„Nad Niemnem” Elizy Orzeszkowej: znaczenie dwóch mogił

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 6.05.2024 o 10:57

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 1.05.2024 o 17:16

W pozytywizmie, epoce literackiej określającej się za pomocą hasła „Praca u podstaw”, na szczególną uwagę zasługują dzieła, które nie tylko zajmują się szerzeniem idei pracy organicznej, ale również odwołują się do ważnych wydarzeń historycznych i lokalnych tradycji. Eliza Orzeszkowa, jedna z czołowych postaci tego okresu, stworzyła w swojej powieści „Nad Niemnem” obraz społeczeństwa polskiego z końca XIX wieku, gdzie centralne miejsce zajmują wartości narodowe i rodzinne uosabiane przez postaci oraz miejsca symboliczne, jak mogiły.

„Nad Niemnem”, ukazując historię dwóch rodzin, Korczyńskich i Bohatyrewiczów, zanurza czytelnika w głęboko zakorzenione w polskiej tradycji i historii tematy, szczególnie odwołując się do motywu mogiły jako symbolicznego miejsca pamięci. Dwóm takim grobowcom Orzeszkowa nadała indywidualne, jednak równie ważne znaczenia.

Pierwsza z omawianych mogił, to grób Jana i Cecylii Bohatyrewicz, przodków rodziny Bohatyrewiczów. Para założyła rodzinę i aspirowała do życia w zgodzie z naturą i prostotą, dążąc do pracy na swojej ziemi. Ich mogiła, umiejscowiona w puszczy, symbolizuje wolność, odnalezioną w oderwaniu od zewnętrznych wpływów i sztucznych konwenansów społecznych. Grób ten staje się miejscem pielgrzymek dla potomków, którzy czerpią z niego inspirację oraz siłę do dalszego, samodzielnego życia, podkreślając wartość pracy organicznej i bezpośredni związek z ziemią, która jest źródłem dobrobytu.

Drugą, nie mniej ważną mogiłą jest grób powstańców z 1863 roku, co stanowi odniesienie do powstania styczniowego i jego głębokiego wpływu na społeczeństwo polskie. Mogiła ta, usytuowana rodzinnie w dworku, co roku staje się miejscem uczczenia pamięci bohaterów przez mieszkańców, niezależnie od ich statusu społecznego. Bohaterowie, tacy jak Andrzej i Jerzy Korczyński, odnoszą się do tej mogiły z najwyższym szacunkiem, traktując ją jak przypomnienie o obowiązku służenia swojej Ojczyźnie i o niemożności zapomnienia o tych, którzy poświęcili życie dla niepodległości Polski. Mogiła powstańcza jest symbolem narodowej jedności, motywującym kolejne pokolenia do utrzymania i pielęgnowania wartości patriotycznych i solidarnościowych.

Znaczenie tych dwóch mogił w powieści „Nad Niemnem” jest zatem możliwe do analizy zarówno na płaszczyźnie osobistej, jak i ogólnonarodowej. Służą one przedstawieniu fundamentów, na których opiera się tożsamość narodowa oraz rodzina, prezentując kluczowe wartości takie jak praca u podstaw, patriotyzm, pamięć oraz solidarność społeczna.

Na przestrzeni lat postawy i wartości prezentowane przez Orzeszkową mogły być różnie odbierane, jednak bez wątpienia „Nad Niemnem” do dziś pozostaje ważnym tekstem kształtującym świadomość historyczną i moralną Polaków. Obecnie, kiedy społeczne i polityczne konflikty ponownie akcentują potrzebę refleksji nad ideami narodowymi i powrotem do korzeni, refleksja nad treściami z „Nad Niemnem” staje się ponadczasowo aktualna. Wydaje się, że odniesienia do pracy organicznej, pamięci i oddania sprawom narodu stanowią niezmiennie ważny element polskiego dyskursu kulturowego, co potwierdza literacka spuścizna Orzeszkowej jako nadal istotna w edukacji i kształceniu postaw obywatelskich.