Czy powieść Elizy Orzeszkowej „Nad Niemnem” może być jeszcze atrakcyjna dla współczesnego czytelnika?

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 17.05.2024 o 15:02

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 17.05.2024 o 10:28

Czy powieść Elizy Orzeszkowej „Nad Niemnem” jest jeszcze atrakcyjna dla współczesnego czytelnika? Czy ożywa na nowo w naszych czasach, czy jest anachroniczna? Pytania te pojawiają się, gdy zastanawiamy się nad miejscem literatury pozytywistycznej we współczesnym świecie. Anachronizm to określenie dla rzeczy i zjawisk, które wyszły już z użytku, są niemodne, staroświeckie. Przykładami mogą być telefony stacjonarne wypierane przez smartfony, czy tradycyjnie patriarchalne społeczeństwa ustępujące miejsca nowoczesnym ideom równouprawnienia. Także w literaturze i kulturze można dostrzec, że pewne dzieła tracą na aktualności. Wydaje się, że „Nad Niemnem”, jako powieść osadzona w XIX wieku, również może być narażona na takie zarzuty. Czy na pewno?

Praca jako wartość to fundamentalny temat prezentowany w powieści Orzeszkowej. W „Nad Niemnem” praca nie jest jedynie środkiem do osiągania korzyści materialnych, ale stanowi podstawową wartość życia jednostki, warunek prawidłowego funkcjonowania w społeczeństwie oraz formę wyróżnienia i dowartościowania człowieka. Bohatyrowicze, mieszkańcy tytułowej osady, żyją pracą na roli, co czyni ich życie pełnym i godnym. Współczesność charakteryzują jednak różnorodne podejścia do pracy. Praca na współczesnej wsi bardziej nastawiona jest na zysk materialny, a najnowsze technologie zdominowały tradycyjne metody uprawy roli. Maszyny rolnicze zastąpiły sierpy i kosy, co choć zwiększyło efektywność, oderwało wielu ludzi od bezpośredniego kontaktu z przyrodą. Zanikły również liczne tradycje, takie jak świętowanie zakończenia żniw. Mimo to, temat pracy i jej wartości pozostaje uniwersalny – wciąż można dostrzec, że ludzie cenią pracę jako źródło satysfakcji i tożsamości. Praca jako patriotyzm to kolejny ważny wątek. Postawa mieszkańców Bohatyrowicz względem ziemi i ich przywiązanie do ojczystej ziemi to wyraz miłości do kraju. Współcześnie jednak, przywiązanie do ziemi maleje – migracje za pracą, szczególnie wśród młodych ludzi, są na porządku dziennym.

Eliza Orzeszkowa kładzie również duży nacisk na wysiłek intelektualny. Nauka i wykształcenie są dla bohaterów powieści bardzo ważne. Witold Korczyński jest tu doskonałym przykładem – młody idealista wierzy, że przez unowocześnienie wsi będzie w stanie poprawić warunki życia jej mieszkańców. W dzisiejszym świecie edukacja jest nie tylko wartościowana, ale także wymagana. Obowiązek szkolny oraz rosnące znaczenie wykształcenia jako klucza do kariery zawodowej pokazują, że współczesne społeczeństwo nadal ceni sobie wiedzę. Dodatkowo, w dzisiejszych czasach wymagana jest wszechstronność oraz znajomość języków obcych, co pokazuje, że wartość edukacji nie uległa zmianie.

Patriotyzm i pamięć przeszłości to kolejne ważne elementy powieści Orzeszkowej. Bohaterowie „Nad Niemnem” pielęgnują pamięć o przodkach, a powstanie styczniowe stanowi dla nich punkt odniesienia. Mogiła powstańcza jest symbolem kultu przeszłości i patriotyzmu. We współczesnym świecie pamięć o przeszłości bywa różnie traktowana. Starsze pokolenia często z nostalgią wspominają historię i kult przodków, natomiast młodsze pokolenia mogą być mniej zainteresowane, traktując historię jak „martwy przedmiot”. Mimo to, patriotyzm pozostaje ważną wartością, choć jego forma może się zmieniać.

Miłość i mezalians to kolejny motyw, który Orzeszkowa ukazuje jako wartość przemieniającą bohaterów. Justyna Orzelska, poprzez miłość, odnajduje swoje miejsce w świecie. Współczesne spojrzenie na miłość i związki często różni się od tego, które prezentuje Orzeszkowa. Dzisiejsze społeczeństwa są bardziej otwarte i akceptujące różnorodność związków, choć problematyka mezaliansu może nadal istnieć w różnych formach.

Idealizacja świata w powieści może wydawać się z perspektywy współczesnego czytelnika przesadzona. Baśniowe opisy przyrody i utopijna wizja życia wiejskiego sprawiają, że bohaterowie zdają się żyć w idealnym świecie. Jednakże współczesny czytelnik może docenić ten idealizm jako formę eskapizmu i kontrast wobec często skomplikowanej rzeczywistości.

Uniwersalne wartości moralne, takie jak patriotyzm, praca, miłość, są fundamentalne dla każdego człowieka, niezależnie od epoki. Chociaż współczesność wpłynęła na ich interpretację, wartości te pozostają niezmienne, dlatego też „Nad Niemnem” może nadal przemawiać do współczesnych czytelników.

Podsumowując, powieść „Nad Niemnem” Elizy Orzeszkowej ma wiele zalet, które mogą zainteresować współczesnych czytelników. Choć niektóre aspekty mogą wydawać się anachroniczne, takie jak techniczne opisy pracy na roli, wartości moralne i emocjonalne są nadal aktualne. Powieść ta może być uważana za narodowy skarb, ukazujący trwałość wartości, które przemawiają do ludzi niezależnie od czasów. W kontekście współczesnych priorytetów i wartości, „Nad Niemnem” może nadal być interesujące dla czytelników dzięki ukazaniu piękna przeszłości oraz ponadczasowym wartościom, mimo pewnych anachronizmów.