nowele Henryka Sienkiewicza i Marii Konopnickiej, stanowi doskonałe odzwierciedlenie tych idei, co potwierdza tezę o realizacji programowych haseł pozytywizmu.

Omówienie kwestii wiejskiej jest nieodłącznym elementem pozytywizmu, zauważalnym szczególnie w "Szkicach węglem" Henryka Sienkiewicza, które ukazują problemy i niewiedzę społeczności chłopskiej, ilustrując konieczność pracy u podstaw. Tragiczny los postaci, jak Rzepa, czy główny bohater "Antka", którego dramatyczne dzieciństwo i brak możliwości rozwoju pokazują głębokie zaniedbanie społeczeństwa wiejskiego, podkreślają potrzebę zmian. "Miłosierdzie gminy" Marii Konopnickiej, z kolei, konfrontuje czytelnika z brutalnością i niewłaściwym pojęciem opieki nad starszymi, wskazując na ogromne braki w systemie opieki społecznej.

Realizacja hasła równości społecznej znajduje odzwierciedlenie w "Powracającej fali" Bolesława Prusa, gdzie konflikt pomiędzy proletariatem a warstwą kapitalistyczną ukazuje rozwarstwienie społeczne i niesprawiedliwość, z jaką boryka się niższa warstwa społeczna. Postać Gosławskiego i jego tragiczny koniec zwracają uwagę na desperackie położenie klasy robotniczej.

"Praca organiczna" i rozwój gospodarczy znajdują swoje miejsce w "Lalce" Bolesława Prusa. Poprzez diagnozę ekonomicznych błędów Polaków, krytykę bierności arystokracji, a szczególnie kreację postaci Wokulskiego, jako „przedsiębiorczego nowocześnika”, Prus podkreślał potrzebę aktywizacji gospodarczej oraz społecznej inicjatywy.

Kwestia żydowska oraz idea asymilacji były równie ważne dla pozytywistów. "Mendel Gdański" Marii Konopnickiej prezentuje problem tolerancji i trudności asymilacji, jednocześnie walcząc ze stereotypami i antysemityzmem. Rozwinięciem tego wątku są postaci żydowskie w "Lalce" Prusa, gdzie przez postać Szlangbauma ukazano zarówno dynamikę i pragmatyzm żydowskich przedsiębiorców, jak i zawiść czy niechęć społeczeństwa warszawskiego.

Potwierdzenie tezy o literaturze pozytywizmu jako oddaniu ducha czasu i realizacji programowych haseł staje się oczywiste przez analizę przedstawionych dzieł. Ważne jest podkreślenie, że te literackie dzieła nie tylko odzwierciedlają ducha epoki, ale również pełnią funkcję edukacyjną, promując społeczne zmiany i kształtując świadomość społeczną. Omawiane utwory, przez swoją uniwersalność i ponadczasowość kwestii, które poruszają, w dalszym ciągu można odnosić do współczesnych problemów, co czyni je niezwykle aktualnymi i ważnymi dla zrozumienia zarówno historii, jak i współczesności.

Literatura pozytywizmu, poprzez prezentację różnorodności tematycznej - od kwestii wiejskich, przez problematykę społeczną, aż po zagadnienia gospodarcze i narodowościowe - stanowi bogate źródło wiedzy o epoce, w której powstawanie był odpowiedzią na potrzeby społeczeństwa. Dzieła takie jak "Lalka", "Szkice węglem", czy "Mendel Gdański" nie tylko ukazują realizację programowych haseł pozytywizmu, ale również inspirują do refleksji nad współczesnym światem, podkreślając wagę edukacji, tolerancji i społecznej aktywności dla jego lepszego jutra.