Obraz miasta w litearturze pozytywizmu

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 17.08.2024 o 10:59

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 14.08.2024 o 12:46

Obraz miasta w literaturze pozytywizmu jest barwnym i różnorodnym tematem, który w sposób ciekawy przekazuje realia społeczne, ekonomiczne i kulturowe tamtego okresu. Główne cechy i funkcje miast w tej epoce można najlepiej dostrzec w twórczości kluczowych pisarzy pozytywizmu polskiego, takich jak Bolesław Prus, Eliza Orzeszkowa czy Maria Konopnicka.

Pierwszym dziełem, które doskonale odzwierciedla obraz miasta w tej epoce, jest "Lalka" Bolesława Prusa. Warszawa, przedstawiona na kartach tej powieści, to miasto pełne kontrastów i dynamiki. Z jednej strony mamy do czynienia z eleganckimi salonami, burżuazją i dynamicznie rozwijającą się częścią centralną miasta, która symbolizuje rozwój i nowoczesność. Jeżeli chodzi o takie aspekty jak handel, kultura czy edukacja, Warszawa w tej powieści tętni życiem. Przykładem jest chociażby działalność Wokulskiego, właściciela sklepu, który usiłuje wprowadzać innowacje i nowoczesne metody prowadzenia biznesu.

Jednak równocześnie Prus pokazuje bardziej mroczne aspekty życia miejskiego. Na kartach powieści widzimy nędzę i ubóstwo narastające na obrzeżach miasta, zwłaszcza na Powiślu. Sceny takie jak ta, w której Wokulski odwiedza ubogich mieszkańców, ukazują ogromne różnice społeczne i ekonomiczne. Te kontrasty biorą na siebie funkcję krytyki społecznej, wskazując na pilną potrzebę reform i zmiany społecznej sytuacji na lepsze.

Podobnie krytyczne podejście do życia miejskiego dostrzegamy w "Moralności pani Dulskiej" Gabrieli Zapolskiej. Choć akcja tej sztuki toczy się we Lwowie, obserwujemy podobne cechy charakterystyczne dla miast tamtego okresu. Spektakl ukazuje miasto jako miejsce pełne fałszu, a zarazem hipokryzji i moralnego upadku. Pani Dulska, osoba wyrachowana i egoistyczna, symbolizuje negatywne aspekty życia miejskiego, gdzie liczą się przede wszystkim pozory i dążenia materialne. Zapolska w sposób humorystyczny, lecz jednocześnie bardzo krytyczny, okrada miasto z auratry bezwzględnego postępu i cywilizacji, prezentując go bardziej jako siedlisko zepsucia i hipokrytycznego moralizmu.

Warto również wspomnieć o "Nad Niemnem" Elizy Orzeszkowej, gdzie miasto Wilno pełni ważną rolę tła dla działań i decyzji bohaterów. Bohaterowie, jak Benedykt Korczyński i jego rodzina, stają się świadkami i uczestnikami ważnych wydarzeń historycznych, które zachodzą właśnie w mieście. Wilno jest ukazane jako centrum kulturalne i intelektualne, gdzie krzyżują się wpływy polskiej szlachty, litewskich chłopów i innych grup społecznych. Orzeszkowa w subtelny, ale wyraźny sposób podkreśla złożoność relacji międzyludzkich i etnicznych, które są charakterystyczne dla dużych miast w tej epoce.

Maria Konopnicka, w swoich nowelach, również porusza tematykę miejską. Jednym z przykładów jest nowela "Nasza szkapa", w której tłem akcji są ubogie dzielnice Warszawy. Autorka z wielką empatią i realizmem przedstawia codzienne życie biednej rodziny, której potrzeba zmierzenia się z surową rzeczywistością. Miasto w tej noweli nie jest tłem neutralnym; jest aktywnym uczestnikiem, którego warunki bytowe mają bezpośredni wpływ na losy bohaterów.

Podsumowując, w literaturze pozytywizmu miasto jest przedstawiane jako miejsce pełne kontrastów i dynamicznych przemian. Zarówno Bolesław Prus, Eliza Orzeszkowa, Gabriela Zapolska, jak i Maria Konopnicka wskazywali na różne aspekty życia miejskiego, które jednocześnie fascynowały i przerażały. Ich twórczość ukazuje nie tylko dynamiczny rozwój miast, ale i liczne problemy społeczne, które wymagały interwencji i reform. Literatura pozytywizmu daje nam nie tylko barwny, ale i krytyczny obraz miast tamtych czasów, które były miejscem nadziei, postępu, ale również niewyobrażalnych wyzwań i trudności.