Czy wolność zawsze stanowi źródło ludzkiego szczęścia?

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 29.01.2024 o 16:06

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 27.01.2024 o 16:17

Pojęcie wolności od zawsze zajmuje centralne miejsce w ludzkich rozważaniach. Bywa traktowana jako wyznacznik postępu, cecha cywilizacji, a przede wszystkim – jako jeden z fundamentalnych warunków ludzkiego szczęścia. Jednakże, czy wolność zawsze stanowi źródło ludzkiego szczęścia? To pytanie, które przewija się w wielu dziełach literatury, które towarzyszą nam zarówno w trakcie edukacji, jak i poza nią, może pomóc zbadać złożoność tego zagadnienia.

Na wstępie warto wspomnieć o klasycznej definicji wolności, jaka została sformułowana przez Jana Pawła II. Papież o wolności powiedział, że jest to "zdolność do postępowania według własnego wyboru, ale według prawdy”. Ta definicja wpisuje się w myśl myśliwego starożytności, których dzieła nieustająco wskazują na znaczenie wolności. Arystoteles w swoim traktacie „Polityka” rozważał wolność jako szansę na realizację dobra. Podobne refleksje znajdujemy w „Utopii” Tomasza Morusa, gdzie wolność jest podstawą harmonijnego państwa. Niemniej jednak, oba dzieła podnoszą też wątek odpowiedzialności przypadającej na tych, którzy wolność posiadają; z wolnością bowiem wiąże się powinność.

W literaturze romantycznej, szczególnie u polskich autorów takich jak Adam Mickiewicz, wolność stanowi fundament tożsamości narodowej oraz źródło narodowego ducha, które ukazane jest w dziełach „Pan Tadeusz” czy „Dziady”. Mickiewicz podnosi wolność do rangi najwyższego ideału, do którego dążenie staje się formą poświęcenia, a jej brak – źródłem cierpienia.

Z drugiej strony, literatura często ukazuje cień wolności, wskazując na zagrożenia, jakie niesie za sobą nadmierna lub niewłaściwie zrozumiana wolność. W „Wyspie skarbów” R.L. Stevensona wolność, którą zdobywają piraci już nie przynosi szczęścia, lecz staje się pretekstem do popełniania zbrodni. Aspekt negatywnych konsekwencji wolności można dostrzec również w twórczości F. Dostojewskiego, który w „Zbrodni i karze” pokazuje, jak postać Rodiona Raskolnikowa, oddając się zwodniczej idei wolności od moralności, staje się ofiarą własnej filozofii i traci harmonię życiową.

Nowoczesna literatura, jak np. „Ciało” Hanifa Kureishiego, pokazuje jak wolność w relacjach międzyludzkich, szczególnie tych najbardziej intymnych, jest zarazem pożądana jak i pełna zagrożeń. Bohaterowie walczący o swoją wolność seksualną czy emocjonalną często płacą wysoką cenę w postaci alienacji czy pustki egzystencjalnej.

Także literatura związana z totalitaryzmami XX wieku, w tym dzieła takie jak „Rok 1984” George’a Orwella czy „Opowiadania” Zofii Nałkowskiej, uświadamiają, jak bardzo wolność jest cenna i jak jej brak degraduje człowieka. Jednocześnie pokazują wyraźnie, że wolność bez granic, mądrości i odpowiedzialności społecznej może stać się swoim własnym zaprzeczeniem.

Analizując zgłębiony problem, trudno nie dostrzec paradoksu polegającego na tym, że choć wolność jest jednym z fundamentów ludzkiego szczęścia, to niewłaściwie zrozumiana i wykorzystana może prowadzić do wynaturzeń, cierpienia i owej emocjonalnej czy moralnej pustki. Zatem, można by przyjąć, że wolność sama w sobie nie jest gwarancją szczęścia, lecz potencjalnym narzędziem do jego osiągnięcia. Konieczne jest zatem właściwe rozumienie wolności – nie jako bezkarności, ale jako szansy na zdrowy rozwój, etyczny postęp i realizację siebie w harmonii ze światem i jego zasadami.