Kto lub co decyduje o życiu ludzkim? Analiza na podstawie "Lalki"Bolesława Prusa.

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 23.05.2024 o 11:21

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 18.05.2024 o 21:56

"Lalka" Bolesława Prusa to jedno z najważniejszych dzieł literatury polskiej XIX wieku, które porusza szerokie spektrum tematów, w tym kwestie dotyczące losu i determinacji ludzkiego życia. W kontekście tego utworu, można zastanowić się, kto lub co decyduje o życiu ludzkim. Czy są to nasze własne decyzje, czy może wpływ otoczenia i sytuacji, w jakich się znajdujemy? Odwołując się do postaci Stanisława Wokulskiego oraz innych bohaterów powieści, spróbujemy odpowiedzieć na to pytanie, uwzględniając również kontekst filozoficzny i społeczny.

Stanisław Wokulski jest centralną postacią „Lalki” i jednocześnie postacią, której życie i działania są nierozerwalnie związane z kwestią losu. Wokulski to człowiek pełen ambicji, energii, a także romantycznego idealizmu. Jego przeszłość jako studenta, który przerwał naukę, aby wziąć udział w powstaniu styczniowym, a następnie jako przedsiębiorcy, który dorobił się majątku, ukazuje go jako osobę aktywnie kształtującą swoje życie. Jednakże pomimo jego wysiłków, marzeń i starań, jego los wciąż zdaje się być podporządkowany czynnikom, na które nie ma wpływu.

Kluczowym elementem, który determinuje życie Wokulskiego, jest jego nieszczęśliwa miłość do Izabeli Łęckiej. Uczucie to zdaje się napędzać wszystkie jego działania – od podejmowania ryzykownych inwestycji, przez kontakty z arystokracją, aż po decyzje o wyjeździe za granicę. Izabela, będąca symbolem niedostępnego świata arystokracji, jest dla Wokulskiego zarówno źródłem nadziei, jak i rozczarowań. Jej postawa wobec niego – lekceważenie, a wręcz pogarda – pokazuje, jak jednostronna miłość może wpływać na decyzje i los człowieka.

Wewnętrzna walka Wokulskiego między romantyzmem a pozytywizmem jest dodatkowym czynnikiem wpływającym na jego życie. Jego marzenia o wielkiej miłości i chęć zmieniania świata na lepsze często stają w sprzeczności z rzeczywistością pełną niesprawiedliwości społecznych, różnic klasowych i korupcji. Prus w swojej powieści zwraca uwagę na to, że człowiek, bez względu na swoje intencje i wysiłki, jest nierozerwalnie związany z kontekstem społecznym, w którym żyje. Kontekstem, który często jest nie do przezwyciężenia.

Również postaci drugoplanowe, takie jak Ignacy Rzecki i rodzina Łęckich, pokazują, jak różne czynniki mogą wpływać na życie ludzkie. Rzecki, lojalny przyjaciel, który żyje we wspomnieniach dawnych lat i ideałów, nie potrafi dostosować się do zmieniającej się rzeczywistości. Łęccy natomiast, będący przedstawicielami upadającej arystokracji, pokazują, że status społeczny, choć przez długi czas decydujący o losie jednostki, może nagle stracić na znaczeniu w obliczu zmieniających się warunków ekonomicznych i społecznych.

W kontekście filozoficznym można odwołać się do idei determinizmu oraz wolnej woli. Przykład Wokulskiego pokazuje, że mimo posiadania wolnej woli jego życie jest determinowane przez szereg czynników zewnętrznych – miłość, status społeczny, sytuację polityczną, ekonomiczną i kulturową. To napięcie między determinacją a wolą jednostki jest jednym z głównych motywów „Lalki”.

Podsumowując, „Lalka” Bolesława Prusa ukazuje, że życie ludzkie jest wynikiem skomplikowanej gry pomiędzy wolą jednostki a determinującymi ją czynnikami zewnętrznymi. Przykład Stanisława Wokulskiego dowodzi, że choć jednostka może podejmować własne decyzje i dążyć do realizacji swoich marzeń, często los i wydarzenia, na które nie ma wpływu, przesądzają o jej życiu. W związku z tym, w kontekście społecznym i filozoficznym, życie ludzkie jest nie tyle efektem wyłącznie indywidualnych wyborów, ile rezultatem dynamicznych interakcji między osobistymi aspiracjami a zewnętrznymi uwarunkowaniami.