Czy dobra materialne czynią człowieka szczęśliwym? Omówienie zagadnienia na podstawie „Skąpca” Moliera z wybranym kontekstem

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: przedwczoraj o 9:55

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 5.02.2026 o 14:30

W literaturze tematyka wartości i ich wpływu na życie człowieka jest częstym motywem, który zyskuje szczególne znaczenie w kontekście rozważań nad szczęściem i rolą dóbr materialnych. Jednym z dzieł badających tę kwestię jest "Skąpiec" Moliera, który w sposób satyryczny ukazuje wpływ nadmiernej żądzy posiadania na życie bohatera – Harpagona. W rozprawie tej spróbuję odpowiedzieć na pytanie, czy dobra materialne czynią człowieka szczęśliwym, analizując przy tym zarówno samą komedię Moliera, jak i kontekst jej stworzenia oraz inne literackie odniesienia.

"Skąpiec" Moliera to klasyczna komedia francuska z XVII wieku, w której centralną postacią jest Harpagon, człowiek owładnięty obsesją na punkcie pieniędzy. Harpagon dąży do maksymalizowania swojego majątku kosztem relacji rodzinnych i osobistych. Dla niego pieniądze są celem samym w sobie, a nie środkiem do osiągnięcia szczęścia czy zaspokojenia podstawowych potrzeb. Wszystkie jego działania podporządkowane są tej jednej idei – gromadzeniu bogactwa.

Zachowanie Harpagona prowadzi do szeregu konfliktów i tragikomicznych sytuacji, które Molier zręcznie wykorzystuje, aby podkreślić absurd jego postawy. Harpagon zmusza swoje dzieci, aby podporządkowały swoje życie jego pragnieniu oszczędzania – zamierza wydać córkę za mężczyznę, który nie będzie wymagał posagu, a syna planuje ożenić z bogatą wdową. Sam Harpagon również planuje małżeństwo, które ma na celu jedynie przyniesienie korzyści finansowych.

Podstawowym problemem Harpagona jest jego nieumiejętność korzystania z życia. Jego obsesja na punkcie bogactwa sprawia, że nie potrafi cieszyć się tym, co posiada. W rzeczywistości jest on niewolnikiem swoich pieniędzy – co Molier ukazuje przez upokarzającą scenę, w której Harpagon szaleje z rozpaczy na myśl o kradzieży skarbu. Jego zachowanie pokazuje, że same dobra materialne nie są w stanie przynieść mu szczęścia czy spełnienia. Pieniądze dają mu pozorne poczucie bezpieczeństwa, jednakże nie potrafią zaspokoić jego emocjonalnych i duchowych potrzeb.

Analizując problem szczęścia w kontekście "Skąpca", warto zwrócić uwagę na filozoficzne idee epoki, w której tworzył Molier. W XVII wieku Francja przeżywała dynamiczny rozwój gospodarczy, co wpływało na różnice społeczne i wzajemne relacje pomiędzy warstwami społecznymi. Ludzie, podobnie jak Harpagon, zaczęli postrzegać pieniądze jako miernik wartości i szczęścia, co Molier krytykował swoim dziełem. Ukazywał w nim paradoks, że sama ilość posiadanych dóbr materialnych nie koreluje z jakością i głębią szczęścia.

Oprócz "Skąpca", innym ważnym dziełem literackim, które podejmuje ten temat, jest "Zbrodnia i kara" Fiodora Dostojewskiego. Choć główny wątek tej powieści różni się od komedii Moliera, to postać Rodiona Raskolnikowa również pokazuje, że materialne dążenia mogą prowadzić do duchowego upadku. Raskolnikow, podobnie jak Harpagon, odkrywa, że pieniądze i osiąganie celów kosztem moralności nie prowadzi do prawdziwego szczęścia i spełnienia. Dla obu tych postaci dobra materialne stają się w pewnym momencie przekleństwem, które dręczą ich umysły i dusze, zamiast przynosić pożądany spokój.

W kontekście rozważań nad wpływem dóbr materialnych na szczęście istotne są także współczesne badania psychologiczne, które sugerują, że po osiągnięciu pewnego poziomu zaspokojenia podstawowych potrzeb, dodatkowe bogactwo przynosi jedynie krótkotrwałą satysfakcję. Coraz więcej ludzi odkrywa, że prawdziwe szczęście pochodzi z relacji międzyludzkich, poczucia sensu i celu w życiu, a nie z ilości posiadanych dóbr.

Reasumując, na podstawie analizy "Skąpca" Moliera oraz kontekstów literackich i filozoficznych, można stwierdzić, że dobra materialne same w sobie nie czynią człowieka szczęśliwym. Owszem, mogą one ułatwić życie, zaspokoić podstawowe potrzeby, ale ich nadmierne gromadzenie, jak pokazuje postać Harpagona, prowadzi raczej do izolacji i wewnętrznego niepokoju. Prawdziwe szczęście wymaga balansowania pomiędzy dążeniem do zaspokajania materialnych potrzeb a pielęgnowaniem relacji i rozwijaniem duchowej sfery życia.