Czy moralność jest pojęciem subiektywnym? Analiza literacka

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 9.05.2024 o 12:15

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 7.05.2024 o 7:53

Moralność jest jednym z kluczowych tematów, który pojawia się w literaturze na przestrzeni wieków. Dyskusja na temat tego, czy jest ona pojęciem subiektywnym, czy też istnieją uniwersalne zasady etyczne, które powinny być stosowane przez wszystkich, jest niezwykle istotna i wielowymiarowa. W tej rozprawce odwołam się do "Dziadów" cz. III Adama Mickiewicza oraz do powieści "Zbrodnia i kara" Fiodora Dostojewskiego, aby przeanalizować, jak literatura podchodzi do kwestii moralności.

"Dziady" część III, dramat romantyczny Mickiewicza, stanowi doskonały przykład na to, jak moralność może być postrzegana z różnych perspektyw. Główny bohater, Konrad, w swym wielkim monologu wygłasza oskarżenia wobec Boga i systemu, kwestionując tym samym ustalone normy moralne. Jego bunt i pytania o sprawiedliwość Bożą i ludzką rzucają światło na subiektywność oceny czynów w kontekście indywidualnych doświadczeń. Konrad, reprezentujący nową postawę romantyczną, stawia swoje uczucia i osobiste postrzeganie moralności ponad społeczne konwenanse. W jego przemowie widać wyraźnie, jak silnie jego własne przeżycia wpływają na jego osąd sytuacji oraz jak bardzo różni się on od tradycyjnych poglądów na moralność, prezentowanych przez inne postacie, takie jak ksiądz Piotr.

Z kolei "Zbrodnia i kara" Dostojewskiego to powieść, która głęboko penetruje problematykę moralności poprzez postać Rodiona Raskolnikowa. Młody student, przekonany o swojej teorii nadczłowieka, decyduje się na zamordowanie lichwiarki, uznając, że cel uświęca środki. Jego działania, motywowane początkowo teoretycznymi przemyśleniami o moralności, z czasem zostają poddane próbie, gdy zaczyna odczuwać skutki swojego czynu. Wewnętrzny konflikt Raskolnikowa, jego kolejne rozterki i stopniowe dochodzenie do wniosków na temat własnej moralności, ukazują, jak subiektywne może być postrzeganie tego, co dobre, a co złe. Raskolnikow, próbując działać w zgodzie ze swoim rozumieniem moralności, ostatecznie dochodzi do zrozumienia, że jego poczynania były błędne.

Analizując oba te dzieła, można stwierdzić, że moralność w dużym stopniu jest kwestią subiektywną, zależną od osobistych przekonań, wychowania i kontekstu kulturowego. Jednakże, zarówno "Dziady" jak i "Zbrodnia i kara" pokazują też, że istnieją pewne uniwersalne wartości, takie jak poczucie winy czy dążenie do sprawiedliwości, które działają jako regulujące mechanizmy społeczne. W ten sposób literatura podkreśla zarówno relatywność jak i uniwersalność moralności, demonstrując jak skomplikowany i wielowymiarowy jest to temat.

Podsumowując, zarówno "Dziady" cz. III Mickiewicza, jak i "Zbrodnia i kara" Dostojewskiego dostarczają bogatego materiału do refleksji na temat natury moralności. Obie te prace literackie wskazują na to, że choć moralność może być postrzegana subiektywnie, to jednak istnieją pewne elementy jej, które wydają się być uniwersalne dla większości ludzi. Omawiane dzieła literackie skłaniają do przemyśleń, jak bardzo życie osobiste może oddziaływać na nasze postrzeganie moralności oraz jak ważne jest, aby w moralnych dylematach szukać nie tyle indywidualnych rozwiązań, co uniwersalnych wartości.