Rozważania na temat korzystania z życia i śmierci w literaturze różnych epok.

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 11.04.2024 o 10:18

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 1.03.2024 o 17:08

Śmierć i życie to tematy, które od wieków fascynują ludzi i są stałym elementem twórczości artystycznej. W literaturze spotykamy się z nimi niemal na każdym kroku, w rozmaitych odmianach i kontekstach. Różnorodność perspektyw sprawia, że stają się one elementem pierwotnym do rozmyślań o istocie ludzkiego bytu, a związki między nimi ukazują dynamikę ludzkich emocji i wartości.

Średniowiecze to czas, gdy śmierć stawała się spektaklem, który miał wywołać strach i skłonić do refleksji nad własnym życiem. Danse macabre, czyli taniec ze śmiercią, sugerował jej wszechobecność i demokratyczny charakter, ponieważ dotykała każdego, bez względu na status społeczny. Szczególnym przykładem literackim jest "Rozmowa mistrza Polikarpa ze śmiercią", która jest dialogiem, ukazującym śmierć jako nieunikniony koniec każdego żywota, przed którym nie można uciec. Ta średniowieczna fascynacja przemijaniem wiązała się z ascezą i postaciami świętych, którzy żyli w świetle eschatologii, co znalazło wyraz w "Legendzie o świętym Aleksym".

Barok, to epoka fiksacji na punkcie przemijania, której doskonałym przykładem jest poezja Daniela Naborowskiego, gdzie krótkość istnienia, ulotność piękna i zmysłowości stają się płaszczyzną do medytacji nad wartością życia. Mikołaj Sęp-Szarzyński z kolei widzi życie jako drogę do transcendencji – próbę znalezienia wieczności w tymczasowym świecie. Przenikający literaturę obraz sądu ostatecznego, jak w "Hymnach" Jana Kasprowicza, powoduje refleksję na temat kresu ludzkiego życia i poszukiwania sensu w jego nieuniknionym zakończeniu. Z kolei we współczesnej poezji, na przykład u Wisławy Szymborskiej, dostrzegamy ironię i dystans wobec przemijania, co pozwala spojrzeć na śmierć w bardziej oswobodzony sposób.

Z drugiej strony, w literaturze nie brakuje głosów nawołujących do czerpania z życia pełnymi garściami. Filozofia "carpe diem", którą propagował Horacy w swoich "Pieśniach", zachęca do hedonistycznego korzystania z chwili obecnej. W epoce renesansu Jan Kochanowski w "Pieśniach" przekonuje, że życie jest wartością samą w sobie i należy się nim cieszyć. "Pieśń Filaretów" Adama Mickiewicza to przykład entuzjastycznego uwielbienia młodości i powinności dialogowania z światem oraz z ludźmi.

Omówienie paradoksalnego związku miłości i śmierci jest szczególnie fascynujące. Nierzadko motywy miłości i śmierci łączono, nadając im dodatkowe znaczenie i głębię, co uwidacznia się w poezji barokowej Jana Andrzeja Morsztyna w "Do trupa", gdzie miłość porównywana jest do śmierci. Kazimierz Przerwa-Tetmajer w momencie ekstazy, kiedy miłość wydaje się największym doświadczeniem, umieszcza również motyw śmierci, podkreślając jego nieodzowność w pełnym spektrum ludzkich przeżyć. Halina Poświatowska w świetle współczesnym traktuje erotyzm jako afirmację życia wobec śmierci.

Podsumowując, literatura różnych epok przynosi bogatą gamę interpretacji motywów śmierci i życia. Możemy zauważyć odmienną perspektywę barokową, skupiającą się na przemijaniu i zagubieniu, w kontraście do entuzjastycznej afirmacji życia wczesnego renesansu. Finalna refleksja nad wartością kulturową i psychologicznym wpływem literatury na rozumienie życia i śmierci ukazuje, jak oba te motywy stanowią nieustające źródło inspiracji do samopoznania oraz zrozumienia świata wokół nas.