Świat moralności Rodiona Raskolnikowa, bohatera „Zbrodni i kary” Fiodora Dostojewskiego

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 6.07.2024 o 6:56

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 6.07.2024 o 6:19

Fiodor Dostojewski urodził się 31 października 1821 roku w Moskwie jako drugi syn lekarza wojskowego. W młodym wieku stracił rodziców, co w znacznym stopniu wpłynęło na jego dalsze życie. Studiował inżynierię i po skończeniu edukacji rozpoczął pracę w armii, choć pragnął poświęcić się literaturze. Jego debiutanckim przekładem była "Eugenia Grandet" Honoriusza Balzaka, a pierwszą powieścią – "Biedni ludzie". W swojej literackiej karierze napisał także kilka mniej znaczących utworów, takich jak "Gospodyni", "Słabe serce" i "Cudza żona i mąż pod łóżkiem". Z powodu swoich poglądów reformistycznych został skazany na karę śmierci, która ostatecznie została zamieniona na zesłanie na Syberię. W czasie zesłania powstały "Wspomnienia z domu umarłych", a po powrocie do Rosji Dostojewski odniósł wielki sukces literacki, pisząc takie dzieła jak "Zbrodnia i kara", "Biesy", "Młodzik" i "Bracia Karamazow". Zmarł 28 stycznia 1881 roku.

W kontekście literackim twórczość Dostojewskiego charakteryzuje się niezwykłą złożonością i różnorodnością. Jego dzieła poruszają kwestie moralne i egzystencjalne, ukazując wewnętrzne rozdarcie człowieka między zwierzęcą naturą a anielską duszą. Dostojewski był również prorokiem totalitarnych postaw, przewidując na długo przed ich pełnym rozkwitem to, jak ideologie mogą wprowadzać ludzi w moralne i duchowe zamieszanie.

Głównym bohaterem "Zbrodni i kary", która jest jednym z najważniejszych dzieł Dostojewskiego, jest Rodion Romanowicz Raskolnikow. Jest on młodym studentem prawa, który ledwo wiąże koniec z końcem ze względu na swoją trudną sytuację finansową. Jego duma i intelektualne ambicje czynią go postacią wyjątkową, zarazem pełną wewnętrznych rozterek i moralnych dylematów. W miarę rozwijania się powieści czytelnik odkrywa, iż Rodion uważa się za "wybitną jednostkę", ponad przeciętność, co prowadzi go do przekonania, że może on przekraczać granice moralności w imię wyższych celów.

Raskolnikow rozwija koncepcję "nadczłowieka", uznając, że istnieją ludzie zwykli oraz ludzie niezwykli, którzy mają prawo do naruszania norm moralnych dla dobra ogółu. Pod wpływem własnych przekonań postanawia zabić starą lichwiarkę, widząc w tym czyn nie tylko świetne rozwiązanie własnych problemów finansowych, ale także sposób na poprawę losu wielu osób. Swoje poglądy Raskolnikow wyraża w artykule "O zbrodni", w którym rozwija teorie podziału ludzi na "zwykłych" i "niezwykłych", podobnych do tych, które rozwijał później Friedrich Nietzsche w związku z jego filozofią nadczłowieka.

Po zabiciu lichwiarki i przypadkowej drugiej ofiary, Katarzyny, Raskolnikow staje w konfrontacji z własnym sumieniem. Zbrodnia, która miała być logiczną decyzją, prowadzi do wewnętrznego chaosu, którego Raskolnikow nie umie kontrolować. W początkowej fazie stara się nie dopuszczać do siebie wyrzutów sumienia, lecz jego poczucie winy stopniowo narasta, wywołując rosnący niepokój i dezorientację. Uczucie wyższości moralnej, które miało usprawiedliwiać zbrodnię, zaczyna się kruszyć wobec rzeczywistości, która nie jest tak prosta do kontrolowania, jak sobie to wyobrażał.

Lichwiarka, którą Raskolnikow zamordował, staje się kluczową postacią w jego moralnym konflikcie. Dla Rodiona była ona symbolizacją zła i społecznej niesprawiedliwości. Dehumanizował ją, porównując do wszy lub karaluchów, co miało ułatwić mu podjęcie decyzji o zabójstwie. Cały akt morderstwa stawał się więc dla niego bardziej pragmatyczną kalkulacją korzyści, niż potężnym aktem moralnym. Jednak mimo to, prawdziwe oblicze moralności zaczyna do niego przemawiać w miarę jak walczy z coraz głębszym poczuciem winy.

Raskolnikow odrzuca tradycyjne wartości religijne i chrześcijańskie, próbując stworzyć nowy system moralności oparty na wewnętrznej sile i własnych przekonaniach. Jest to podejście wojujące z obowiązującym systemem prawnym i moralnym, co w ostatecznym rozrachunku prowadzi go na krawędź psychozy. Jego upadek symbolizuje nie tylko niemożność zrealizowania wyidealizowanych poglądów moralnych, ale też konfrontację z rzeczywistością, która nie poddaje się tak łatwo abstrakcyjnym teoriom.

Przemiana moralna Rodiona zaczyna się na dobre pod wpływem Soni, młodej kobiety, która również przeżywa własne trudności i dramaty życiowe. Jej oddanie, miłość i chrześcijańskie podejście do życia zaczynają wpływać na Raskolnikowa, zwłaszcza gdy zaczyna on czytać Ewangelię i motyw wskrzeszenia Łazarza. Początkowo sceptyczny, Raskolnikow zaczyna dostrzegać pierwsze oznaki nawrócenia. Miłość Soni i jej niezachwiana wiara stają się dla niego źródłem nadziei na odkupienie.

W końcowych rozdziałach powieści, Raskolnikow przyznaje się do winy i zostaje skazany na osiem lat więzienia. W trakcie odbywania kary przechodzi pełną przemianę moralną, odnajdując sens w miłości Soni i odnajdując łaskę Boga. Proces odkupienia, przez który przechodzi Raskolnikow, staje się centralnym motywem powieści, ukazującym, że nawet największy zbrodniarz może odnaleźć drogę do moralnego odkupienia.

Raskolnikow staje się symbolem moralnego rozdarcia, które Dostojewski tak mistrzowsko ukazuje w swoich dziełach. Człowiek staje się istotą balansującą między fałszywymi ideologiami a prawdziwym odkupieniem, możliwym dzięki miłości i wierze w Boga. Postać Rodiona pozostaje aktualna, będąc przykładem wpływu ideologii na jednostkę i jej moralne perypetie.

Dostojewski, jako prorok moralnych dylematów i futurystycznych wizji totalitarnego świata, ukazuje w "Zbrodni i karze" niezwykłą głębię ludzkiej duszy i jej nieuchronne zmagania z moralnością. Można śmiało stwierdzić, że Rodion Raskolnikow stanie się symbolem nierozwiązanych dylematów moralnych, a jego przenikliwa historia przyniesie refleksje każdemu, kto zastanawia się nad granicami ludzkiej moralności.