Uzasadnij, czy zgadzasz się z opinią, że „Mistrz i Małgorzata” Michaiła Bułhakowa jest świadectwem absolutnej wolności twórczej pisarza

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 28.05.2024 o 17:32

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 28.05.2024 o 17:16

W okresie międzywojennym i w czasach II Wojny Światowej Rosja przechodziła przez trudne transformacje polityczne i społeczne, w dużej mierze na skutek rewolucji bolszewickiej i powstania ZSRR. Kraj, który stał się areną walki o władzę, przekształcił się w autorytarny system pod dyktaturą partii komunistycznej. Ta sytuacja odcisnęła swoje piętno również na kulturze, w tym na literaturze. Pisarze zostali zmuszeni do podporządkowania się doktrynie socrealizmu, co oznaczało nie tylko cenzurę ich twórczości, ale i bezwzględne represje wobec tych, którzy nie chcieli podporządkować swojej sztuki celom propagandowym partii. W takim kontekście warto zadać pytanie, czy powieść Michaiła Bułhakowa „Mistrz i Małgorzata” może być uznana za świadectwo absolutnej wolności twórczej.

Michaił Bułhakow, znany przede wszystkim jako autor „Mistrza i Małgorzaty”, był jednym z tych pisarzy, którzy musieli zmagać się z surową cenzurą i opresją władz. W ZSRR twórcy literatury byli zmuszeni do pisania zgodnie z założeniami socrealizmu, co oznaczało tworzenie dzieł przedstawiających rzeczywistość w sposób, który miał utwierdzać obywateli w konieczności i słuszności systemu komunistycznego. Wszelkie odstępstwa od tych norm mogły skutkować poważnymi represjami, w tym wykluczeniem społecznym, aresztowaniami, zsyłkami na Sybir czy umieszczaniem w szpitalach psychiatrycznych.

Bułhakow jednak nie ugiął się pod naciskiem cenzury. „Mistrz i Małgorzata” jest tego doskonałym przykładem. Powieść ta stanowi skomplikowaną krytykę radzieckiej rzeczywistości, ukazując jednocześnie absurd systemu komunistycznego. Massolit, fikcyjna organizacja literacka przedstawiona w książce, jest obrazem degresji środowiska literackiego, które podległo partyjnej zależności. Członkowie Massolitu są przedstawieni jako marionetki władzy, pozbawieni prawdziwego talentu i podporządkowani tworzeniu propagandy.

Jednak wolność twórcza nie oznacza jedynie możliwość swobodnej ekspresji artystycznej, ale również niezależność, samodzielność oraz swobodę działania pomimo zewnętrznych nacisków. W ZSRR, gdzie artyści byli de facto literackimi marionetkami, prawdziwa wolność twórcza była rzadkością. Porównując to z prawdziwą wolnością, można zacytować wiersz Tadeusza Różewicza „Kto jest poetą”, który pyta o prawdziwego artystę w kontekście opresji.

Głównym bohaterem powieści Bułhakowa jest Mistrz, który jest symbolem „wolnego pisarza” – tworzącego mimo woli władz i cenzury. Postać Mistrza jest niemal archetypem twórcy, który nie poddaje się presji. Tematyka jego dzieła – historia Poncjusza Piłata w ateistycznym państwie – jest bezpośrednią krytyką komunistycznego reżimu. Odrzucenie jego dzieła przez środowisko literackie, spalenie rękopisu i późniejsze umieszczenie Mistrza w szpitalu psychiatrycznym są literacką manifestacją problemów, z jakimi spotykał się sam Bułhakow.

Małgorzata, jako jedyna wierna i wspierająca Mistrza, stanowi drugi filar tej niełatwej walki o wolność twórczą. Jej wsparcie i działania w sferze nadprzyrodzonej, z pomocą Wolanda, mają na celu sprawienie sprawiedliwości oraz zaprowadzenie ładu w Moskwie, wskazując na ukryte głęboko wartości etyczne i niezłomność w walce o prawdę.

Pomimo reżimowych ograniczeń narzucanych artystom w ZSRR, Bułhakow zdołał przekazać w swojej powieści przesłanie o niezłomności ducha artystycznego i wierności własnym przekonaniom. „Mistrz i Małgorzata” mogą być więc uznane za świadectwo wolności twórczej, ale w sposób średnio dosłowny. Bułhakow pokazuje, że prawdziwa wolność twórcza może istnieć nie tylko w publikacji dzieł, ale również w niezależności myśli i wierności własnym zasadom, nawet w obliczu represji.

Powieść Bułhakowa nie tylko stanowi krytykę ówczesnego systemu, ale również symbolizuje walkę o prawdziwą wolność twórczą i niezależność artystów. W kontekście realiów życia literackiego w ZSRR, „Mistrz i Małgorzata” jest ważnym literackim dokumentem, który ukazuje, że wolność twórcza może przejawiać się także w oporze i walce o autentyczność mimo przeciwności.

Porównując sytuację literacką z przeszłości z obecną, można dojść do wniosku, że wolność twórcza w dzisiejszych czasach wydaje się znacznie pełniejsza, mimo że i dzisiaj zdarzają się próby wpływania na swobodę artystyczną. Wolność twórcza jest niezbędna dla rozwoju sztuki, a przykład Bułhakowa pokazuje, że prawdziwy artysta zawsze znajdzie sposób, aby zachować swoją niezależność, nawet w najtrudniejszych warunkach.