Znaczenie gatunku literackiego w konstrukcji świata przedstawionego na przykładzie „Hamleta” Williama Szekspira i innych utworów
Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 13.11.2025 o 18:28
Rodzaj zadania: Rozprawka
Dodane: 11.11.2025 o 21:05
Streszczenie:
Gatunek literacki kształtuje świat przedstawiony i odbiór dzieła, co widać na przykładzie tragedii, powieści psychologicznej i dramatu.
Gatunek literacki pełni niezwykle ważną rolę w konstruowaniu świata przedstawionego w dziele literackim. Pozwala on autorowi na zastosowanie określonych środków stylistycznych i narzędzi narracyjnych, które nie tylko pomagają w budowaniu nastroju i przekazywaniu treści, ale również determinują sposób, w jaki czytelnik odbiera i interpretuje dzieło. Sposób, w jaki różne gatunki literackie wpływają na świat przedstawiony, można zilustrować na przykładzie kilku znanych utworów literackich oraz przyglądając się ewolucji dramatu.
„Hamlet” Williama Szekspira
Nie sposób zacząć rozmowy o znaczeniu gatunku literackiego bez przytoczenia „Hamleta” Williama Szekspira. Jest to arcydzieło tragedii, która jako gatunek ma swoje jasno określone cechy, takie jak konflikt tragiczny, bohater tragiczny i nieuchronna katastrofa. Właśnie te elementy odgrywają kluczową rolę w konstrukcji świata przedstawionego w „Hamlecie”. Główny bohater, książę Danii, zostaje uwikłany w skomplikowaną sieć intryg dworskich, a jego wewnętrzne rozterki i dylematy moralne są ukazane za pomocą monologów i dialogów, które charakterystycznie dla tragedii pogłębiają jego psychologię.W „Hamlecie” świat przedstawiony jest mroczny, pełen fałszu i korupcji, co idealnie współgra z założeniami tragedii. Działania bohaterów prowadzą do nieuchronnej katastrofy, której kulminacją jest śmierć Hamleta oraz innych kluczowych postaci. Dzięki strukturze tragedii Szekspir nie tylko buduje napięcie, ale również zmusza czytelnika do refleksji nad fundamentalnymi pytaniami o naturę człowieka i przeznaczenie.
„Zbrodnia i kara” Fiodora Dostojewskiego
Kolejnym przykładem wpływu gatunku literackiego na świat przedstawiony jest „Zbrodnia i kara” Fiodora Dostojewskiego. Jest to powieść psychologiczna, która różni się od tragedii przede wszystkim tym, że pozwala na głębsze wniknięcie w psychikę bohaterów poprzez narrację trzecioosobową oraz wewnętrzne monologi postaci. Bohater, Rodion Raskolnikow, przechodzi skomplikowaną drogę wewnętrznej przemiany, co jest możliwe do ukazania właśnie dzięki specyfice powieści psychologicznej. Narracja dostarcza szczegółowego opisu jego myśli, emocji i stanów psychicznych, co pozwala na stworzenie bogatego i wielowymiarowego świata przedstawionego.W przeciwieństwie do tragedii, w której kataklizm jest nieuchronny, powieść psychologiczna umożliwia bardziej zniuansowane zakończenie. „Zbrodnia i kara” kończy się momentem odkupienia i akceptacji winy przez Raskolnikowa, co stanowi również pewien rodzaj katharsis, choć inny od tego znanego z tragedii.
Ewolucja dramatu
Ewolucja dramatu jako gatunku literackiego ilustruje, jak zmieniają się narzędzia narracyjne i środki wyrazu, a co za tym idzie – sposób budowania świata przedstawionego. Dramat antyczny, taki jak tragedie Sofoklesa, np. „Król Edyp”, był silnie zdeterminowany przez reguły jedności czasu, miejsca i akcji oraz obecność chóru, który komentował wydarzenia. Świat przedstawiony w tych dramatach był skoncentrowany na pojedynczym, często mitycznym konflikcie, co nadawało mu uniwersalny i ponadczasowy charakter.Z kolei dramat renesansowy, reprezentowany np. przez „Otella” czy „Makbeta” Szekspira, zrywał z niektórymi z tych zasad, wprowadzając bardziej złożone struktury fabularne i pogłębioną psychologię postaci. Szekspir w tych dramatach zrezygnował z chóru na rzecz bardziej złożonych interakcji między postaciami, co sprawiło, że jego dramaty były bardziej „ludzkie” i osadzone w konkretnej rzeczywistości.
Dramat współczesny, taki jak „Czekając na Godota” Samuela Becketta, poszedł jeszcze dalej w dekonstrukcji tradycyjnego świata przedstawionego. Beckett, reprezentując teatr absurdu, zerwał z klasycznymi formami narracji i przedstawił świat jako nieuporządkowany i chaotyczny. Świat przedstawiony w jego dramacie jest minimalistyczny, a dialogi pozornie bezsensowne, co oddaje poczucie absurdu i alienacji współczesnego człowieka.
Każdy z tych etapów ewolucji dramatu pokazuje, jak zmiana gatunku i jego konwencji wpływa na konstrukcję świata przedstawionego. Dramat antyczny z jego sakralnym i mitycznym charakterem różni się diametralnie od dramatu współczesnego, w którym dominuje egzystencjalny niepokój i poczucie absurdu.
Ocena nauczyciela:
Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 13.11.2025 o 18:28
O nauczycielu: Nauczyciel - Elżbieta W.
Od 17 lat pracuję w liceum ogólnokształcącym i prowadzę zajęcia przygotowujące do matury oraz wsparcie dla ósmoklasistów. Kładę nacisk na czytelność argumentów i konsekwencję w stylu. Na lekcjach panuje życzliwa, spokojna atmosfera, w której łatwiej pytać i poprawiać. Uczniowie cenią cierpliwość, jasne kryteria i ćwiczenia, które „od razu widać” w wyniku.
Wypracowanie jest bardzo dobrze napisane — klarownie wyjaśnia rolę gatunku literackiego i ilustruje ją trafnymi przykładami.
Komentarze naszych użytkowników:
Oceń:
Zaloguj się aby ocenić pracę.
Zaloguj się