Krytyka, ośmieszanie, demistyfikacja – wady i przywary ludzkie, z którymi walczyli twórcy w różnych epokach. W pracy odwołaj się do: wybranej lektury obowiązkowej, innego utworu literackiego oraz wybranych kontekstów.

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 7.07.2024 o 13:26

Rodzaj zadania: Streszczenie

Dodane: 7.07.2024 o 12:44

Krytyka, ośmieszanie, demistyfikacja – wady i przywary ludzkie, z którymi walczyli twórcy w różnych epokach

Literatura na przestrzeni wieków pełniła różnorodne funkcje: artystyczną, opiniotwórczą, informacyjną, a także moralizatorską. Twórcy literaccy często wykorzystywali swoje dzieła jako lustro, w którym odbijają się najgłębsze wady i przywary ludzkie. Krytyka społeczna w literaturze była nieodłącznym elementem walki z ludzkimi słabościami i przywarami. Skuteczność tej krytyki wymagała wykorzystania odpowiednich środków przekazu, takich jak demistyfikacja i ośmieszanie. Dzięki nim autorzy mogli ukazać negatywne postawy i zachowania, skłaniając czytelników do refleksji i zmian.

Teza: Twórcy literaccy na przestrzeni wieków wykorzystywali różne strategie, by krytykować ludzkie wady i przywary, demistyfikując i ośmieszając je w celu ich eliminacji.

Rozwinięcie

I. "Świętoszek" Moliera

2. Krótki opis utworu: "Świętoszek" Moliera to komedia obnażająca ludzką obłudę religijną poprzez postać Tartuffe'a, oszusta religijnego. Tartuffe manipuluje Orgonem, głową rodziny, który ślepo ufa Tartuffe'owi i nawet oferuje mu rękę swojej córki.

3. Analiza krytyki społecznej: Molier poprzez "Świętoszka" ostro krytykuje dewocję i obłudę. Tartuffe reprezentuje ludzi, którzy wykorzystują religię do własnych celów, a Orgon symbolizuje naiwność takich osób, które dają się zmanipulować oszustom. Ujawnienie tych postaw wywołało w społeczeństwie francuskim duże kontrowersje, spotkało się zarówno z oburzeniem elit, jak i aprobatą króla Ludwika XIV, który stanął w obronie Moliera.

4. Demistyfikacja i ośmieszanie: Molier wprowadza Tartuffe'a jako lustro, w którym mogą przeglądać się obłudni ludzie. Śmieszność i naiwniactwo Orgona służą ośmieszaniu fałszywej pobożności. Mistrzowskie pióro Moliera prowadzi do sytuacji, w której "uderzenie w stół" powoduje, że obłudnicy sami się demaskują, przez co ich fałszywa religijność jest wyśmiewana w oczach publiczności.

II. "Bajki i przypowieści" Ignacego Krasickiego

2. Krótki opis zbiorku: "Bajki i przypowieści" Krasickiego to krótkie formy literackie, które, niemniej jednak, mają głębokie przesłanie moralizatorskie. Autor, korzystając z formy przypowieści, demaskuje różnorodne wady i przywary ludzkie.

3. Analiza krytyki społecznej: Krasicki krytykuję różne aspekty życia społecznego. W bajce "Dewotka" pokazuje obłudę religijną, która była częstym zjawiskiem wśród Polaków tamtej epoki. Z kolei bajka "Pieniacze" obnaża przykre oblicze nieustannych kłótni i sporów, które dominowały w polskim życiu społecznym, zakłócając zgodę i harmonię.

4. Demistyfikacja i ośmieszanie: Krasicki w "Dewotce" demaskuje płytką religijność, obnażając jej ohydną formę, podczas gdy w "Pieniacze" ośmiesza niezgodę i ukazuje jej negatywne konsekwencje. W ten sposób Krasicki zasadzie "uczyć bawiąc" – poprzez zabawną formę skłania czytelnika do głębokiej refleksji i samodoskonalenia.

III. "Moralność pani Dulskiej" Gabrieli Zapolskiej

2. Krótki opis utworu: "Moralność pani Dulskiej" to dramat, w którym główną bohaterką jest Aniela Dulska – uosobienie mieszczańskiej obłudy i hipokryzji. Dulska, na pokaz moralna i dbająca o pozory, w rzeczywistości jest cyniczna i bezduszna.

3. Analiza krytyki społecznej: Zapolska za pomocą postaci Anieli Dulskiej krytykuje zakłamanie, obłudę i fałszywą moralność. Dulska symbolizuje ludzi, którzy dbają o pozory, chociaż ich działania są w rzeczywistości niemoralne. Tworząc ten obraz autorka podkreśla rozdźwięk między tym, co ludzie mówią, a tym, co robią.

4. Demistyfikacja i ośmieszanie: Zapolska stosuje przejaskrawienie negatywnych cech bohaterów, by wydobyć ich prawdziwe oblicze. Aniela Dulska reprezentuje pojęcie "dulszczyzny" – symbol zakłamania i fałszywej moralności. Strategia prześmiewcza autorki ma na celu demaskowanie mieszczańskich wad i skłonienie do refleksji nad ich eliminacją.

Zakończenie

2. Uniwersalność krytyki literackiej: Literatura jest lustrem, w którym społeczeństwo może dostrzec własne wady i niedoskonałości. Ujawnienie tych wad ma na celu skłonienie do refleksji i wprowadzenia zmian, co czyni krytykę literacką niezwykle ważnym i uniwersalnym narzędziem.

3. Ignacy Krasicki jako podsumowanie: Cytat z "Monachomachii" Krasickiego „Prawdziwej cnoty nie boi się krytyka” doskonale podsumowuje dzieje literatury jako instrumentu krytyki społecznej. Prawdziwe zasady moralne i cnoty przetrwają próbę krytyki, pomagając społeczeństwu oddzielić fałsz od prawdy.

Podsumowując, krytyka, demistyfikacja i ośmieszanie wad ludzkich są nieodłączną częścią literatury. Przez wieki twórcy literaccy wykorzystywali swoje dzieła, by ujawniać i eliminować ludzkie przywary, czynić społeczeństwo bardziej refleksyjnym i moralnym. Dzięki temu literatura pozostaje narzędziem nie tylko artystycznym, ale i społecznym, oddziałując nie tylko na emocje, lecz także na umysły i serca czytelników.