Przykłady fiksacji funkcjonalnej

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 24.02.2024 o 10:59

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 23.02.2024 o 13:19

Fiksacja funkcjonalna, termin wprowadzony przez niemieckiego psychologa Karla Dunckera w latach 30. XX wieku, opisuje tendencję człowieka do przywiązania do tradycyjnych użyć funkcji przedmiotów, co może stanowić barierę w rozwiązywaniu problemów. Tym samym jednostka ma trudności z dostrzeżeniem alternatywnych sposobów wykorzystania przedmiotu, co ogranicza jej kreatywność i innowacyjność. Literatura psychologiczna, jak również dzieła literackie przez metafory i alegorie, obfitują w przykłady fiksacji funkcjonalnej, pokazując jednocześnie jak występuje ona w różnych obszarach życia.

Pierwszym z przykładów, który ilustruje problem fiksacji funkcjonalnej, jest eksperyment z świeczką, przeprowadzony przez Dunckera. Badani mieli przytwierdzić zapaloną świeczkę do ściany tak, by wosk nie kapał na podłogę, mając do dyspozycji zapałki i pudełko od pinezek. Większość osób nie potrafiła wyjść poza tradycyjne postrzeganie pudełka jako opakowania na pinezki, a więc nie dostrzegała, że może ono służyć też jako podstawka stabilizująca świeczkę na ścianie. To klasyczny przykład, jak utrwalone schematy myślenia utrudniają nietypowe rozwiązania problemów.

Innym interesującym przypadkiem jest opisana przez Marka Twaina sytuacja w powieści „Przygody Tomka Sawyera”. Tytułowy bohater ma za zadanie pomalować płot. Zadanie to wydaje się być nużące i pracochłonne, dlatego chłopiec stosuje kreatywną strategię, by zainteresować tym zadaniem inne dzieci w okolicy, przekształcając pracę w ekskluzywną rozrywkę. Chociaż przypadkiem, Tomek demonstruje przełamanie fiksacji funkcjonalnej, pokazując, że nawet przykre obowiązki mogą być postrzegane w zupełnie inny, bardziej atrakcyjny sposób.

W kontekście organizacji pracy i zarządzania czasem, przykład fiksacji funkcjonalnej można zauważyć w oporze przed wprowadzeniem systemów zarządzania projektami typu Kanban czy Scrum. Wiele zespołów i firm przez lata przyzwyczaiło się do tradycyjnych metod zarządzania i ma problem z adaptacją do systemów, które promują elastyczność, adaptację i ciągłą dostawę. Fiksacja na tradycyjnych metodologiach projektowych często ogranicza zdolność zespołów do innowacji i szybkiego reagowania na zmieniające się warunki rynkowe.

Fiksacja funkcjonalna nie jest zjawiskiem zarezerwowanym wyłącznie dla dziedziny psychologii poznawczej. Rozpoznanie jej i uświadomienie sobie mechanizmów działania może pomóc jednostkom i organizacjom w przełamywaniu barier myślenia, co stwarza drogę do bardziej kreatywnych i efektywnych rozwiązań problemów. Zrozumienie i przeciwdziałanie fiksacji funkcjonalnej wymaga świadomego wysiłku w kierunku otwartości na nowe pomysły i gotowości do eksperymentowania, co może prowadzić do znaczących innowacji w różnych aspektach życia i pracy.