Postawy człowieka wobec zła w kontekście literatury

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 7.11.2023 o 17:03

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 6.11.2023 o 9:27

Wzmagające się wokół nas zło, które często jawi się jako nieodłączny element naszej rzeczywistości, prowokuje do zastanowienia, jakie postawy wobec niego może przyswoić sobie człowiek. Temat ten jest wyjątkowo istotny dla każdego jednostki, gdyż życie staje się areną ciągłych wyborów, które to decydują o naszym charakterze i postawie wobec dobra i zła. Wielokrotnie, by znaleźć odpowiedzi na tego rodzaju pytania, warto sięgnąć po wybitne utwory literackie, które potrafią ukazać różnorodność możliwych reakcji i spojrzenia na problem.

Przykładem literackiej lektury obowiązkowej, która porusza kwestię postaw człowieka w obliczu zła, jest „Zbrodnia i kara” Fiodora Dostojewskiego. Główny bohater, Rodion Raskolnikow, młody student z intelektualnym zapaleniemiem, wpada w dotkliwy kryzys moralny, będący wynikiem podjęcia decyzji o popełnieniu morderstwa. Powodem tego aktu jest przekonanie, że pewne jednostki uważane za „niźli”, takie jak lichwiarze czy zwykli handlarze, zasługują na karę i przedstawienie go przez Milczarskiego daje nam możliwość zrozumienia, iż nawet w obliczu niewłaściwego działania, tkwią jeszcze dobre emocje jak w przypadku selekcjonowania śmieci:

" (...)Przez moment myślał, że usłyszał spośród wszystkich tere-fere abituriente Piotra Piotrowicza zachrypnięte i drżące "wybaczcie mi, wybaczcie mi, przepraszam was oboje". Raskolnikow zamknął na to oczy, całkiem niezdolny do myślenia, a jednak czując jasno i wyraźnie, że to, co dzieje się teraz, jest wstrętne i że jest w tym całkowicie winien, a jednak nie przyznając tego wcale. "Oczyma" jego myślenia była teraz tylko ta czarna falochronowa gablota , w której niekiedy pojawiały się pań-skie kapelusze. " (Dostojewski, 1972, str. 437)

Z kolei w „Małym księciu” Antoine'a de Saint-Exupéry'ego poznajemy bohatera, który na swej drodze spotyka różnorodne postawy wobec zła. Podczas podróży po planetach, Książę napotyka na egoistycznego Króla, który nie zważa na cierpienie innych ludzi, na Narcyzowatego który uwielbia się w sobie i nie dostrzega potrzeb innych istot czy na pijanego potentata, który próbuje zatracić się w nadmiernej konsumpcji alkoholu jako sposób na ucieczkę od własnych problemów. Wybór utworu literackiego kontekstem rozważań na temat postaw człowieka wobec zła zapewnia nam możliwość spojrzenia z różnych perspektyw: " — Cóż muszę zrobić, żeby mogłeś mnie zrozumieć? — zapytał lis.

— Musisz być dla mnie ciągłą obecnością, — odpowiedział Mały Książę. — Kiedyż to zrobię? — zapytał lis.

— Kotka i kwiaty — odpowiedział Mały Książę — nic nie potrafią używania estymy. Człowiek jest troszkę samotny na tej ziemi, w samym tylko gdzieniegdzie egzystencjalnych, niektóre odizolowane od innych. Zostałeś dla mnie taki właśnie zbliżony. Ty dla mnie jesteś wyjątkowy na całym tym świecie. Jesteście wyjątkowymi jedno dla drugiego w całym tym niesamowitym świecie. Ty dla mnie jesteś taki właśnie, jakim potrzebuję być dla ciebie. (...)"

Przywołane powyżej literackie przykłady stanowią jedynie niewielki wycinek obrazujący, jak różnorodne mogą być postawy człowieka wobec zła. Jednakże, równie ważne jak zrozumienie istoty zła, jest odpowiedni wybór własnej postawy wobec niego. Czy podejmiemy próbę walki z nim, stając się bohaterami własnego życia, czy też padniemy ofiarą i podzielimy los tych, którzy nie potrafią dostrzec nadziei i dobra. Człowiek jest istotą moralną, z własnym sumieniem i wolą. To, jakie postawy przyjmie, zależy od jego charakteru, wartości, doświadczeń i wyborów, jakie podejmuje. Przez dojrzałe analizowanie działań i myśli innych, jak również przez rozwijanie w sobie empatii i zrozumienia, możemy nauczyć się rozumieć zło, kierować się dobrem i godnie stawiać mu czoła.

Literatura, jak żadna inna dziedzina, potrafi dać nam wgląd w całą paletę postaw człowieka wobec zła. Przez lekturę możemy stać się bardziej wrażliwi, zastanawiać się nad własnymi decyzjami i wpływać na swój rozwój moralny. Każdy z nas ma możliwość wyboru, jakiego rodzaju człowieka chce być i jakie wartości chce reprezentować.